Fysiologische zwangerschap, bevalling en kraambed
En fysiologie geslachtsorganen vrouw en man
Fysiologische zwangerschap, bevalling en kraambed
En fysiologie geslachtsorganen vrouw en man
Inleidende vragen
1. wat is ovulatie
2. waar komen oestron en progesteron vandaan
3. wat is de functie van de bijbal
4. waar is de zwangerschapstest op gebaseerd
5. wat betekent het als er tijdens de zwangerschap veel eiwit in de urine van de vrouw zit
6. hoe cm moet de ontsluiting zijn voor een vrouw mag gaan persen
7. wat is een apgarscore
Vrouwelijke geslachtsorganen
Vrouwelijke geslachtsorganen
Vrouwelijke geslachtsorganen:
- inwendig in kleine bekken
- uitwendig = vulva
Uitwendige/vulva
Vulva = grote schaamlippen
= Venusheuvel
= Kleine schaamlippen
= vestibulum met klieren van Bartholin
= clitoris
perineum
Vrouwelijke geslachtsorganen
vagina
Schede
Vanaf baarmoedermond
Tussen uretra en rectum
Heel elastisch
Lactobacillen/ Döderlein: melkzuur uit glycogeen
baarmoeder
= uterus bestaat uit:
- fundus
- corpus
- cervix = baarmoederhals
- portiovaginalis = cervix in vagina = baarmoedermond
- cavum uteri
Ligamenten aan baarmoeder
baarmoederwand
Endometrium
Myometrium
perimetrium
endometrium
3 fasen in cyclus van 28 dagen
1) Proliferatiefase – opbouw door oestrogeen
2) Secretiefase – verdere opbouw kliercellen/slijmvlies/veel bloedvaatjes door progesteron
3) menstruatiefase = afstoting baarmoederslijmvlies- progesteron daling
eierstokken
= ovari(um)-a
Is vrouwelijke geslachtsklier
Bevat eicellen in follikels
Puberteit: o.i.v. FSH: follikelrijping de rijpe follikel = graafse follikel oestrogeen
Oestrogeen stimuleert LH produktie: ovulatie
eierstokken
Eicel met voeding (= granulosacellen) in ruimte van Douglas
Bevruchtingskans – eileider
Lege follikel:gele lichaam
Gele lichaam = hormoonklier voor progesteron voor secretiefase baarmoederwand
http://www.youtube.com/watch?v=nLmg4wSHdxQ
Vrouwelijke geslachtsorganen
Eierstokken
Het gele lichaam:
Bij bevruchting: 4 maanden,
geen bevruchting 12 dagen
Daarna geen progesteron, geen remming FSH,LH meer
Eileiders
= tuba
- trechter met fimbriae = infundibulum = opvang
- ampulla: trilhaarepitheel-glad spierweefsel-slijmvlies-kliercellen
- isthmus: kliercellen (voeding)
- pars uterina: in baarmoeder
Stroom richting uterus
Eileider – tuba- salpinx
Even opfrissen
Waar komt oestrogeen vandaan?
Waar komt progesteron vandaan?
Waar komt FSH en LH vandaan?
Wat zijn deze stoffen?
Wat is het gele lichaam
Wat is ovulatie?
Wanneer begint de menstruatie, wat is er niet meer zodat het op gang komt?
Wat zorgt ervoor dat bij zwangerschap het progesterongehalte niet daalt?
baringskanaal
Weke deel = uterus, vagina, bekkenbodem, perineum
Benige deel = bekken: 2 heupbeenderen, heiligbeen, staartbeen
Enkele begrippen
Celdeling = mitose
Geslachtsceldeling = meiose
Voortplantingscel = gameet
Geslachtsklier = gonade
Bevruchte eicel = zygote
Primaire geslachtskenmerken: bij geboorte aanwezig
Secundaire geslachtskenmerken: o.i.v. geslachtshormonen
Voorbeelden:
Mannelijke geslachtsorganen
Mannelijke geslachtsorganen
Testis/testikels = gonade in scrotum
Testis in buikholte embryonaal
Dalen af naar scrotum
Omgeven door cremasterspier
In testis:
- lobjes met zaadkanaaltjes
- steuncellen maken testosteron o.i.v. LH uit hypofyse
Mannelijke geslachtsorganen
Testosteron: secundaire geslachtskenmerken
Puberteit: FSH: productie zaadcellen
LH: testosteron produktie
mannelijke geslachtsorganen
2000 zaadcellen per seconde
Bijbal = afvoerende buisjes
wordt 1 bijbalgang (5 meter) = opslag
Zaadleider
Boven prostaat in urinebuis
mannelijke geslachtsorganen
2 zaadblaasjes voor zaadvocht: hoge pH en voeding
prostaat
Prostaat omsluit urinebuis:
- kapsel van bindweefsel
– glad spierweefsel
- klierweefsel
Maakt prostaatvocht voor vloeibaarheid sperma
mannelijke geslachtsorganen
Penis: urinelozing – paring
=met klieren van Cowper maakt voorvocht
=verdikking = eikel/glans penis
=voorhuid/preputium
Enkele begrippen
Erectie = zwelling door vulling arterien
Coïtus = geslachtsgemeenschap
Ejaculatie = zaadlozing
= 3 ml sperma
= 60 – 120 miljoen
zaadcellen
Kliervocht + zaadcellen = sperma
Een alledaags wonder: zwangerschap
bevruchting
Eicel: 24 – 48 uur bevruchtbaar
300 – 500 zaadcellen bij eicel
Conceptie na doorboring granulosacellen
ontwikkeling
Delingen:
- van 1 cel naar vele cellen
- tot volgende stadium van specialisatie:
- vliezen en placenta
- holte gevuld met vruchtwater, embryo
ontwikkeling
Transport eileider-uterus: 4 dagen
Bevruchtte eicel maakt chorionvlokken
HCG choriongonadotrofine
Nidatie: na 8-12 dagen
ontwikkeling
Embryo bestaat uit lagen: ectoderm
mesoderm
endoderm
Uit deze lagen ontwikkelen verschillende structuren
Embryo (10 weken) – foetus
placenta
Moederlijk deel
Foetaal deel
ligging
- HCG productie, progesteron
- transport zuurstof, voeding, afval
- barriere
- regelen hoeveelheid, samenstelling vruchtwater
placenta
Placenta 2
navelstreng
Ong. 60cm
Bevat 3 bloedvaten:
2 x navelstreng slagaders van foetus naar placenta
1 x ader van placenta naar lever en v.cava inferior
Zuurstof rijk – arm?
Geen bloedcontact met moeder!
Navelstreng doorknippen
Circulatie ongeboren kind
Kortsluitingen = ductus
1) Ductus venosus (Arantiï) =
v. umbilicalis naar v.c.inf.
2) Ductus arteriosus = ductus Botalli = linker longslagader - aorta
3) foramen ovale = septumopening: weinig bloed in longen
Gemengd bloed naar hersenen
Circulatie ongeboren kind
Circulatie ongeboren kind
Placenta = long en voedingsbron
Geboorte: navelstreng doorgeknipt:
= CO2 gehalte neemt toe
= prikkeling door licht, aanraken (tikje) : ademprikkel
bloed naar longen en linkeratrium: foramen ovale dicht en verbindweefseling ductus
Nu grote en kleine bloedsomloop
Foetale situatie
Het bloed stroomt in de richting van de pijlen.
Omschakeling van foetale naar postnatale
circulatie:
1 foramen ovale sluit
2 ductus venosus gaat dicht
3 ductus arteriosus (Botalli) gaat dicht
Kortsluiting tussen rechter en linker atrium
( = het foramen ovale, een op een klep lijkende verbinding tussen rechter en linker atrium)
wordt passief gesloten zodra de longen ademhalen
Kortsluiting tussen longslagader en de aortaboog
(de ductus arteriosus Botalli)
sluit pas gedurende de eerste levensmaanden
[ dit komt door verandering van de wandspanning en
proliferatie van de vaatwand]
Volwassene:
Arteriële
bloedvoorziening
vliezen
Vliezen omgeven vruchtwater en vrucht
Bescherming, isolatie
vruchtwater
Vruchtwater gemaakt door epitheelcellen
- beschermt foetus
- Maakt bewegingen mogelijk
- constante temperatuur
- stimuleert longontwikkeling
- drinken, urineren
- beschermt bij hevige weeen voor moeder bij veel trappelen
vruchtwater
Kleur vruchtwater: gelig door bilirubine tot 20ste week
Daarna kleurloos
Na 36 weken troebel
vruchtwater
Pathologie vruchtwater:
- groen = meconium
- rood = bloed, placenta laat los
- geel = bilirubine, bloedafbraak, rhesusantagonisme
- bruinrood = afgestorven foetus
Prenatale zorg
Werk zelfstandig de prenatale zorg uit d.m.v. het bestuderen en maken van activiteit 11, 12, 13 EN 14
Bevalling = partus
partus
Tijdens bevalling 4 K’s belangrijk:
1) vorm van Kanaal: benig
week
2) ligging Kind
3) Kracht van de weeën
4) Kracht van het persen
In partu
- weeën om de 3-5 minuten, minstens 1 – 2 uur achter elkaar
- verlies van bloed en slijm
- cervixveranderingen
- gebroken vliezen
In partu
Soorten weeën:
- Braxton-Hicks contracties
- Voorspellende weeën
- ontsluitingsweeën
- persweeën
- nageboorteweeën
- naweeën
baringstijdperken
Invloed van hormonen
1. Ontsluitingstijdperk diagnostiek:
-Ontsluitingsweeën
-cervixveranderingen – OUS
- V.O.
-bij primipara 6-7 uur
-multiparae 4-5 uur
baringstijdperken
POVIAS-onderzoek:
Zelf opzoeken in opdracht
Vaginaal onderzoek
baringstijdperken
2. Uitdrijvingstijdperk
- kind uit corpus uteri en cervix
- persweeën
- vliezen breken
Belangrijk bij uitdrijving:
- uitdrijvende kracht
- vorm baringskanaal
- ligging voorliggende deel: lengteligging(flexie) en achterhoofdsligging
baringstijdperken
Schedelbewegingen:
- insnijden schedel
- schedel staat
- doorsnijden schedel
- inwendige spildraai
- uitwendige spildraai
spildraai
http://www.youtube.com/watch?v=Xath6kOf0NE
ontsluiting
baringstijdperken
Duur van uitdrijving
Houding uitdrijving moeder
Meest gunstige ligging kind
stuitligging
dwarsligging
baringstijdperken
3. Nageboortetijdperk/placentaire tijdperk
Duur
Nageboorte weeën
handgreep van Kustner
Controle op volledigheid
Fluxus post partus
placenta
baringstijdperken
Postplacentaire tijdperk
Let op fluxus, tensie, fundushoogte, pols
Pijnbestrijding tijdens bevalling
bijzondere geboorte.....
De baby
pasgeborene
Afnavelen
Uitzuigen
Warm afdekken
Apgar-score bepalen (zie opdracht)
De baby
observaties pasgeborene:
- misselijkheid
- moulage
- caput succedaneum
- cefaal hematoom
- huidobservaties
Caput succedaneum
kraambed
Ontzwangering =puerperium
medisch 6 weken
Practische: ong.10 dagen
Veranderingen lichaam vrouw:
- Uterus involutie
- Extracellulair vocht diurese
- tonus vaatwanden
- Lochia
- cervixverandering
bekkenbodemspieren
kraambed
lichamelijk
Bekkenbodemspieren/ligamenten
- Buikwand
- Reactivatie
hypofyse
Lactatie: prolactine
samentrekken uterus: Oxytocine
Stuwing
PSYCHISCH
Psyschisch
kraambed emoties (3-5 dagen na de bevalling)
postnatale depressie
postnatale psychose