Les 4 Hoe is een tekst opgebouw (deel 1)

• newEditor

T1 Les 4 Hoe is een tekst opgebouwd?

LWB p 37-48

1. Gestructureerde bladspiegel

De lay-out, vormgeving of ....................................... is de indeling van stukken tekst, koppen of titels, websites... . Je kunt hierbij woorden benadrukken of ................................................. door die vetgedrukt of gecursiveerd (= ...................................................) te plaatsen. Een afbeelding is een ................................. beeld of de afdruk van iets ................ in werkelijkheid of .................................. , ofwel in gedachten bestaat.

 

opmaak

beklemtonen

schuingedrukt, cursief

visueel

wat

realiteit

vetgedrukt

cursief

= bewerkt

1. titel

1. Wat?

• Scholieren kiezen massaal voor de fiets (maar de herfst en winter moet nog beginnen)

Een titel ...

• enkele woorden.

• een korte enkelvoudige zin.

• geen of weinig lidwoorden.

• eindigt nooit op een punt

titel of kop

Scholieren na winteruur nog op de fiets?

of

Zelfs op herfstige dag naar school met de fiets?

of

Scholieren fietsten herfstig

Bedenk een passende titel bij de afbeeldingen?

2. Functie?

• Aluminium, alomtegenwoordig

• Meer sport op school

• Wordt bevolking vergiftigd?

onderwerp of thema

= Waarover gaat het?

• vraag stellen

• prikkelende uitspraak

• beeldspraak (vergelijking, metafoor of personificatie)

• grappige woordspeling

= INFO

= AANDACHT

TREKKEN

letterlijke en figuurlijke betekenis verhaspeld = woordspeling

= MENING

Woordspeling?

Je zorgt bij deze stijlfiguur dat de woordcombinatie dubbele betekenissen heeft, dit met het oog op een grappig effect.

Vaak worden hierbij de letterlijke en figuurlijke betekenis van een woord/woordgroep door elkaar gehaald.

Bv.

- Vegetariërs met ijzertekort snijden in eigen vlees.

- Landbouwsector boert achteruit.

- Zelfs tijdens de yogales word ik op het matje geroepen.

- Als het klopt, dan komt het binnen.

LWB p 39-48 – even oefenen

Wat is het thema of onderwerp? Lwb p 39-46

• Titel 1 (pagina 39) : zakgeld (vragende titel, wijst op info geven)

• Titel 2 (pagina 40) zakgeld (vragende titel, wijst op info geven)

• Titel 3 (pagina 42): planten (info geven, vragende titel)

• Titel 4 (pagina 43): uiltje (prikkelende titel, bevat ook beeldspraak ‘uiltje lift’= personificatie)

• Titel 5 (pagina 44): foppen (prikkelende titel)

• Titel 5 (pagina 46): lezen (prikkelende titel, je wilt weten wat die waarom is/argumenten=mening?)

• Het onderwerp is ‘fietsen’.

• Titel aantrekkelijker maken:

Niet elke scholier volgt het herfstpeloton

Surplacen scholieren in herfstige tijden?

Ik maakte gebruik van het wielrennersjargon: peloton, lossen en surplacen.

• Het onderwerp is ‘fietsen’.

• Titel aantrekkelijker maken:

Scholieren lossen na het winteruur

Lossen is ook een woordspeling, want je kunt het letterlijk en figuurlijk interpreteren.

uitladen

het tempo van het peloton niet meer volgen

2. LEAD

2. Wat?

BRUSSEL - Uit een enquête van VAB blijkt dat een op de drie bus- en tramgebruikers onder middelbare schoolleerlingen op de fiets overgestapt is. Nu maken bijna zes op de tien middelbare scholieren gebruik van de fiets. VAB vraagt zich wel af of dat zo blijft wanneer het slechter weer wordt.

Een lead ...

• bij het begin

• bestaat slecht uit 3 à 4-tal zinnen.

• lay-out: vetgedrukt of cursief (=schuingedrukt)

• soms een dateline

lead of inleiding

2. Functie?

kern-of hoofdgedachte

= Wat wordt er over het onderwerp in de tekst gezegd?

De lead ...

 

• geeft de meest essentiële of belangrijkste/relevantste inhoud weer.

 

• vat daardoor het artikel beknopt of bondig samen via de W– vragen.

 

 

 

 

• bevat dus de kern- of hoofgedachte of de zin met de centrale boodschap van de tekst.

= bijwoord (bw)

 

• onderwerp introduceren of deelonderwerpen aankondigen

• inhoud tekst samenvatten of resumeren

• nieuwsgierigheid wekken

 

Opdracht 3 - LWB p 41- 42

a. De laatste zin is prikkelend om de lezer aan te zetten om verder te lezen. Lezers willen namelijk te weten komen hoe het komt dat die dino in Afrika geraakt is.

b. De W-vragen (Wat?Waar?Waarom?) worden beantwoord.

Opdracht 3 - LWB p 41- 42

1. De hoofdgedachte is dat er in een Marokkaanse mijn een fossiel van een dinosoort gevonden werd die normaal niet in Afrika voorkwam.

Opdracht 4 - LWB p 42-44

3. Alinea’s in het midden

lead of inleiding

midden of broodtekst

1

2

3

4

5

6

3. Wat?

Een alinea ...

• een tekstblok van aantal bij elkaar horende zinnen over één deelonderwerp of hoofdpunt.

• herken je door

  • witregel tussen twee alinea’s

• volgende zin als nieuwe alinea op een andere regel laten beginnen

3. Functie?

Een alinea ...

 

• bevat telkens bij het onderwerp van de tekst één hoofdpunt.

• bestaat altijd uit de gedachte van dat ene hoofdpunt die in één belangrijke zin of kernzin uitgedrukt wordt.

 

Waar vind je die kernzin in een alinea terug?

ELZA: Eerste of Laatste Zin van een Alinea 

 

 

 

 

 

 

 

 

• Alle hoofdpunten van elke alinea vormen samen een beknopte .................................................... van de tekst.

Maandag werd bekendgemaakt dat de jongeren wel in tweestrijd staan. Ruim 62 procent van hen is het namelijk met het verbod op smartphonegebruik op de fiets eens en snapt dat dit gedrag te veel afleidt. Toch blijven de meeste jongeren hun mobieltje al trappend gebruiken om muziek en navigatie te bedienen en te appen. 40 procent van de jongeren die in overtreding is, geeft aan dat hun smartphonegebruik op de tweewieler sinds 1 juli wel verminderd is.69 procent van de jongeren geeft in het onderzoek aan ‘het normaal te vinden dat leeftijdsgenoten het mobieltje op de fiets bedienen’. Smartphonevrij fietsen is dus nog niet de sociale norm. Om die norm te verschuiven is het project Beat the Street bedacht. Leerlingen op het Gemeentelijk Gymnasium Hilversum deden een test en zagen middels virtual reality dat smartphonegebruik in het verkeer gevaarlijk is.

Maandag werd bekendgemaakt dat de jongeren wel in tweestrijd staan. Ruim 62 procent van hen is het namelijk met het verbod op smartphonegebruik op de fiets eens en snapt dat dit gedrag te veel afleidt.

Toch blijven de meeste jongeren hun mobieltje al trappend gebruiken om muziek en navigatie te bedienen en te appen. 40 procent van de jongeren die in overtreding is, geeft aan dat hun smartphonegebruik op de tweewieler sinds 1 juli wel verminderd is.

69 procent van de jongeren geeft in het onderzoek aan ‘het normaal te vinden dat leeftijdsgenoten het mobieltje op de fiets bedienen’. Smartphonevrij fietsen is dus nog niet de sociale norm. Om die norm te verschuiven is het project Beat the Street bedacht. Leerlingen op het Gemeentelijk Gymnasium Hilversum deden een test en zagen middels virtual reality dat smartphonegebruik in het verkeer gevaarlijk is.

Opdracht 2 LW p 40-41

Zakgeld

• Maak afspraken met je kind.

• Bereken zelf het bedrag.

• Een zekere regelmaat is belangrijk.

• Bepaal met je kind een spaardoel.

• Leer je kind van jongs af aan met geld om te gaan.

ook

• van kindsbeen af

• van kinds af aan

Opdracht 6 LW p 44-45

Waarom lezen goed is voor ons

• Goede leesvaardigheid verhoogt en verbetert kansen op arbeidsmarkt.

• Lezen helpt concentratievermogen te trainen.

• Voorlezen is taalontwikkeling stimuleren bij jonge kinderen.

• Het verruimt ons denken en wereldbeeld.

• We leren onszelf beter kennen.

• Het vermindert stress en de kans op dementie.

3.tussentitel en alinea?

Doel?

• aansporen of stimuleren tot lezen

• informeren of inlichten/kennisgeven over het hoofdpunt

• structuur aanbrengen bij het gericht zoeken naar informatie of gegevens

• beslissen of de lezer de volledige of hele/integrale tekst leest

Meeste jongeren fietsen

Uitkijken op de weg

Vervoer in wintermaanden?

3.Slot en alinea?

EEN SLOT...

 

kan de laatste alinea zijn die de tekst beëindigt of ........................................

bevat geen extra of ................................................, ................................................, ................................................, ................................................, informatie, dus vind je er .................. nieuw deelonderwerp of hoofdpunt.

Doel?

- een ................................. trekken (signaalwoord= bv. ....................)

- de inhoud van de tekst nog eens beknopt .............................................. (signaalwoord= bv. ......................)

- de hoofdgedachte of dat wat de zender van het onderwerp vindt, .........................................................

- antwoorden op een vraag uit de .................................................

- een ....................................... creëren door een vraag te stellen of iets onbeantwoord te laten

 

 

 

 

afrondt

bijkomende

aanvullende

supplementaire

nieuwe

GEEN

conclusie

dus

samenvatten

kortom

herhalen

inleiding

spanning

3.Slot en alinea?

Doel?

• conclusie trekken

• inhoud herhalen

• hoofdgedachte samenvatten

• antwoorden op vraag uit de inleiding

= inleiding

= slot

LWb p 43-46 - Soort slot?

Dit is een slot met een open einde. Er wordt precies nog een vraag gesteld die onbeantwoord blijft en jou via het beletselteken doet nadenken.

Dit is een slot waarin een antwoord gegeven wordt op de vraag die in de inleiding gesteld wordt: ‘Maar hoe gaat het nu met het diertje?’.

Dit is een slot is een beknopte samenvatting of herhaling van de opgesomde argumenten.

Samenvattend

• Titel lezen = onderwerp vinden (één woord of woordgroep)

• = Waarover gaat het?

Lead of inleiding lezen = bevat hoofdgedachte (4-tal zinnen)

= Wat wordt er over het onderwerp uit de titel gezegd?

Midden = bevat per alinea één hoofdpunt (ELZA – kernzin)

= een deelonderwerp m.a.w. ze splitsen dat wat ze

over het onderwerp willen weergeven op in

deeltjes)