Toets Nederlands: spelling en stijl
Toets spelling en stijl
Onderdelen in deze les
Toets spelling en stijl
De gebruiker vraagt om alleen oefeningen. Daarom is er geen leerdoelslide en geen uitleg opgenomen. Deze titel houdt de toetssetting duidelijk en neutraal.
Welke spelling is correct?
ruïne
ruine
ruïné
ruïene
Deze slide heeft geen instructies
Kies de juiste spelling van dit woord.
geergert
geërgerd
geergerd
geërgert
Deze slide heeft geen instructies
Welke vorm is goed geschreven?
ideëen
ideeën
ideeen
ideeënn
Deze slide heeft geen instructies
Welke spelling klopt?
zonnetjes
zonnetje's
zonnetjess
zonnetjes'
Deze slide heeft geen instructies
Hoe schrijf je het meervoud van auto correct?
auto's
autos
autoos
autoo's
Deze slide heeft geen instructies
Welke spelling is juist?
caffé
cafee
café
cafe
Deze slide heeft geen instructies
Kies de correcte schrijfwijze.
één-op-één
een-op-een
één op één
een op één
Deze slide heeft geen instructies
Welke samenstelling is goed gespeld?
logeerkameridee
logeerkamer-idee
logeerkamer idee
logeerkamerideeë
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf dit woord correct: francaise
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf dit woord correct: tvs
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf dit woord correct: kopieren
Deze slide heeft geen instructies
Spel correct:
zeeeen
zeeën
zeën
zee-en
Deze slide heeft geen instructies
Spel correct
skieeën
skieeen
skieën
skie-en
Deze slide heeft geen instructies
Spel correct
foto's
fotos
fotoos
fotös
Deze slide heeft geen instructies
Vul de juiste schrijfwijzen in
Op het bord stonden woorden uit de les: ruïne, coördineren en Curaçao. Later schreef iemand ook café netjes op.
Alle woorden komen rechtstreeks uit de oefenslides over trema, accent en cedille.
Sleepvraag
Waar
Niet waar
Telwoorden kunnen zelfstandig en niet-zelfstandig worden gebruikt
Als telwoorden zelfstandig worden gebruikt, schrijf je ze altijd met een -n
Zelfstandig gebruikte bijv. nw die zaken aanduiden, schrijf je in het meervoud met een -n
Stoffelijke bijv. nw. eindigen altijd op een e
Deze slide heeft geen instructies
Invuloefening
Finn kon niet kiezen tussen Maartje en Nassim en vroeg daarom beiden mee naar het schoolfeest.
Je kunt tientallen euro's verdienen door elke ochtend een dagblad te bezorgen.
De verlovingsring van de BN'r was een dure, het was een diamanten.
Helaas zijn sommige overheidsgebouwen nog altijd slecht toegankelijk voor mindervaliden.
Sommige dieren ontwaken even tijdens hun winterslaap.
Velen zouden wel willen parachutespringen, maar slechts weinigen brengen dit in de praktijk.
De scooter en zijn bestuurder vielen beide in de bocht op de grond.
Deze slide heeft geen instructies
Sleepvraag
met -n
zonder -n
pannekoek / pannenkoek
zonnepaneel / zonnenpaneel
groentesoep / groentensoep
erwtesoep/ erwtensoep
Deze slide heeft geen instructies
Welke samenstelling is juist?
groentesoep
boekenkast
zonnenbril
kippehok
Laat leerlingen letten op de tussen-n-regel. 'Boekenkast' is correct.
spel correct:
twaalf procent
12%
12 procent
Deze slide heeft geen instructies
Spel correct:
dertien miljoen
dertienmiljoen
Deze slide heeft geen instructies
Spel correct:
acht graden
acht °C
8°C
Deze slide heeft geen instructies
Schrijfwijze van getallen
Kies de juiste vorm.
15-jarige / 15 jarige
tweehonderd / tweehonderd
21e / 21ste
drie miljoen / driemiljoen
6-jarig / 6 jarig
honderdduizend / honderd duizend
2 op de 5 / 2-op-de-5
80-jarige / 80 jarige
Laat leerlingen per item één vorm kiezen. Gebruik deze slide als compact dictee-achtige toetsing van getalnotatie.
Welke vorm is juist geschreven?
21ste
6 jarig
15-jarige
honderd duizend
Toetst koppelteken en aaneenschrijven bij getallen.
Vul de juiste notatie van getallen in
In de klas zat een 8-jarig kind. Het hoorde bij de 3e klas en won als 100.000ste bezoeker ook nog een prijs van één op drie loten.
De context is compact maar dwingt per plek één juiste vorm af.
Samentrekking voorwaarts
Maak een goede samentrekking.
Mijn broer leest de krant en mijn broer leest een tijdschrift.
Sara koopt brood en Sara koopt melk.
De docent legde de opdracht uit en de docent deelde het blad uit.
Tim schrijft een verslag en Tim maakt een planning.
Verwachte antwoorden zijn zinnen met voorwaartse samentrekking, zoals: Mijn broer leest de krant en een tijdschrift.
Samentrekking achterwaarts
Maak een goede samentrekking.
Lisa koopt een pen en Mark koopt een pen.
Wij bewonderen de tekening en zij bewonderen de tekening.
De buurjongen wilde meedoen en zijn zus wilde meedoen.
Ik hoor die klacht vaak en jij hoort die klacht vaak.
Verwachte antwoorden zijn zinnen met achterwaartse samentrekking, zoals: Lisa en Mark kopen een pen. Let op werkwoordsvorm als het onderwerp verandert.
Juiste of onjuiste samentrekking
Noteer: juist of onjuist.
Eva kookt en bakt graag.
Mijn vader leest de krant en mijn moeder een boek.
Hij belde zijn vriend en bezocht.
De hond lag op het kleed en sliep.
Noor koopt en verkoopt tweedehands kleding.
Sam heeft de tafel gedekt en afgeruimd.
Laat leerlingen niet alleen beoordelen, maar eventueel ook verbeteren bij onjuiste gevallen. Let vooral op parallellie en betekenis.
Welke samentrekking is onjuist?
Eva kookt en bakt graag.
Noor koopt en verkoopt kleding.
Hij belde zijn vriend en bezocht.
De hond lag op het kleed en sliep.
Bij de onjuiste zin ontbreekt een passend lijdend voorwerp bij 'bezocht'.
Maak van zin 1 een achterwaartse samentrekking.
Verwacht iets als: 'Lisa en Mark kopen een pen.' of een gelijkwaardige correcte achterwaartse samentrekking. Let ook op juiste persoonsvorm in meervoud.
Wat is het antecedent van 'die' in de zin: 'Mila legde de tas naast de stoel, omdat die nat was.'
Mila
de tas
de stoel
onduidelijke verwijzing
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'hij' in de zin: 'De rector sprak met de mentor over de leerling, omdat hij zorgen had.'
de mentor
de leerling
de rector
de zorgen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'zij' in de zin: 'Ik gaf mijn nicht het boek, maar zij had het al.'
mijn nicht
het boek
ik
maar
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'die' in de zin: 'Sven zette de fiets in de schuur, nadat die was gerepareerd.'
Text
Sven
de schuur
de fiets
onduidelijke verwijzing
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'hij' in de zin: 'De leraar sprak de leerling aan, omdat hij te laat was.'?
de school
de leraar
de leerling
de klas
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'die' in de zin: 'Anna legde de sleutels op tafel, maar die was vies.'?
de stoel
de sleutels
Anna
tafel
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'het' in de zin: 'De commissie gaf haar advies en presenteerde het daarna.'?
de voorzitter
de commissie
het advies
haar
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'hij' in de zin: 'Toen Amir Daan bezocht, was hij ziek.'?
Amir
Daan
bezocht
onduidelijk
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'die' in de zin: 'De fiets stond naast de auto, omdat die kapot was.'?
de straat
de auto
de fiets
onduidelijk
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het antecedent van 'het' in de zin: 'Fatima leverde haar verslag in en kreeg het terug.'?
Fatima
haar verslag
de docent
de opdracht
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer is een verwijzing onduidelijk?
Als er maar één woord past
Als het woord vooraan staat
Als twee antecedenten passen
Als de zin kort is
Deze slide heeft geen instructies
Welke zin heeft een onduidelijke verwijzing?
De commissie gaf haar advies en presenteerde het daarna.
Fatima leverde haar verslag in en kreeg het terug.
Toen Amir Daan bezocht, was hij ziek.
Ik gaf mijn nicht het boek, maar zij had het al.
'Hij' kan naar Amir of Daan verwijzen.
Vul de beoordeling in
Bij het nakijken bleek: 'De leraar sprak de leerling aan, omdat hij te laat was' is onduidelijk/fout. 'De commissie gaf haar advies en presenteerde het daarna' is goed verwijzend. Ook 'De fiets stond naast de auto, omdat die kapot was' is onduidelijk/fout.
Herhaalt precies de beoordelingstaal uit de contentslide.
Beknopte bijzin
Herschrijf met een beknopte bijzin.
Toen hij thuiskwam, zette Daan de radio aan.
Nadat zij had gegeten, ging Nora leren.
Omdat hij hard werkte, haalde Sem een voldoende.
Terwijl zij door het park liep, belde Aya haar vriendin.
Niet elke zin levert even natuurlijk dezelfde vorm op. Beoordeel vooral of leerlingen een correcte beknopte constructie maken.
Beknopte bijzin herkennen
Onderstreep de beknopte bijzin.
Lachend kwam hij het lokaal binnen.
Om tijd te besparen, nam ik de fiets.
Toen zij klaar was, pakte zij haar tas.
Zonder iets te zeggen liep hij weg.
Omdat we haast hadden, vertrokken we vroeg.
Na lang wachten mochten we naar binnen.
Laat leerlingen alleen de beknopte bijzin markeren. Zinnen 3 en 5 bevatten geen beknopte bijzin.
Welke zin bevat géén beknopte bijzin?
Lachend kwam hij binnen.
Zonder iets te zeggen liep hij weg.
Toen zij klaar was, pakte zij haar tas.
Na lang wachten mochten we naar binnen.
Zin 3 is een gewone bijzin met persoonsvorm.
Herschrijf zin 1 met een beknopte bijzin.
Een goed antwoord bevat een correcte beknopte bijzin, bijvoorbeeld: 'Thuiskomend zette Daan de radio aan.' Beoordeel op grammaticale juistheid en logisch onderwerp.
Stijlfiguren herkennen
eufemisme
understatement
ironie
overdrijving
sarcasme
De school moet helaas afscheid nemen van drie medewerkers.
Dat ging niet helemaal soepel.
Wat fijn, weer een onverwachte toets.
Die tas weegt een ton.
Hij is niet bepaald de snelste van de klas.
Zinnen
Kies uit
De gebruiker noemt ook sarcasme; daarom staat het naast ironie. Zin 4 toetst het onderscheid met overdrijving, zodat leerlingen niet alles onder ironie scharen.
Eufemisme, understatement, ironie, sarcasme
Noteer bij elke zin welke stijlfiguur past.
De buurman heeft het tijdelijke met het eeuwige verwisseld.
De storm veroorzaakte wat schade aan de kust.
Slim hoor, je fiets weer niet op slot zetten.
Heerlijk, een lekke band in de regen.
Hij is niet echt een held in rekenen.
Let op het verschil tussen ironie en sarcasme: sarcasme is scherper en vaak bijtender.
Welke stijlfiguur past bij 'Heerlijk, een lekke band in de regen'?
eufemisme
sarcasme
ironie
understatement
De spreker bedoelt het tegenovergestelde van 'heerlijk'.
Vul de juiste stijlfiguren in
'Het tijdelijke met het eeuwige verwisseld' is een eufemisme. 'De storm veroorzaakte wat schade' is een understatement. 'Slim hoor, je fiets weer niet op slot zetten' is sarcasme.
Laat eventueel het verschil tussen ironie en sarcasme nabespreken.
Gemengde eindopgaven
Verbeter de fouten in deze zinnen.
We hebben drie ideeen voor het schoolfeest.
De leraar gaf de leerling een waarschuwing, maar die luisterde niet.
Het 12 jarig meisje schreef een twee honderd pagina's tellend verhaal.
Lopend naar school vergat de regenjas.
Mijn zus maakt huiswerk en mijn broer maakt huiswerk.
Elke zin toetst een andere categorie. Verwachte verbeteringen raken trema, verwijzen, getallen, beknopte bijzin en samentrekking.
Gemengde eindopgaven
Kies de beste versie.
a. geinteresseerd b. geïnteresseerd c. geïnteresseerd
a. fotos b. foto's c. foto’s
a. paddenstoelensoep b. paddenstoelen soep c. paddenstoelensoup
a. Toen Amir binnenkwam, ging zitten op zijn plek. b. Binnenkomend ging Amir op zijn plek zitten. c. Amir binnenkomend ging zitten.
a. Noor leest en Sam schrijft een verslag. b. Noor leest een verslag en Sam schrijft. c. Noor en Sam schrijven een verslag.
Gebruik deze slotopgaven als samenvattende toetsing. Bij item 2 kan de docent bespreken dat rechte apostrof de schoolstandaard is, terwijl typografische apostrof in sommige opmaken voorkomt.
Welke verbetering maakt zin 4 goed?
Lopend naar school vergat de regenjas.
Naar school lopend vergat de regenjas.
Lopend naar school vergat hij zijn regenjas.
Hij vergat lopend de regenjas school.
Toetst het foutieve onderwerp bij een beknopte bijzin in de gemengde eindopgaven.
Vul de verbeterde vormen in
De docent verbeterde drie fouten: 'ideeen' werd ideeën, '12 jarig' werd 12-jarig en 'Mijn zus maakt huiswerk en mijn broer maakt huiswerk' werd Mijn zus en broer maken huiswerk.
Samenvattende check op trema, getallen en samentrekking.
Welk onderdeel van deze toets vond jij het lastigst?
Bespreek antwoorden klassikaal. Let op of leerlingen een concreet onderdeel noemen, zoals tussen-n, verwijzen of beknopte bijzin.
Wat ga jij voortaan extra controleren in je eigen teksten?
Laat leerlingen benoemen welke regel of welk ezelsbruggetje hen het meest helpt.
Begrippenlijst
trema - teken op een klinker dat laat zien dat klanken apart worden uitgesproken
apostrof - teken dat in woorden wordt gebruikt, bijvoorbeeld in meervouden als auto's
accent - teken op een letter dat nadruk of uitspraak kan aangeven
cedille - teken onder de c, zoals in Curaçao
samentrekking - het weglaten van gelijke zinsdelen
verwijswoord - woord dat terugwijst naar een eerder genoemd woord
beknopte bijzin - verkorte bijzin zonder volledig persoonsvormdeel
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
eufemisme - verzachtende omschrijving voor iets onaangenaams
understatement - iets minder sterk voorstellen dan het is
ironie - iets zeggen waarbij je eigenlijk het tegenovergestelde bedoelt
sarcasme - scherpe, spottende vorm van ironie
tussen-n - n die soms in samenstellingen komt
antecedent - woord waarnaar een verwijswoord terugverwijst
schrijfwijze van getallen - regels voor het noteren van cijfers en telwoorden
Deze slide heeft geen instructies
