Vandaag
Aan het eind van de les kun je:
uitleggen waarom Duitsland de oorlog in 1918 verloor;
vertellen wat het verschil is tussen een wapenstilstand en een vredesverdrag;
de belangrijkste voorwaarden van het Verdrag van Versailles noemen;
verklaren hoe het Verdrag van Versailles bij heeft gedragen aan de opkomst van Hitler.
Terug naar 1917
De VS gaan juist vechten
Rusland stopt met de oorlog
Verdrag van Brest-Litovsk
3 maart 1918
Duitsland hoeft niet langer op twee fronten te vechten.
Kan dus honderdduizenden soldaten overbrengen naar het Westelijke Front.
Het Duitse lente-offensief
Een laatste poging om de oorlog te winnen voor enorme hoeveelheden Amerikaanse soldaten arriveren
Duitse soldaten zijn uitgeput
Weer kan de bevoorrading de opmars niet bijbenen
Duitsland verliest veel ervaren soldaten en heeft niet genoeg reserves.
Het Honderd Dagen Offensief
Vanaf de zomer van 1918 arriveren veel verse Amerikaanse soldaten en de geallieerden kunnen de Duitsers terugdringen.
Duitsland kan de verliezen niet meer opvangen.
Weer terug naar af
Beide kanten verliezen meer dan 100.000 soldaten.
Een eind aan de oorlog
In de herfst van 1918 wordt duidelijk dat de geallieerden gaan winnen.
Bulgarije, het Ottomaanse Rijk en Oostenrijk-Hongarije geven zich over.
In Duitsland steeds meer tegenstanders.
Keizer Wilhelm II doet troonsafstand (en vlucht naar Nederland)
Chaos in Duitsland
Wapenstilstand of vrede?
Een wapenstilstand is een afspraak om te stoppen met vechten.
Een vredesverdrag bestaat uit afspraken die een officieel einde maken aan de oorlogen en waarin de voorwaarden voor vrede worden bepaald.
Het vechten stopte op 11 november 1918 om 11 uur.
Wat moest er toen nog worden afgesproken?
Vredesconferentie in Parijs
De conferentie vond plaats in het paleis van Versailles
Duurde 12 maanden
De verslagen landen mochten niet mee praten
Alle belangrijke beslissingen werden genomen door de Grote Drie: Clemenceau (France), Lloyd George (Britain), Wilson (US) (en de Italianen)
Wilson en Clemenceau waren geen vrienden.
Geallieerde gevoelens
Frankrijk had veel te lijden gehad: land was verwoest, veel verliezen.
In Groot-Brittannie was niet gevochten, maar er waren ontzettend veel Britse soldaten gesneuveld.
Dus hun stemming: Duitsland is schuldig, straf ze!
Wilson (VS) wilde geen oorlog, hij wilde de democratie in Duitsland nu graag versterken. Naties zouden moeten samenwerken om wereldvrede te bereiken.
Schuld en geld
Duitsland moest de verantwoordelijkheid nemen voor het veroorzaken van de oorlog.
Duitsland moest schadevergoedingen betalen.
Leger
Duitsland mocht niet meer dan 100.000 soldaten hebben.
Duitsland mocht geen luchtmacht hebben, geen onderzeeers en geen dienstplicht.
Het Rijnland werd gedemilitariseerd - daar mochten geen soldaten zijn.
Gebied
Duitsland verloor gebieden.
Duitsland verloor alle kolonies.
Duitsland en Oostenrijk mochten niet samen.
Internationale Vrede
De Volkenbond moest toekomstige conflicten voorkomen.
Duitsland mocht aanvankelijk geen lid worden van die Volkenbond.
minute
second
Mogelijke toetsvraag:
Was het Verdrag van Versailles vooral een vredesverdrag, of leverde het ook een risico op voor de vrede in de toekomst?
Leg je antwoord uit en gebruik daarbij ten minste twee voorwaarden van het verdrag.
De reactie van Duitsland
De Duitsers vonden niet dat ze de oorlog waren begonnen - ze vonden niet eens dat ze verloren hadden (de meeste mensen snapten niet hoe slecht de militaire situatie was)
De regering wilde het verdrag niet tekenen, maar ze konden ook niet doorgaan met vechten. Ze moesten dus wel instemmen (en dat snapte de bevolking ook niet - dat speelt later nog een grote rol)
De Duitse economie lag volledig op z'n gat. Mensen hadden honger.
Er was chaos in Duitsland: pogingen tot revolutie, stakingen, hyperinflatie (geld was niets meer waard)
Duitsland begon achter te lopen met het betalen van schadevergoedingen.
Duitsland was verslagen zonder volledig bezet te zijn.
→ veel Duitsers begrepen dus niet waarom Duitsland had verloren
→ ze voelden zich vernederd door het Verdrag van Versailles en waren boos
→ economische en politieke problemen
→ steeds minder vertrouwen in de democratische regering
→ steeds meer steun voor radicale politieke partijen
→ Hitler beloofde het Verdrag van Versailles terug te draaien
Het Verdrag van Versailles maakte de Tweede Wereldoorlog niet onvermijdelijk.
Het zorgde wel voor pijn en problemen die Hitler later kon uitbuiten.