4.2 Duurzaam produceren en kosten

Duurzaam produceren en milieu

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 35 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Duurzaam produceren en milieu

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat het nut is van recycling en een kringloopeconomie.

De gebruiker gaf meerdere doelen. Voor deze les is dit het centrale doel; de andere doelen werken dit uit met voorbeelden, kosten en milieuschade.

Welke woorden denk jij aan bij recycling?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag daarna kort door op woorden als afval, hergebruik, plastic, milieu en grondstoffen.

Recycling: wat is dat?

  • Recycling betekent: afval opnieuw gebruiken als grondstof

  • Oude materialen worden verwerkt tot nieuwe producten

  • Voorbeelden: glas, papier, plastic en metaal

  • Afval krijgt zo een tweede leven

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is recycling nuttig?

  • Minder afvalverbranding en stort

  • Minder nieuwe grondstoffen nodig

  • Vaak minder energieverbruik

  • Minder druk op natuur en milieu

Deze slide heeft geen instructies

Van weggooien naar hergebruiken

In een gewone economie worden grondstoffen gebruikt, producten gemaakt en spullen daarna weggegooid. Bij recycling blijft materiaal langer in gebruik. Dat is gunstig, omdat er dan minder nieuwe grondstoffen uit de aarde gehaald hoeven te worden.

Benadruk het verschil tussen een lineair model en hergebruik, zonder al direct de volledige kringloopeconomie uit te werken.

Recycling heeft grenzen

  • Niet elk materiaal is goed te recyclen

  • Scheiden van afval is belangrijk

  • Recycling kost ook geld en energie

  • Toch is het vaak beter dan weggooien

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een kringloopeconomie?

  • In een kringloopeconomie worden materialen steeds opnieuw gebruikt

  • Producten gaan langer mee

  • Repareren en hergebruiken zijn belangrijk

  • Afval wordt zo veel mogelijk voorkomen

Deze slide heeft geen instructies

Hoe werkt die kringloop?

Grondstof → product → gebruik → inzamelen → hergebruik of recycling → nieuw product

Lees de keten rustig hardop en laat zien dat het product niet eindigt bij afval, maar teruggaat de economie in.

Nut van een kringloopeconomie

  • Minder verspilling van grondstoffen

  • Minder afval en vervuiling

  • Producten worden slimmer ontworpen

  • De economie wordt zuiniger met materialen

Deze slide heeft geen instructies

Meer dan alleen recyclen

  • Eerst: minder gebruiken

  • Daarna: repareren en hergebruiken

  • Recycling is vaak de laatste stap

  • Zo blijft waarde langer behouden

Leg uit dat kringloopeconomie breder is dan alleen afval verwerken. Het gaat ook om ontwerp, levensduur en reparatie.

Wat hoort het best bij een kringloopeconomie?

A

Snel weggooien

B

Steeds hergebruiken

C

Meer verbranden

D

Meer delven

Toetst het kernverschil met een gewone, lineaire economie. Distractors sluiten aan bij weggooien, verbranden en nieuwe grondstoffen halen.

Maak de tekst compleet

In een kringloopeconomie worden materialen opnieuw gebruikt. Producten gaan langer mee door repareren en hergebruik. Zo ontstaat minder afval en blijven grondstoffen langer in gebruik.

kringloopeconomie
repareren
afval
verbranden
weggooien
luchtvervuiling

De woorden komen letterlijk uit de behandelde slides over kringloopeconomie en de kringloop.

Wat is duurzaam produceren?

Duurzaam produceren betekent dat een bedrijf producten maakt met zo min mogelijk schade voor milieu en samenleving. Het bedrijf let bijvoorbeeld op grondstoffen, energie, transport en afval.

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerken van duurzaam produceren

  • Zuinig met energie

  • Minder gebruik van grondstoffen

  • Minder afval tijdens productie

  • Minder vervuilend transport

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld: een herbruikbare fles

Een bedrijf kan kiezen voor een herbruikbare fles in plaats van wegwerpplastic. De fles gaat langer mee, veroorzaakt minder afval en hoeft minder vaak opnieuw gemaakt te worden. Dat is een voorbeeld van duurzaam produceren.

Gebruik dit als concreet voorbeeld dat past bij VMBO-niveau. Koppel terug aan hergebruik en minder grondstoffen.

Waarom is dit duurzamer?

  • Minder wegwerpafval

  • Minder nieuwe plastic nodig

  • Langere gebruiksduur

  • Past goed in een kringloopeconomie

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is een herbruikbare fles duurzamer?

A

Meer afval

B

Korter gebruik

C

Minder nieuw plastic

D

Meer transport

Controleert of leerlingen het voorbeeld van duurzaam produceren kunnen toepassen.

Noem een voorbeeld van duurzaam produceren.

Goed antwoord noemt een concreet voorbeeld, zoals een herbruikbare fles, en legt uit: gaat langer mee, minder afval, minder nieuwe grondstoffen of past in kringloopeconomie.

Bedrijfskosten

  • Kosten die een bedrijf zelf betaalt

  • Voorbeelden: loon, machines, energie, vervoer

  • Deze kosten zie je terug in de prijs van een product

Deze slide heeft geen instructies

Maatschappelijke kosten

  • Kosten voor de samenleving

  • Het bedrijf betaalt deze niet altijd zelf

  • Voorbeelden: luchtvervuiling, afval in natuur, gezondheidsschade

  • Deze kosten zijn vaak minder zichtbaar

Deze slide heeft geen instructies

Het verschil

Bedrijfskosten zijn kosten voor het bedrijf zelf. Maatschappelijke kosten zijn kosten voor anderen en voor de samenleving. Een product kan dus goedkoop lijken, terwijl er toch milieuschade ontstaat.

Kerninzicht: niet alle echte kosten zitten in de verkoopprijs.

Voorbeeld van beide kosten

Een fabriek betaalt voor personeel en stroom: dat zijn bedrijfskosten. Maar als de fabriek de lucht vervuilt, kunnen omwonenden last krijgen van vieze lucht of gezondheidsschade. Dat zijn maatschappelijke kosten.

Deze slide heeft geen instructies

Welke kosten zijn voor de samenleving?

A

Loonkosten

B

Machinekosten

C

Vervoerskosten

D

Luchtvervuiling

Vergelijkt bedrijfskosten met maatschappelijke kosten aan de hand van voorbeelden uit de slides.

Vul de begrippen in

Een bedrijf betaalt zelf voor personeel en stroom. Dat zijn bedrijfskosten. Schade door vieze lucht voor omwonenden zijn maatschappelijke kosten. Die kosten zie je vaak niet terug in de prijs van een product.

bedrijfskosten
maatschappelijke kosten
prijs
grondstoffen
recycling
winst

Sluit direct aan op het fabrieksvoorbeeld en het kerninzicht dat niet alle echte kosten in de verkoopprijs zitten.

Vier voorbeelden van milieuschade

  • Luchtvervuiling

  • Watervervuiling

  • Bodemvervuiling

  • Afval en plastic in de natuur

Deze slide heeft geen instructies

Lucht- en watervervuiling

  • Luchtvervuiling: rook, fijnstof, uitlaatgassen

  • Gevolg: ongezonde lucht voor mens en dier

  • Watervervuiling: afvalstoffen in rivieren of zee

  • Gevolg: schade aan planten en dieren

Deze slide heeft geen instructies

Bodemvervuiling en afval

  • Bodemvervuiling: schadelijke stoffen in de grond

  • Gevolg: grond minder bruikbaar

  • Afval in de natuur: zwerfafval en plastic

  • Gevolg: dieren en natuur raken beschadigd

Deze slide heeft geen instructies

Waarom horen deze bij economie?

Produceren en consumeren leveren niet alleen producten op, maar kunnen ook schade veroorzaken. Daarom kijken economen niet alleen naar winst en prijs, maar ook naar gevolgen voor milieu en samenleving.

Dit is de landing van de les: economische keuzes hebben afruilen en effecten buiten het bedrijf.

Welke rij noemt vier soorten milieuschade?

A

Lucht, water, bodem, afval

B

Loon, winst, prijs, rente

C

Plastic, glas, hout, staal

D

Fabriek, winkel, haven, weg

Toetst of leerlingen de vier voorbeelden van milieuschade herkennen en niet verwarren met economische begrippen of materialen.

Welke milieuschade onthoud jij het best?

Bespreek antwoorden zoals: luchtvervuiling, watervervuiling, bodemvervuiling, afval/plastic in de natuur.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen welk begrip of voorbeeld is blijven hangen.

Welk voorbeeld hielp jou het meest?

Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeld van de fles, verschil in kosten, schema van de kringloop.

Wat vond jij nog lastig?

Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om kort terug te komen op lastige onderdelen.

Begrippen

recycling - afval opnieuw gebruiken als grondstof

kringloopeconomie - economie waarin materialen zo lang mogelijk opnieuw worden gebruikt

duurzaam produceren - produceren met zo min mogelijk schade voor milieu en samenleving

bedrijfskosten - kosten die een bedrijf zelf moet betalen

maatschappelijke kosten - kosten die terechtkomen bij de samenleving

milieuschade - schade aan natuur en milieu door menselijk handelen

grondstoffen - materialen uit de natuur waarmee producten worden gemaakt

Deze slide heeft geen instructies