LES 5 · THEMA B
Individu & Groep
Groepen — Eigenbelang en Groepsbelang
Kies je voor jezelf of voor de groep?
💬 Schrijf drie groepen op waar jij bij hoort. Welke is het belangrijkst voor jou — en waarom?
LES 5 · THEMA B
Individu & Groep
Groepen — Eigenbelang en Groepsbelang
Kies je voor jezelf of voor de groep?
💬 Schrijf drie groepen op waar jij bij hoort. Welke is het belangrijkst voor jou — en waarom?
Koppeling kwalificatie-eisen: doelzin 1 en 4
Aan het einde van de les kun je:
uitleggen wat een groep en een subcultuur is.
minimaal twee groepen of subculturen benoemen waar jij onderdeel van bent.
beschrijven welke rol jij binnen deze groepen heeft.
uitleggen hoe groepsdruk of groepsgedrag invloed kan hebben op individuen.
beschrijven welke individuele en collectieve belangen binnen een groep spelen.
🎯 Leerdoelen
Deze slide heeft geen instructies
📖 Theorie
Eigenbelang, groepsbelang en algemeen belang
Eigenbelang: Dat wat in je eigen voordeel is. Wat jij wilt of wat jou helpt. Bijv: meer verdienen, een betaalbare woning vinden, vrij zijn wanneer je wil.
Groepsbelang: Dat wat goed is voor een bepaalde groep mensen — zoals studenten, huurders of boeren. Groepen komen op voor hun belang via vakbonden, organisaties en acties.
Algemeen belang: Dat wat goed is voor de hele samenleving. Niet voor één persoon of groep, maar voor iedereen. Bijv: schone lucht, veilige wegen, goed onderwijs.
"Als ik me echt niet goed voel, kies ik voor mezelf, maar probeer ik wel op een andere manier voor anderen te zijn." — Senna, student Onderwijsassistente, Albeda
Deze slide heeft geen instructies
Sleep elke situatie naar het juiste type belang.
🖱️ Sleepvraag — Sleep de kaartjes naar de juiste categorie
💡 Let op: sommige situaties kunnen bij meerdere categorieën horen!
Bespreek waarom
Eigenbelang
Groepsbelang
Algemeen belang
Je wil meer verdienen
Schone lucht voor iedereen
Jij wil gratis parkeren
Vakbond CNV wil hoger loon
Studenten willen stagevergoeding
Veilige wegen voor alle weggebruikers
Goed onderwijs voor alle kinderen
Deze slide heeft geen instructies
📖 Theorie
Wanneer botsen belangen? + het gevangenendilemma
Belangen botsen om drie redenen:
1. Er is schaarste
Een tekort aan tijd, geld, ruimte of spullen waardoor niet iedereen kan krijgen wat die wil.
Bijv: woningmarkt — starters, beleggers
2. Mensen hebben verschillende waarden
Wat goed is voor jou kan slecht zijn voor iemand anders.
Bijv: vuurwerk op oud en nieuw — jij vindt het feestelijk, je buurvrouw vindt het gevaarlijk.
3. Situatie maakt eigenbelang aantrekkelijk
Soms is het verleidelijk voor jezelf te kiezen — ook als dat slecht is voor anderen.
Bijv: fast fashion kopen is goedkoop voor jou, maar slecht voor arbeiders in Bangladesh.
Gevangenendilemma: Een situatie waarbij samenwerken voor iedereen het beste is, maar waarbij het aantrekkelijk is toch voor jezelf te kiezen — met een slechter resultaat voor iedereen als gevolg. (Voorbeeld: twee vissers die elk stiekem extra vis vangen. Uiteindelijk raakt de zee leeg.)
Belangen botsen om drie redenen (uit boek):
Welke situatie is een voorbeeld van het gevangenendilemma?
❓ Quizvraag
Twee vrienden helpen elkaar met verhuizen
Twee vissers vangen stiekem extra vis — de zee raakt leeg
Een vakbond onderhandelt over hogere lonen
De overheid bouwt een nieuwe snelweg
💡 Uitleg: Het gevangenendilemma: iedereen kiest voor eigenbelang → resultaat is voor iedereen slechter. Net als de vissers: individueel slim, collectief dom.
Beschrijf een situatie waarin jij groepsdruk hebt gevoeld. Wat heb jij gedaan?
Was het positieve of negatieve groepsdruk? Wat was het effect op jou?
✏️ Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
✏️ Werkvorm – Spelvorm — Individueel → Klassikale bespreking
Het Belangenspel
Per situatie maak je keuze A of B. Wees eerlijk — er zijn geen foute antwoorden.
Situatie 1: De gemeente wil tijdelijke woningen in jouw buurt.
A) Je steunt het plan.
B) Je maakt bezwaar — je wil je parkeerplaats houden.
Situatie 2: JOBmbo organiseert een demonstratie voor stagevergoeding.
A) Je doet mee.
B) Je gaat niet — je hebt al andere plannen.
Situatie 3: Je werkt weekend bij een bekende. A) Je ontvangt cash, geen belasting. B) Je stuurt factuur en betaalt belasting.
Klassikaal: wat is per situatie het eigenbelang, groepsbelang en algemeen belang? Wanneer valt jouw keuze samen met het algemeen belang?
Koppeling groepsdruk: hoe beïnvloedde de groep jouw keuze in situatie 1 of 2?
Het Belangenspel (uit boek #1.1)
💛 Jouw perspectief
Jij in jouw groepen
Groepen vormen wie jij bent — maar jij vormt ook jouw groepen.
Noem twee groepen waar jij bij hoort. Welke rol heb jij daarin?
Heb jij weleens groepsdruk ervaren? Hoe heb jij daarop gereageerd?
Wanneer botste jouw eigen belang met het belang van de groep? Hoe loste jij dat op?
Deze slide heeft geen instructies
🪞 Reflectie
Reflecteer op eigenbelang en groepsbelang
Beschrijf één situatie waarbij jij koos voor eigenbelang. Wat waren de gevolgen voor anderen?
En een situatie waarbij jij koos voor groepsbelang. Wat gaf je op?
Wanneer is het oké om je eigen belang voorop te stellen? En wanneer niet?
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 1: Wat is het gevangenendilemma?
❓ Afsluitquiz
Als de overheid je in de gevangenis zet
Samenwerken is het beste, maar eigenbelang is aantrekkelijker — met een slechter resultaat voor iedereen
Als jij en een vriend ruzie hebben
Als twee groepen precies hetzelfde willen
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2: Wat zijn de drie oorzaken waarom belangen botsen?
❓ Afsluitquiz
Geld, macht en religie
Cultuur, taal en traditie
Politiek, media en onderwijs
Schaarste, verschillende waarden en een situatie die eigenbelang aantrekkelijk maakt
Deze slide heeft geen instructies
Afsluiting
🔑 Kernboodschap
Eigenbelang is normaal. Maar als iedereen alleen voor zichzelf kiest, gaat het niet goed met de samenleving. Daarom hebben we regels én solidariteit nodig.
📝 Exitticket
Beschrijf één situatie waarbij eigenbelang en groepsbelang botsten. Leg uit wat jij deed en waarom.
⏱ Portfoliouur volgt — gebruik de tijd voor je portfolioopdracht. Dit doe je in het Examenplatform CEM.
Koppeling: doelzin 1 en 4