Hoofdletters, punten en komma's
Hoofdletters, punten en komma's
Open met het idee dat leestekens en hoofdletters helpen om een tekst snel en duidelijk te lezen.
Lesdoel
Ik kan hoofdletters, punten en komma's op de juiste manier gebruiken in een zin of korte tekst.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past voor jou bij duidelijke zinnen?
Gebruik de inzendingen om het gesprek te openen over leesbaarheid, structuur, hoofdletters en leestekens.
Waarom hoofdletters belangrijk zijn
Hoofdletters geven samen met leestekens structuur aan een tekst.
Zonder hoofdletters wordt een tekst lastiger te lezen.
Ook verkeerd gebruikte hoofdletters kunnen een tekst onduidelijk maken.
Benadruk leesbaarheid: leerlingen kennen de woorden vaak al, maar zien nu waarom schrijfregels nodig zijn.
Hoofdletter aan het begin van een zin
Elke nieuwe zin begint met een hoofdletter.
Voorbeeld:
Gisteren gingen we naar het museum.
Wijs erop dat dit de meest basisregel is en altijd geldt, ongeacht het soort zin.
Hoofdletters bij namen
Je schrijft een hoofdletter:
aan het begin van een naam
bij de belangrijkste woorden van een naam
Voorbeeld: Onze docent heet Henk van Walen.
Noem dat niet elk woord in een naam automatisch met hoofdletter begint; in het voorbeeld blijft 'van' klein.
Plaatsen, merken en feestdagen
Ook hier gebruik je hoofdletters:
aardrijkskundige plaatsen: Tilburg
bedrijfs- en merknamen: Nike
feestdagen en gedenkdagen: Bevrijdingsdag
Laat zien dat het hier gaat om eigennamen: unieke namen van plaatsen, merken en speciale dagen.
Adressen, titels en afkortingen
Je gebruikt ook hoofdletters:
in adressen: Postbus 551, 1245 VD in Tiel
bij titels: Candy Crush
bij sommige afkortingen: TLC
Maak duidelijk dat niet elke afkorting een hoofdletter krijgt, maar sommige wel. Houd het bij herkennen en correct overnemen.
In welke zin is het gebruik van hoofdletters goed?
gisteren gingen we naar Tilburg.
Gisteren gingen we naar tilburg.
Gisteren gingen we naar Tilburg.
Gisteren Gingen we naar Tilburg.
Toetst twee regels tegelijk: hoofdletter aan het begin van de zin en bij een plaatsnaam.
Vul de juiste hoofdletters in
Aan het begin van een zin gebruik je een hoofdletter. Ook bij een naam als Henk van Walen en een merk als Nike schrijf je hoofdletters.
Alle woorden komen rechtstreeks uit het behandelde blok over hoofdletters.
Waarom punten en komma's belangrijk zijn
Leestekens maken een tekst overzichtelijker.
Zonder punten en komma's oogt een tekst rommelig.
De lezer moet dan meer moeite doen om de tekst te begrijpen.
Verbind dit aan het eerste deel van de les: hoofdletters en leestekens werken samen om structuur te geven.
Wanneer gebruik je een punt?
Een punt gebruik je:
aan het einde van een zin
bij sommige afkortingen
na een voorletter
Voorbeelden:
Morgen ben ik jarig.
enz.
De heer M. van Gestel
Benadruk dat een punt meestal een zin afsluit, maar ook voorkomt in vaste schrijfvormen zoals afkortingen en voorletters.
Komma tussen zinsdelen
Een komma gebruik je vaak:
tussen twee persoonsvormen
voor een voegwoord
Voorbeelden:
Als het morgen regent, gaat de training niet door.
Mascha heeft een staafmixer gekocht, omdat haar moeder bijna jarig is.
Houd het praktisch: leerlingen hoeven hier vooral te herkennen waar de komma in deze soorten zinnen komt te staan.
Komma in opsommingen en aanspreking
Je gebruikt een komma:
in een opsomming vanaf drie dingen
na een aanspreking
Voorbeelden:
Ik houd van banaan, pistache en noten.
Kristy, kom je vanavond bij ons eten?
Laat eventueel nog het voorbeeld 'Meneer, kan het proefwerk verplaatst worden?' mondeling terugkomen.
Overzicht: zo geven regels structuur
Hoofdletters markeren het begin van een zin en bijzondere namen.
Punten sluiten zinnen af en horen bij sommige afkortingen en voorletters.
Komma's verdelen een zin in duidelijke delen.
Dit is de verbindende samenvatting vóór de begrippenlijst: alle regels dienen hetzelfde doel, namelijk leesbaarheid.
Waar hoort de komma in deze zin? Als het morgen regent gaat de training niet door.
Na morgen
Na regent
Na gaat
Geen komma
Sluit aan bij de regel: komma tussen twee persoonsvormen in een zin als deze.
Vul punt en komma goed in
Een punt gebruik je aan het einde van een zin. Een komma kan in een opsomming staan. Na een aanspreking schrijf je ook vaak een komma.
Controleert of leerlingen de basisfuncties van punt en komma kunnen koppelen aan de juiste term.
Waarom maken deze regels een tekst duidelijker?
Laat leerlingen in eigen woorden benoemen dat hoofdletters, punten en komma's zorgen voor structuur, leesbaarheid en duidelijkheid in een tekst.