Good To Know

• W.O.
• Lager onderwijs

Good To Know

Werking en warmte van stoffen

Plastic laat geen water door

Stoffen houden warmte vast maar niet even veel.

katoen - weinig

fleece - meer

dons (onderste verenlaag van watervogels) - veel

Levende en niet-levende materie

Levende materie is alles wat leeft of ooit heeft geleefd. 

Denk aan mensen, dieren, bomen, bloemen en zelfs onzichtbaar kleine bacteriën.

Je herkent levende materie aan enkele levenskenmerken. 

🍽️ Voeden: Eten of drinken om energie te krijgen (of zonlicht gebruiken, zoals planten).

🌬️ Ademhalen: Zuurstof opnemen en koolstofdioxide uitblazen.

🌱 Groeien: Groter en ouder worden.
👶 Voortplanten: Baby's, jonge dieren of nieuwe plantenzaadjes maken.
🏃 Bewegen: Uit zichzelf lopen, vliegen of de bladeren naar de zon draaien.
👀 Reageren: Merken wat er in de omgeving gebeurt. 

Levende en niet-levende materie

Niet-levende materie heeft nooit geleefd en kan de dingen op de vorige slide niet uit zichzelf. 

Dit noemen we ook wel 'dode' voorwerpen, maar vaak zijn ze gewoon 'levenloos'.

Denk aan:

🪨 Natuurlijke dingen: Stenen, water, lucht, goud en zand.

📱 Gemaakte spullen: Je smartphone, een plastic stoel, een fiets of een baksteen.

Een computer kan wel 'reageren' als je op een knop drukt, en een auto kan 'bewegen' en 'benzine drinken'. Maar ze kunnen geen baby-auto's maken en ze groeien niet. Daarom leven ze niet!

Toestand van stoffen

Sommige stoffen kunnen van toestand veranderen.

Water bijvoorbeeld is vloeibaar maar als je het opwarmt, wordt het damp en als je het bevriest wordt het ijs.

Als het water verdampt of het ijs smelt verandert het dus van toestand.

Communicerende vaten

Water in verschillende buizen komt altijd op exact hetzelfde niveau te staan dankzij de wet van de communicerende vaten. Doordat de buizen aan de onderkant met elkaar verbonden zijn, vormt het water één geheel. De zwaartekracht trekt overal even hard aan het water, waardoor het water door de onderlinge verbinding net zo lang stroomt tot de druk in alle buizen gelijk is en de waterspiegels op gelijke hoogte staan.

spierkracht - veerkracht - windkracht - zwaartekracht

Spierkracht is de mogelijkheid van je spieren om kracht uit te oefenen.

Veerkracht is de kracht die wordt uitgeoefend door een materiaal dat is vervormd en probeert terug te keren naar zijn oorspronkelijke vorm. Bv: een elastiekje dat wordt uitgetrokken en weer losgelaten.

Windkracht is de fysieke kracht die de bewegende lucht uitoefent op een object.

Zwaartekracht is de onzichtbare aantrekkingskracht die elk object, dier of persoon op de grond houdt of naar beneden trekt.

Wat is wrijving?

Wrijving is de weerstand die ontstaat wanneer twee oppervlakken of voorwerpen langs elkaar bewegen of schuiven. Het is de tegenwerkende kracht die beweging afremt of bemoeilijkt.

Tandwielen

- Hoe bewegen tandwielen ten opzichte van elkaar?

- Bewegen de tandwielen even snel?

- Welke bewegen het snelst?

Drijven en zinken uitgelegd

1. Dichtheid en massa: Een massief blokje ijzer zinkt, omdat ijzer een grotere dichtheid heeft dan water. Hout heeft juist een kleinere dichtheid dan water en blijft altijd drijven.

2. De vorm (holle voorwerpen): Een grote, zware stalen boot blijft drijven. Dit komt omdat de vorm hol is en de boot grotendeels gevuld is met lucht. 

Geluid

Geluid weerkaatst op wanden. Hoe leger een lokaal, hoe meer het geluid weerkaatst. In vollere lokale wordt het geluid 'gedempt' door voorwerpen en stoffen.

Sommige materialen absorberen ook geluid. Denk maar aan matten of andere stoffen. In een muziekschool vind je bijvoorbeeld ook isolerende schuimplaten aan de muren om het geluid op te vangen.