CRM op de OK
Crew Resource Management
CRM op de OK
Crew Resource Management
Lesdoelen
Na het volgen van de les kan de student:
In eigen woorden uitleggen wat Crew Resource Management (CRM) inhoudt en waarom dit van belang is voor de patiëntveiligheid;
Voorbeelden benoemen van human factors die het handelen en samenwerken binnen het OK-team beïnvloeden;
Uitleggen hoe effectieve communicatie bijdraagt aan veilige samenwerking binnen het OK-team;
Belangrijke CRM-principes herkennen aan de hand van casuïstiek;
Concrete voorbeelden geven van hoe je in de rol als operatieassistent CRM-principes op de werkvloer kan toepassen.
CRM op de OK
Wat gaan we doen?
CRM op de OK
Wat is CRM volgens jou?
Waarom is CRM belangrijk voor de patiëntveiligheid?
Menselijke factoren
Organisatorische factoren
Technische factoren
Welke human factors zijn er?
CRM op de OK
Het CRM-kader
CRM op de OK
Wat gebeurt er, wat betekent dit en wat kan hierna gebeuren?
Is de juiste informatie op tijd bij de juiste persoon terechtgekomen en begrepen?
Benutten we alle teamleden en is het gezamenlijke plan duidelijk?
Is de werkbelasting haalbaar en zijn de taken veilig verdeeld?
Hebben we voldoende informatie en past het oorspronkelijke plan nog?
Casus 1
CRM op de OK
Tijdens een laparoscopische ingreep vraagt de operateur: ‘Kun je alvast die andere stapler regelen?’.
De operateur zegt niet welk type of welke maat nodig is en spreekt niemand rechtstreeks aan. De instrumenterende operatieassistent denkt dat de omloop het heeft gehoord. De omloop is ondertussen bezig met het registreren van de implantaten en reageert niet. Enkele minuten later vraagt de operateur geïrriteerd waar de stapler blijft.
Tijdens een laparoscopische ingreep vraagt de operateur: ‘Kun je alvast die andere stapler regelen?’. De operateur zegt niet welk type of welke maat nodig is en spreekt niemand rechtstreeks aan. De instrumenterende operatieassistent denkt dat de omloop het heeft gehoord. De omloop is ondertussen bezig met het registreren van de implantaten en reageert niet. Enkele minuten later vraagt de operateur geïrriteerd waar de stapler blijft.
CRM op de OK
Communicatie
Closed-loop communicatie
Closed-loop communicatie
Is de juiste informatie op tijd bij de juiste persoon terechtgekomen en begrepen?
Bij (belangrijke) opdrachten is alleen iets zeggen niet voldoende.
Afzender geeft een gerichte opdracht
Ontvanger herhaalt de opdracht
Afzender bevestigt of corrigeert
CRM op de OK
Casus 2
CRM op de OK
Tijdens een linkerknieprothese vraagt de operateur om het definitieve femurcomponent te openen. De instrumenterende operatieassistent ziet dat er op de verpakking een ‘R’ staat. Ze twijfelt of het juiste implantaat is aangereikt, maar de operateur heeft haast en vraagt haar door te gaan. Omdat zij niet zeker weet of de markering daadwerkelijk voor ‘rechts’ staat, zegt ze niets en opent ze de verpakking.
Tijdens een linkerknieprothese vraagt de operateur om het definitieve femurcomponent te openen. De instrumenterende operatieassistent ziet dat er op de verpakking een ‘R’ staat. Ze twijfelt of het juiste implantaat is aangereikt, maar de operateur heeft haast en vraagt haar door te gaan. Omdat zij niet zeker weet of de markering daadwerkelijk voor ‘rechts’ staat, zegt ze niets en opent ze de verpakking.
CRM op de OK
Teamwork en leiderschap
Speak up
Speak up
Benutten we alle teamleden en is het gezamenlijke plan duidelijk?
Je hoeft niet zeker te weten dat er iets fout gaat om je zorgen uit te spreken.
Benoem wat je waarneemt
Benoem je twijfel of zorg
Doe een concreet voorstel
CRM op de OK
Casus 3
CRM op de OK
Tijdens een acute operatie neemt het bloedverlies toe. De instrumenterende operatieassistent probeert tegelijkertijd instrumenten aan te geven, gazen te tellen en nieuw hechtmateriaal klaar te maken. De omloop is buiten de OK om aanvullende materialen te halen. De instrumenterende merkt dat zij het overzicht verliest, maar probeert alle taken zelf te blijven uitvoeren.
Tijdens een acute operatie neemt het bloedverlies toe. De instrumenterende operatieassistent probeert tegelijkertijd instrumenten aan te geven, gazen te tellen en nieuw hechtmateriaal klaar te maken. De omloop is buiten de OK om aanvullende materialen te halen. De instrumenterende merkt dat zij het overzicht verliest, maar probeert alle taken zelf te blijven uitvoeren.
CRM op de OK
Werk- en taakverdeling
Workload management
Workload management
Is de werkbelasting haalbaar en zijn de taken veilig verdeeld?
Bij een te hoge werkbelasting is alles zelf proberen op te lossen niet altijd veilig. Tijdig hulp inschakelen is onderdeel van professioneel handelen.
Benoem dat het overzicht of de belastbaarheid afneemt
Stel vast welke taak prioriteit heeft
Verdeel de taken opnieuw
Schakel zo nodig hulp in
CRM op de OK
Stresscurve
CRM op de OK
Situatiebewustzijn
Wat gebeurt er, wat betekent dit en wat kan hierna gebeuren?
Besluitvorming
Hebben we voldoende informatie, welke aannames maken we en past het oorspronkelijke plan?
Praktische handvatten
CRM op de OK
Praktische handvatten
CRM op de OK
Ook als student beschik je soms over informatie die anderen niet hebben.
Je hoeft niet de eindverantwoordelijke te zijn om te mogen zeggen dat je iets niet begrijpt of dat je je zorgen maakt!
Hoe ervaren jullie CRM op de werkvloer?
Welk handvat ga je zelf bewuster toepassen?
Voorbeeld voettekst | 10-8-2026
Tip/advies: neem casuïstiek van de werkvloer hierover mee naar de intervisie les
Voorbeeld voettekst | 10-8-2026
Bedankt voor jullie aandacht!
Vragen? b.j.stegerhoek@amsterdamumc.nl