2.6 De kleinste organismen en virussen
29 januari
Wat is een micro-organisme?
2.6 De kleinste organismen en virussen
29 januari
Wat is een micro-organisme?
Vandaag gaan we tijdens deze vakflex hebben over 2.6
Wat is een micro-organisme?
Overal om je heen leven organismen. Zelfs in en op je lichaam! Je kunt deze niet met het blote oog zien. Zeer kleine eencellige organismen noem je micro-organismen.
Voorbeeld hoe microorganismen uit zien, ze zitten zelfs op je hand! ze zijn overal?!
Aandachtrichter microben op je hand
Welke vier hoofdgroepen organismen zijn er?
Herhaling H1
Herhaling vorig hoofdstuk hadden we over organismen. Wat is ookalweer een organisme? Iets wat alle levenskernmerken vertoont
Wie weet nog welke 4 hoofdgroepen er zijn? Planten schimmels, dieren en bacterien.
De vier hoofdgroepen
Micro organismen komen in alle rijken voor.
Start vanuit het grotere geheeld, de vier rijken. Daarna herhaal je dat de indeling gebaseerd is op celkenmerken.
Micro organismen komen in alle rijken voor.
Deze slide heeft geen instructies
algen, bacterien, amoebe en gist
Onmisbare eencellige organismen (micro-organismen)
Plant
Dier
Schimmel
Bacterien
In je darmen leven vele miljoenen bacteriën die onmisbaar zijn voor het verteren van je voedsel. Maar ook buiten je eigen lichaam zijn bacteriën belangrijk.
In zee leven gigantische aantallen eencellige planten: algen. (plant of dier? Kijk naat kleur)
Zij zorgen voor zuurstof en voedsel voor andere organismen. Algen zijn voedsel voor kleine diertjes, die op hun beurt weer gegeten worden door grotere dieren. Naast bacteriën en algen zijn er ook eencellige schimmels (zoals gisten) en eencellige dieren (zoals amoeben)
. Bacteriën en schimmels zijn de grote opruimers van de natuur: ze breken de resten van dode organismen af. De verschillende micro-organismen zijn dus heel belangrijk.
Deze slide heeft geen instructies
Eencelligen planten zich voort door ongeslachtelijke voortplanting.
Wat bedoelen we met ongeslachtelijke voortplanting?
Welke stappen gebeuren bij ongeslachtelijke voortplanting?
Krijg de nieuwe micro-organisme nieuw uniek DNA of kopie van ouder? Is dit een voordeel of nadeel?
Wat is de voordeel van ongeslachtelijke voortplanting?
.D-D-U met je buurman schrijf op. e zijn meestal nuttig maar soms ook onhandig bijvoorbeeld als ze je melk zuur maken. Bijv als je melk op aanrecht laat staan tr lang hoe proeft dioe dan° ZUUR da komt pomdat bacterien)eenceliiggen' in de melk zich gaan delen dus nieuwe beacterien gaan maken. En dat kan alleen in goeie omstandigheden dus bijvoorbeeld je hebt op aanrecht laten staan dus warme temperstuur in de koelkast bijv niet. maar ook in de melk veeeell voedingsstoffen dus veel energie om nieuwe bacterien te maken. Eencelligen (microrganismen) zoals bacterien willen zich graag snel verdubbelen. Dat doen ze door ongeslcahtelijke voortplanting. Voortplanitng is het maken van een neiuw organisme maar wat verstaan we onder ongeslcahtelijke voorplanting=
Dat ze geen geslachtscellen egbruiken om voort te planten bij geslachtelijk gebruuiken ze diez zoals bij ons.
Maar de cel deelt zich gewoon in nieuwe cel en nieuwe cel heeft dus zelfde DNA. Nadeel want ongunstige DNA wordt ook overgenomen. VBij geslachtelijke kreeg je DNA van twee geslachtscelllen dus nieuw DNA
. Voordeel is dat veel sneller is dan geslcachtelijk. Hoe komt dat? Hoeft geen partner te zoeken of twee geslachtcellen te mengen.
Dit gebeurt natuurlijk heeeeeeel vaaaak. Die geslachtelijke voorplanting.
Op welk proces in het menselijk lichaam lijkt ongeslachtelijke voortplanting?
ongeslachtelijke voorplanting
Celdeling voor vormen van nieuwe lichaamscellen bijv bij wondje. Precies de zelfde stappen. OOk geen nieuwe DNa gewoon kopie DNa.
Virussen vs Eencelligen
Welk virus denk je dat dit is?
wel of geen organisme?
Naast eencellige organismen bestaan er ook virussen.
Die zijn nóg veel kleiner dan bacteriën. Een virus vertoont niet alle levenskenmerken ,is het dan wel of geen organisme? en is dus geen organisme. Het heeft andere organismen zoals ons nodig om te overleven. Het organisme dat een virus gebruikt om te overleven noem je een gastheer, bijvoorbeeld als je corona hebt ben jij de gastheer.
Coronavirus
OOk andere viruasen zie plaatje
Naast
Een virus kan zich niet zelfstandig voortplanten.
Om zich voort te kunnen planten hebben zijn een gastheercel nodig.
Voortplanting van een virusbesmettingen
We hadden over dat virus geen organisme is en dus niet zelf kan leven, Het heeft een gastheer nodig, dat kunnen wij zijn maar ook een plabt of fdier. Als een virus de cellen van gastjeer )gastcellen' gebruikt om te overleven, spreek je van virusbesmetting, dan wordt je ziek. Maar hoe doet een virus dat Een virus kan in je lichaam terechtkomen doordat je het inademt of inslikt. Het komt dan in contact met een lichaamscel. Daarna vermeerdert het virus zich in de lichaamscel van de 'gastheer' (figuur 3).Als een virus een cel binnendringt, dwingt het de cel om nieuwe virussen te maken. De cel gaat dood en de nieuwe virussen komen vrij. Daarna dringt elk virus weer een andere cel binnen. Die cellen maken dan nog meer virussen. Dat noem je een virusbesmetting. Virussen verspreiden zich snel door je lichaam.Veel virusbesmettingen veroorzaken ziekteverschijnselen. Van een besmetting met het waterpokkenvirus krijg je koorts en jeukende vochtblaasjes. Van een verkoudheidsvirus ga je hoesten en krijg je een verstopte neus. Het herpesvirus veroorzaakt een koortslip.
Virussen vs Eencelligen
Meeschrijven schrift wat is verschil virus en eencellig organsieme
virus:
- gastheer nodig
- Kleiner
- Geen organismen/geen levenskernmerken
- Virusbesmetting
Eencelligen
- Ongeslachtelijke voortplanting
- Geen gastheer nodig
- groter dan virus
- Organisme/levenskernmerken
Maar we hebben vaccinaties voor virussen, maar hoe werken die?
Dus er wordt geen nieuw DNA ingespoten maar gewoon een niet goed werkend virus waar je imuumcellen tegen gaan werken, en dat onthouden ze zodat volgende keer als je het echt krijgt weten wat ze moeten doen
Deze afbeelding laat het verschil in formaat zien van kleine deeltjes.
Leerlingen hebben de hoofdhaar onder de microscoop gezien, dat kunnen ze in deze afbeelding goed vergelijken met het formaat van een bacterie.
Eencelligen kun je met het blote oog niet zien. Om een gistcel, eencellige alg of amoebe te bekijken, gebruik je een microscoop met een vergroting van 400×. De meeste bacteriën en alle virussen zijn zo klein dat je ze zelfs met de maximale vergroting van 1000× maar met moeite kunt zien. De grootte van eencelligen geef je aan in micrometer (μm) of in nanometer (nm).
1 nm = 1 nanometer = 0,001 μm
1 μm = 1 micrometer = 0,001 mm
1 mm = 1 millimeter = 0,001 m
nm → μm → mm → m
Stel een voorwerp is 0.7 mm hoeveel nm is dat dan?
(hoofdrekenen)
Opdracht omrekenen
(elke stap naar rechts ezembruggeltje ×1000) Schrijf op
700.000 nm
0,7 x100 ia 700 x1000 is 700.000 nm
Eventueel als tijd
Reflectie
Welke drie dingen heb je geleerd die je nog niet wist?
Neem even tijd om samen met de leerlingen te reflecteren op deze les.
Laat leerlingen bijvoorbeeld drie dingen noteren die ze nog niet wisten.
Vraag door: over welke dingen zou je wel meer willen weten?