Wie ben jij in de zorg?
Wie ben jij in de zorg?
Open met de herkenbare spanning uit de lesplanning: neem je jezelf mee naar je werk, of laat je je mening bij de voordeur? Houd de introductie kort en dichtbij hun stage- of werkbeelden.
Lesdoel
Ik kan de begrippen identiteit en gelijkwaardigheid in mijn eigen woorden uitleggen en beschrijven hoe mijn top 10 normen en waarden invloed hebben op mijn professionele houding op stage.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij: wie jij bent in de zorg?
Gebruik de opbrengst als start van het gesprek over identiteit. Verwachte woorden: respect, thuis, opvoeding, mening, gedrag, stage, vrienden, cultuur, eerlijkheid.
Identiteit begint dichtbij
Je identiteit gaat over wie jij bent
Dat zie je in hoe je denkt, voelt en reageert
Ook gewone dingen tellen mee: vrienden, thuis, school, online
In de zorg neem je die basis mee naar stage en werk
Leg uit dat identiteit niet alleen gaat over grote labels, maar ook over dagelijkse keuzes, stijl, humor, taal en omgang met anderen. Dat maakt het onderwerp herkenbaar voor 16- en 17-jarigen.
Wat vormt jouw identiteit?
Identiteit ontstaat niet door één ding, maar door meerdere invloeden tegelijk.
opvoeding en thuissituatie
cultuur en omgeving
leeftijd en levenservaring
vrienden, school en sociale media
normen en waarden die jij belangrijk vindt
Deze slide sluit aan op de flap/mindmap-opdracht. Benoem dat studenten sommige invloeden zelf kiezen en andere meekrijgen.
Wie jij bent, zie je in gedrag
Hoe jij praat met anderen
Waar jij snel een mening over hebt
Wat jij wel of niet normaal vindt
Hoe jij reageert in lastige situaties
Maak de brug naar de zorgpraktijk: identiteit blijft niet in je hoofd zitten, maar wordt zichtbaar in gedrag richting cliënten, collega's en begeleiders.
Wat zijn normen en waarden?
Waarden zijn dingen die jij belangrijk vindt, zoals respect, eerlijkheid of vrijheid.
Normen zijn regels of afspraken in gedrag die daaruit volgen.
Voorbeeld:
Waarde: respect
Norm: ik luister uit en spreek iemand netjes aan
Houd het onderscheid scherp: waarden = wat belangrijk is, normen = hoe je dat laat zien. Dit is nodig voor de latere matrix-opdracht.
Jouw waarden sturen jouw keuzes
je let op je toon
je komt afspraken na
je helpt iemand die vastloopt
je denkt na voor je oordeelt
je behandelt mensen serieus
Wat je dan vaak doet
Voorbeelden van waarden
respect
eerlijkheid
zorgzaamheid
verantwoordelijkheid
gelijkheid
Laat zien dat waarden niet vaag zijn: ze worden zichtbaar in kleine keuzes. Zo bereid je de overgang voor naar professionele houding.
Wat is een waarde?
Iets wat je belangrijk vindt
Een regel op stage
Een eerste indruk
Een taak van de docent
Check het onderscheid tussen waarden en normen. Veel studenten halen 'belangrijk vinden' en 'gedragsregel' nog door elkaar.
Maak de zinnen compleet
Je identiteit gaat over wie jij bent. Waarden zijn dingen die jij belangrijk vindt. Normen laten zien hoe je je dan gedraagt.
De drie kernbegrippen uit het eerste blok moeten hier helder worden: identiteit, waarden en normen.
Hoe zie je jouw identiteit terug in gedrag?
Bespreek antwoorden die laten zien dat identiteit zichtbaar wordt in gedrag, zoals toon, mening, reageren, luisteren of omgaan met anderen.
Gelijkwaardigheid in de zorg
Gelijkwaardigheid betekent: ieder mens heeft dezelfde waarde
Mensen hoeven niet hetzelfde te zijn om gelijkwaardig te zijn
In de zorg kijk je verder dan uiterlijk, leeftijd, geloof of gedrag
Je behandelt iedereen met dezelfde basis van respect
Benadruk het verschil tussen gelijkwaardig en gelijk. Iedereen is anders, maar verdient dezelfde menselijke waardigheid.
Waarom dit juist in de zorg telt
In de zorg werk je met mensen die anders kunnen leven, denken of kiezen dan jij. Juist dan is jouw houding belangrijk. Professioneel handelen betekent dat je niet alleen reageert vanuit je eerste gevoel, maar bewust kiest voor respect, betrouwbaarheid en gelijkwaardigheid.
Dit is een dragende slide: maak hier de stap van persoonlijke identiteit naar beroepshouding expliciet.
Je neemt jezelf mee naar stage
Je waarden beïnvloeden hoe je kijkt naar cliënten
Ze bepalen vaak je eerste reactie
Ze kunnen helpen, maar ook botsen
Daarom moet je jezelf leren kennen
Gebruik herkenbare voorbeelden: iemand die direct wil helpen, iemand die snel oordeelt, iemand die moeite heeft met andere leefstijlen.
Persoonlijke mening en beroepshouding
Een persoonlijke mening is wat jij ergens van vindt.
Een professionele beroepshouding is hoe jij handelt in je werk, ook als jouw mening anders is.
In de zorg staat niet jouw oordeel centraal, maar goede zorg en respectvolle omgang.
Noem dat studenten niet hoeven te doen alsof ze geen mening hebben. De kern is dat die mening niet leidend mag zijn in de zorgrelatie.
Het verschil in de praktijk
spontaan en privé
gevormd door opvoeding en ervaring
kan sterk of emotioneel zijn
hoeft niet altijd neutraal te zijn
Professionele beroepshouding
bewust en doordacht
past bij de zorgrol
respectvol en betrouwbaar
gericht op goede zorg voor de ander
Persoonlijke mening
Laat studenten zien dat professioneel handelen niet betekent dat je 'neutraal als robot' bent, maar dat je bewust en passend handelt.
Wat betekent gelijkwaardigheid in de zorg?
Iedereen moet hetzelfde zijn
Iedereen heeft dezelfde waarde
De zorgverlener beslist altijd
Je mening telt het meest
Laat het verschil tussen gelijk en gelijkwaardig terugkomen.
Wat vind jij het lastigst in de zorgpraktijk?
Niet oordelen
Rustig blijven
Respect tonen
Mijn mening parkeren
Deze slide heeft geen instructies
Vul de kernwoorden in
Een persoonlijke mening is wat jij ergens van vindt. Een professionele beroepshouding is hoe jij handelt in je werk. In de zorg kies je bewust voor respect en goede zorg.
Deze invuloefening verankert het verschil tussen mening en beroepshouding met het sleutelwoord respect.
Casus: te jong gevonden worden
Een cliënt zegt: 'Jij bent veel te jong om mij te helpen.'
Deze situatie raakt vaak aan identiteit: leeftijd, onzekerheid en hoe jij gezien wilt worden.
Professioneel reageren betekent dat je rustig blijft, respect toont en laat zien dat je de cliënt serieus neemt.
Koppel aan Casus 1.1. Bespreek dat een student zich aangevallen kan voelen, maar dat de reactie toch professioneel moet blijven.
Casus: overtuiging en verschil
Soms botst jouw eigen overtuiging met hoe een cliënt eruitziet of leeft, bijvoorbeeld door tatoeages, geloof, taalgebruik of keuzes in het leven.
Professioneel handelen vraagt dan dat je niet blijft hangen in je oordeel, maar de cliënt als mens centraal houdt.
Koppel aan Casus 1.2. Houd het breed en veilig: het gaat niet om iemands uiterlijk op zich, maar om omgaan met verschil zonder dat dit de zorg schaadt.
Van waarde naar gedrag
Voorbeeld met de waarde respect:
je luistert zonder te onderbreken
je reageert rustig bij kritiek
je maakt geen grapjes ten koste van een cliënt
je blijft netjes, ook als iemand lastig doet
Gebruik hier de vraag uit de planning: hoe reageer je als respect jouw belangrijkste waarde is? Maak duidelijk dat waarden zichtbaar worden in concreet gedrag.
Jouw top 10 als nulmeting
De Top 10 Normen- en Waardenmatrix laat zien:
welke waarden jij het belangrijkst vindt
welke normen daarbij passen
hoe dit invloed heeft op jouw houding op stage
Dit is een startpunt: je leert jezelf beter kennen als toekomstig zorgprofessional.
Verwijs naar Opdracht A2 (Deel 1) als portfolio-start. Benadruk dat het geen toets van 'goed of fout' is, maar een bewuste nulmeting.
Waarom zelfkennis professioneel is
Wie weet wat hij of zij belangrijk vindt, kan bewuster handelen.
Zelfkennis helpt je om:
sterker te reageren in lastige situaties
minder snel te oordelen
betrouwbaarder over te komen
te groeien in je rol in de zorg
Laat het landen: identiteit en waarden zijn geen privéonderwerp los van school, maar onderdeel van professioneel worden.
Wat past het best bij professioneel reageren?
Je bewijst direct dat je gelijk hebt
Je negeert de cliënt helemaal
Je blijft rustig en respectvol
Je zegt wat je echt van iemand vindt
Sluit aan op beide casussen: te jong gevonden worden en botsende overtuigingen.
Welke waarde wil jij op stage echt laten zien?
Goede antwoorden noemen concreet gedrag vanuit een waarde, bijvoorbeeld luisteren, rustig blijven, serieus nemen, netjes spreken of niet oordelen.
Hoe zeker voel jij je nu over identiteit en waarden?
Deze slide heeft geen instructies
Wat neem jij mee uit deze les?
Laat studenten kort benoemen wat is blijven hangen, bijvoorbeeld identiteit, gelijkwaardigheid, waarden, normen of beroepshouding.
Welk onderdeel hielp jou het meest begrijpen?
Antwoorden kunnen gaan over de flapopdracht, voorbeelden uit de zorg, casussen of het onderscheid tussen mening en beroepshouding.
Begrippenlijst
identiteit - wie jij bent, gevormd door ervaringen, omgeving, opvoeding en keuzes
waarden - dingen die jij belangrijk vindt in het leven
normen - gedragsregels of afspraken die laten zien hoe je handelt
gelijkwaardigheid - het idee dat ieder mens dezelfde waarde heeft
persoonlijke mening - wat jij ergens zelf van vindt
professionele beroepshouding - de manier waarop je passend en respectvol handelt in je werk
stagehouding - hoe jij je opstelt en gedraagt op je stageplek
Deze slide heeft geen instructies