KTO kind


Eetstoornissen

Door: S. Dernison en L.L. Derkx

Afdeling: kindergeneeskunde

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeneeskundeWOStudiejaar 5

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


Eetstoornissen

Door: S. Dernison en L.L. Derkx

Afdeling: kindergeneeskunde

Wat is het verschil tussen een voedings- en eetstoornis?

Definities

  • Eetprobleem = 'gedrag gerelateerd aan niet willen/ kunnen/ durven/ mogen eten/drinken en dat spanning/ bezorgdheid oproept bij  kind/ ouders, maar groei + gezondheid /(psychosociale) ontwikkeling van  kind NIET bedreigt.'

  • Eetstoornis = 'eetprobleem dat, zonder aantoonbare actuele medische oorzaak, zo langdurig/ ernstig is dat het de groei/ gezondheid/ (psychosociale) ontwikkeling van kind bedreigt.'

  • Voedingsprobleem = 'probleem gerelateerd aan opname & vertering voedsel, dat spanning/ bezorgdheid oproept bij het kind/ ouders, maar waarbij de gezondheid/ groei van kind NIET bedreigd'

  • Voedingsstoornis = 'stoornis in opname & vertering van voedsel, die zo langdurig/ ernstig is dat gezondheid/ groei/ (psychosociale) ontwikkeling van kind bedreigd.'


Welke voedings- en eetstoornissen kennen jullie?

Eet- en voedingsstoornissen DSM-5

Eetstoornissen:

  • Anorexia nervosa

  • Boulimia nervosa

  • Eetbuistoornissen

Voedingsstoornissen

PICA

Ruminatiestoornis

ARFID

Hoe vaak komt het voor?

  • Geen/weinig prevalentiecijfers kinderen

  • Tot wel de helft van alle kinderen eet op een bepaald moment in hun leven erg selectief, maar meestal herstel.

  • Op zuigelingen-, peuter- en kleuterleeftijd even vaak eetproblemen bij jongens en meisjes

  • Met toename leeftijd, verschuift het voorkomen van met name anorexia en boulimia naar vaker bij meisjes dan jongens

Anorexia nervosa

  • DSM-5: langdurig minder inname dan nodig (laag lichaamsgewicht), angst aankomen, amenorroe, verstoorde lichaamsbeleving

  • 2 types: 1. restrictief, 2. eetbuien + compensatie

  • Alarmsympt: bradycardie <40, nierfunctiestoornissen, collaberen, meerdere dagen voedselweigering

  • Ontstaan: erfelijkheid, omgeving, psychologisch, meestal begin puberteit, nu vroegere piek

  • LO: gewicht, lengte, temp.

  • Diagnostiek: >2 SCOFF, anamnese mbv ChEDE17, aanvullend onderzoek somatisch

  • Beh: trias, FBT (jong), CGT (iets ouder), terughoudend medicatie

Wat is het belangrijkste verschil tussen boulimia en anorexia nervosa?

Welke afwijkingen zie je bij lichamelijk onderzoek vaak bij Boulimia nervosa?

Boulimia nervosa

  • DSM-5: recidiverende eetbuistoornissen + inadequaat compensatoir gedrag, minstens 2x p wk + > 3 mnd, zelfbeeld onevenredig bepaald door gewicht, niet uitsluitend tijdens episode AN

  • Types: 1. purgerend, 2. niet-purgerend

  • Braakcyclus: tijdens --> stijging adrenaline, na --> stijging endorfine , verandering hormonaal o.a. CCK

  • Ontstaan: erfelijk, sociaal, psychisch, impulsiviteit + controleverlies

  • Diagnostiek: SCOFF, EPS, LO, tandarts!, vergelijkbaar AN

  • Behandeling: vergelijkbaar AN

Ntvt. (2025, 3 november). Serie: Psychische stoornissen in de mondzorgpraktijk. Voedings- en eetstoornissen. NTVT. https://www.ntvt.nl/vakverdieping/toerisme/20590/serie-psychische-stoornissen-in-de-mondzorgpraktijk-voedings-en-eetstoornissen


Eetbuistoornissen

  • Binge Eating Disorder (BED)

  • DSM-5: episode van grotere hoeveelheid voedsel eten dan normaal, gevoel van geen controle, hangt samen met ≥3:

    • Alleen eten

    • Achteraf schuldig voelen

    • Grote hoeveelheid nuttigen

    • Bang voor onaangenaam gevoel bij dooreten

    • Snel eten

Verhoogde BMI

Geen invloed groeisnelheid

Oedeem

Uitgezette maag

Onzekerheid door verstoord zelfbeeld

Behandeling:

  • CGT

    • diëtistische begeleiding

    •  systeemtherapie (bij problemen binnen het gezin)

Gespecificeerde voedings- of eetstoornissen

  • ARFID

  • PICA

  • Ruminatiestoornis

Waar staat ARFID voor?​

ARFID = avoidant/restrictive food intake disorder

  • Sinds 2013 officieel opgenomen in de DSM

  • DSM-5: selectief eetgedrag en/of restrictief eetgedrag waardoor te weinig voedingsstoffen

  • Jongere patiënten en vaker jongens

  • 3 profielen

  1. Restrictief: gebrek interesse voeding en eten – weinig/geen hongerprikkels, eten vergeten.

    1. Vermijding ivm sensorische eigenschappen (smaak, geur, kleur, textuur)

    2. Vermijding ivm zorgen/angst voor aversieve consequenties

  • Angst om te slikken, stikken, kokhalzen, overgeven, (buik)pijn of allergische reactie





Kenmerken ARFID

  • Gewichtsverlies

  • Onvoldoende gewichtstoename tijdens groei

  • Voedingsdeficiënties

  • Afhankelijkheid sondevoeding

  • Afhankelijkheid voedingssupplementen

  • Verstoring psychosociaal functioneren

  • Vaak comorbiditeit met angststoornis, stemmingsstoornis, ASS of ADHD






Behandeling ARFID

  • Herstel groei en functioneren:

    • Welke voeding wordt geaccepteerd

    • Suppletie deficiënties

    • Evt bijvoeding/sondevoeding

  • Hongerprovocatie (tot 2j) in klinische ziekenhuisopname, medische en psychologische begeleiding

  • Toegepaste gedragstherapie (jonge kinderen)

    • SLIK-programma: 

      • Forward-chaining (stapsgewijs leren)

      • Exposure in vorm van systematische desensitisatie

  • CGT

  • Family based treatment 

  

De klinische presentatie van ARFID lijkt op Anorexia nervosa, wat is een belangrijk verschil?

PICA

  • Latijnse naam ekster (pica pica)

  • Niet-eetbare dingen (zand, bladeren, steentjes, papier, aarde, glas, klei) eten gedurende ≥ 1m, niet passend bij ontwikkelingsleeftijd of cultuur

  • Diagnose wordt niet gesteld < 2j

  • Risicofactoren: ontwikkelingsachterstand, verwaarlozing

  • Vaak comorbiditeit:

    • Verstandelijke beperking 

    • Autismespectrumstoornis 

  • Komt soms aan licht door complicaties:

    • Darmobstructies

    • Darmperforaties

    • darminfecties




Ruminatiestoornis

  • Herhaaldelijk regurgiteren en herkauwen van voedsel, ≥ 1m, kort na de maaltijd

  • Voedsel terugbrengen naar mond, zonder misselijkheid, kokhalzen of gastro-intestinale aandoening

  • Voedsel uitgespuugd of opnieuw gekauwd en doorgeslikt

  • Geen somatische oorzaak (reflux)

  • Indien langdurig en uitspugen: gewichtsverlies, ondervoeding, groeiachterstand, gebitsproblemen

  • Behandeling: gedragstherapie

Casus

Op SEH: 9-jarige jongen

RvK: acute lethargie en ernstige uitdroging na weigeren te drinken.

Achtergrond: in 6 weken 12% afgevallen na een heftig kokhalsincident.

Welke aanvullende vragen?


  • Geen verstoord lichaamsbeeld, maar wel extreme angst voor voedsel en vloeistoffen.

Welke aanvullend onderzoek? DD? Beleid?

Take home

  • Anorexia: gewichtsverlies kan atypisch zijn bij kinderen, restrectief vs eetbuien

  • Boulimia: purgerend vs niet-purgerend

  • Vertraagde groei en laag gewicht: anorexia, ARFID, PICA, ruminatiestoornis

  • Overgewicht: eetbuistoornis

  • Betrek andere zorgverleners, ouders en kind!

ARFID = avoidant/restrictive food intake disorder

PICA = niet-eetbare stoffen eten

Ruminatiestoornis = terugbrengen van voedsel in mond, herkauwen/uitspugen, kort na maaltijd


Tips

Literatuur

  • Akwa GGZ. (2025). 1. Introductie - Eetstoornissen. GGZ Standaarden. https://www.ggzstandaarden.nl/zorgstandaarden/eetstoornissen/introductie

  • Nederlandse Academie voor Eetstoornissen. (n.d.). Behandeling. Geraadpleegd op 7 september 2026, van https://naeweb.nl/behandeling/

  • Betrouwbare kennis over psychische problemen bij kinderen en jongeren. (2026, 4 september). Eetstoornissen - Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie. Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie. https://kenniscentrum-kjp.nl/ouders/eetstoornissen/

  • Horton, E., Pijnenburg, L., Van Furth, E., & Van Geelkerken, L. (2022). Een praktische handreiking voor de eerste lijn bij eetstoornissen. Huisarts en Wetenschap, 66(2), 36–39. https://doi.org/10.1007/s12445-022-2159-6

  • 2.1 Begripsbepaling - Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. (2026, 6 september). Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. https://www.jgzrichtlijnen.nl/richtlijn/jgz-richtlijn-voeding-en-eetgedrag/2-definities-en-achtergrondinformatie/2-1-begripsbepaling/

  • Dumont, E., Huskens, B., Seys, D., Rensen, H., Duker, P., & Mulkens, S. (z.d.). Het SLIK-programma: Behandelprotocol voor vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis bij jonge kinderen. ProtocollenWijzer. https://protocollenwijzer.nl/protocollen/het-slik-programma/

  • Snijders, R., & Smit, V. (2019). Compendium geneeskunde 2.0: Boek 1.