§1.2 Aardbevingen

Waarom kostte de zwakkere aardbeving meer levens?

Silfra, IJsland

Japan had de sterkere aardbeving. In Haïti stierven twintig keer zoveel mensen. Waarom?

1 / 21
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 2

In deze les zitten 21 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Waarom kostte de zwakkere aardbeving meer levens?

Silfra, IJsland

Japan had de sterkere aardbeving. In Haïti stierven twintig keer zoveel mensen. Waarom?

Wat gaan we doen deze les

  • Terugblik (3 vragen)

  • Leerdoelen

  • Uitleg + hands-on proef

  • Oefentoets (5 vragen)

  • Zelfstandig werken

Even terugkijken

3 vragen over vorige paragraaf

Waar komen de meeste aardbevingen voor?

A

op de top van bergen

B

aan de randen van tektonische platen

C

in de buurt van rivieren

D

overal, zonder patroon

De plek op het aardoppervlak recht boven het beginpunt van een aardbeving heet het…

A

hypocentrum

B

seismogram

C

epicentrum

D

aardhaard

Japan had de sterkere aardbeving maar minder doden. Wat zou het verschil kunnen verklaren?

1

minute

00

second

Leerdoelen

Na deze les weet je:

  • Je weet wat een aardbeving en wat een tsunami is.

  • Je begrijpt hoe en waar ze ontstaan.

  • Je kunt uitleggen waarom een aardbeving in een arm land meer slachtoffers maakt.

Proefje

Pak je gum. Leg hem plat op tafel.

1. Druk je vinger er stevig op en duw langzaam zijwaarts. Wat voel je?
2. Herhaal en let extra op het moment vlak voordat hij loslaat.

Trilling van de aardkorst
De meeste aardbevingen ontstaan tientallen km onder het aardoppervlak. Recht daarboven is de schok het sterkst — dat is het epicentrum. Hoe verder je daarvan bent, hoe minder je voelt.

Moeilijk te voorspellen

Kinderen in risicogebieden leren op school wat te doen. Na de eerste beving blijft men alert: er is kans op een naschok. Pas als de aarde na 7 dagen opnieuw trilt, geldt dat als een nieuwe aardbeving.


Noteer in je schrift:

  • Aardbeving = trilling van de aardkorst, ontstaat aan de rand van twee platen

  • Epicentrum = de plek op het aardoppervlak recht boven het startpunt

  • Naschok = nieuwe trilling binnen 7 dagen na de eerste beving

Wat is een aardbeving?

Wist jij dat kinderen in Japan op school leren wat ze moeten doen bij een aardbeving?

1

Ja, dat wist ik al

2

Nee, dat is nieuw voor mij

3

Ja, ik wist zelfs dat andere landen het ook doen

Waar komen aardbevingen voor?

Aan plaatgrenzen
De aardkorst bestaat uit bewegende platen. Aardbevingen vinden vooral plaats aan de randen. Spanning bouwt op — plotseling schuiven de platen.

Drie plaatbewegingen die aardbevingen geven
• Een zeeplaat duikt onder een landplaat

• Twee platen schuiven langs elkaar

• Platen met land botsen op elkaar

De schaal van Richter

8000 aardbevingen per dag.
De meeste zijn te zwak om te voelen. Om de kracht aan te geven gebruikt men de schaal van Richter.


Krachtklasses aardbeving:

• Kracht 1-2: nauwelijks voelbaar

• Kracht 3-4: net te voelen

• Kracht 6+: gebouwen storten in

• Zwaarste ooit: 9,5 (Chili, 1960)

Sleep de plaatbeweging naar het bijbehorende verschijnsel.

Plooiingsgebergte (zoals de Alpen)

Aardbeving zonder gebergte

Aardbeving én vulkaan

Platen botsen (land tegen land)

Platen schuiven langs elkaar

Zeeplaat duikt onder landplaat

En een tsunami?

Aardbeving op de zeebodem.
Door de schok komt het water in beweging. De trilling wordt doorgegeven aan de oppervlakte en zo ontstaat een hoge vloedgolf die het land overspoelt: een tsunami.

Wel te voorspellen.
Beter te voorspellen dan een aardbeving: satellieten waarnemen de golf en er kan gewaarschuwd worden vóórdat de golf het land bereikt.


Noteer in je schrift:

  • Schaal van Richter = maatstaf voor de kracht van een aardbeving

  • Tsunami = vloedgolf door een aardbeving (of vulkaanuitbarsting) op de zeebodem

  • Aantal slachtoffers hangt vooral af van welvaart: bouwkwaliteit en hulpverlening

Oefentoets §1.2

5 vragen

Wat is het epicentrum van een aardbeving?

A

de plek diep onder de grond waar de beving begint

B

de plek op het aardoppervlak recht boven het startpunt

C

het middelpunt van de aarde

D

de sterkste naschok

Leg uit dat de sterkte van de aardbeving niet altijd bepaald hoeveel doden er vallen

Zet de gebeurtenissen van een aardbeving in de juiste volgorde:

1

Op het aardoppervlak boven de plek voel je de aardbeving het sterkst (epicentrum)

2

De schok trekt als een trilling door de aardkorst

3

Twee platen zitten vast door wrijving en er bouwt spanning op

4

De spanning wordt zo groot dat de platen plotseling los schieten

Sleep het begrip naar de juiste beschrijving.

Plek op de grond recht boven het startpunt

Nieuwe trilling binnen 7 dagen

Vloedgolf door een zeebeving

Maatstaf voor de kracht van een beving

Epicentrum

Naschok

Tsunami

Schaal van Richter

Waarom stierven in Haïti (kracht 7,0) veel meer mensen dan in Japan (kracht 9,0)?

Voorwaarden zelfstandig werken:


  • Je blijft zitten op je plek en praat op fluisterniveau.

  • Je werkt alleen met je eigen duo, niet met anderen.

  • Je lost problemen rustig op, ik help pas als jij het eerst zelf hebt geprobeerd / onderzocht.




Aan de slag

Huiswerk:
1 t/m 4 (havo ook 6)