Waarom kostte de zwakkere aardbeving meer levens?
Silfra, IJsland
Japan had de sterkere aardbeving. In Haïti stierven twintig keer zoveel mensen. Waarom?
Waarom kostte de zwakkere aardbeving meer levens?
Silfra, IJsland
Japan had de sterkere aardbeving. In Haïti stierven twintig keer zoveel mensen. Waarom?
Wat gaan we doen deze les
Terugblik (3 vragen)
Leerdoelen
Uitleg + hands-on proef
Oefentoets (5 vragen)
Zelfstandig werken
Even terugkijken
3 vragen over vorige paragraaf
Waar komen de meeste aardbevingen voor?
op de top van bergen
aan de randen van tektonische platen
in de buurt van rivieren
overal, zonder patroon
De plek op het aardoppervlak recht boven het beginpunt van een aardbeving heet het…
hypocentrum
seismogram
epicentrum
aardhaard
Japan had de sterkere aardbeving maar minder doden. Wat zou het verschil kunnen verklaren?
minute
second
Leerdoelen
Na deze les weet je:
Je weet wat een aardbeving en wat een tsunami is.
Je begrijpt hoe en waar ze ontstaan.
Je kunt uitleggen waarom een aardbeving in een arm land meer slachtoffers maakt.
Proefje
Pak je gum. Leg hem plat op tafel.
1. Druk je vinger er stevig op en duw langzaam zijwaarts. Wat voel je?
2. Herhaal en let extra op het moment vlak voordat hij loslaat.
Trilling van de aardkorst
De meeste aardbevingen ontstaan tientallen km onder het aardoppervlak. Recht daarboven is de schok het sterkst — dat is het epicentrum. Hoe verder je daarvan bent, hoe minder je voelt.
Moeilijk te voorspellen
Kinderen in risicogebieden leren op school wat te doen. Na de eerste beving blijft men alert: er is kans op een naschok. Pas als de aarde na 7 dagen opnieuw trilt, geldt dat als een nieuwe aardbeving.
Noteer in je schrift:
Aardbeving = trilling van de aardkorst, ontstaat aan de rand van twee platen
Epicentrum = de plek op het aardoppervlak recht boven het startpunt
Naschok = nieuwe trilling binnen 7 dagen na de eerste beving
Wat is een aardbeving?
Wist jij dat kinderen in Japan op school leren wat ze moeten doen bij een aardbeving?
Ja, dat wist ik al
Nee, dat is nieuw voor mij
Ja, ik wist zelfs dat andere landen het ook doen
Waar komen aardbevingen voor?
Aan plaatgrenzen
De aardkorst bestaat uit bewegende platen. Aardbevingen vinden vooral plaats aan de randen. Spanning bouwt op — plotseling schuiven de platen.
Drie plaatbewegingen die aardbevingen geven
• Een zeeplaat duikt onder een landplaat
• Twee platen schuiven langs elkaar
• Platen met land botsen op elkaar
De schaal van Richter
8000 aardbevingen per dag.
De meeste zijn te zwak om te voelen. Om de kracht aan te geven gebruikt men de schaal van Richter.
Krachtklasses aardbeving:
• Kracht 1-2: nauwelijks voelbaar
• Kracht 3-4: net te voelen
• Kracht 6+: gebouwen storten in
• Zwaarste ooit: 9,5 (Chili, 1960)
Sleep de plaatbeweging naar het bijbehorende verschijnsel.
Plooiingsgebergte (zoals de Alpen)
Aardbeving zonder gebergte
Aardbeving én vulkaan
Platen botsen (land tegen land)
Platen schuiven langs elkaar
Zeeplaat duikt onder landplaat
En een tsunami?
Aardbeving op de zeebodem.
Door de schok komt het water in beweging. De trilling wordt doorgegeven aan de oppervlakte en zo ontstaat een hoge vloedgolf die het land overspoelt: een tsunami.
Wel te voorspellen.
Beter te voorspellen dan een aardbeving: satellieten waarnemen de golf en er kan gewaarschuwd worden vóórdat de golf het land bereikt.
Noteer in je schrift:
Schaal van Richter = maatstaf voor de kracht van een aardbeving
Tsunami = vloedgolf door een aardbeving (of vulkaanuitbarsting) op de zeebodem
Aantal slachtoffers hangt vooral af van welvaart: bouwkwaliteit en hulpverlening
Oefentoets §1.2
5 vragen
Wat is het epicentrum van een aardbeving?
de plek diep onder de grond waar de beving begint
de plek op het aardoppervlak recht boven het startpunt
het middelpunt van de aarde
de sterkste naschok
Leg uit dat de sterkte van de aardbeving niet altijd bepaald hoeveel doden er vallen
Zet de gebeurtenissen van een aardbeving in de juiste volgorde:
Sleep het begrip naar de juiste beschrijving.
Plek op de grond recht boven het startpunt
Nieuwe trilling binnen 7 dagen
Vloedgolf door een zeebeving
Maatstaf voor de kracht van een beving
Epicentrum
Naschok
Tsunami
Schaal van Richter
Waarom stierven in Haïti (kracht 7,0) veel meer mensen dan in Japan (kracht 9,0)?
Voorwaarden zelfstandig werken:
Je blijft zitten op je plek en praat op fluisterniveau.
Je werkt alleen met je eigen duo, niet met anderen.
Je lost problemen rustig op, ik help pas als jij het eerst zelf hebt geprobeerd / onderzocht.
Aan de slag
Huiswerk:
1 t/m 4 (havo ook 6)