NaSk1 h1 en h2
NaSk1
H1 EN H2
Onderdelen in deze les
NaSk1
H1 EN H2
1.1 Elektrische stroom
De stroomsterkte meten
De stroomsterkte in een serieschakeling
De stroomsterkte in een parallelschakeling
1.2Elektriciteit in huis
De stopcontacten en lichtpunten van een groep zijn allemaal parallel geschakeld. Elke groep heeft een groepsschakelaar waarmee je de spanning van de stopcontacten en lichtpunten in die groep af kunt halen . Ook heeft elke groep een eigen zekering.
1.3Vermogen en energie
Samenvatting
Als je een elektrisch apparaat aanzet, maak je een gesloten stroomkring.
Om te begrijpen hoe de stroom door zo’n stroomkring loopt, kun je een model gebruiken = een cv-installatie
gesloten stroomkring= Geleidende verbinding tussen de uiteinden van een spanningsbron, zodat de stroom rond kan lopen van het ene uiteinde naar het andere.
Met een stroommeter kun je de stroomsterkte in een elektrische stroomkring meten.
Je kunt de stroomsterkte dan aflezen in ampère (A) of in milliampère (mA).
stroommeter= Instrument om de stroomsterkte te meten.
stroomsterkte = Hoeveelheid stroom die een bepaald punt van een stroomkring passeert.
In een serieschakeling kan de stroom maar één route volgen. De stroomsterkte is overal even groot.
serieschakeling= Schakeling zonder vertakkingen, waarin de stroom maar één route kan volgen.
De stroomsterkte in een parallelschakeling
Een parallelschakeling heeft vertakkingen. Daardoor kan de stroom verschillende routes nemen
Rekenregel
Voor de stroomsterkte wordt als symbool de letter I gebruikt. Hiermee kun je de rekenregel voor een parallelschakeling schrijven als:
Rekenregel
parallelschakeling= Schakeling met vertakkingen, waarin de stroom verschillende routes kan nemen.
(EXTRA) Gemengde schakelingen
In een gemengde schakeling zijn sommige onderdelen in serie geschakeld en andere parallel.
gesloten stroomkring= Geleidende verbinding tussen de uiteinden van een spanningsbron, zodat de stroom rond kan lopen van het ene uiteinde naar het andere.
parallelschakeling= Schakeling met vertakkingen, waarin de stroom verschillende routes kan nemen.
serieschakeling= Schakeling zonder vertakkingen, waarin de stroom maar één route kan volgen.
stroommeter= Instrument om de stroomsterkte te meten.
stroomsterkte= Hoeveelheid stroom die een bepaald punt van een stroomkring passeert.
De huisinstallatie
Door elk woonhuis loopt een netwerk van elektriciteitsdraden: de huisinstallatie.
huisinstallatie= Netwerk van elektriciteitsdraden, lichtpunten, stopcontacten en een groepenkast in een huis.
Fasedraad en nuldraad
De ene draad heeft een bruine isolatielaag: dit is de fasedraad.
De andere draad heeft een blauwe isolatielaag: dit is de nuldraad.
Op de (bruine) fasedraad staat een spanning van 230 volt.
Fasedraad en nuldraad
Van de schakelaar naar de lamp loopt een zwarte draad: de schakeldraad.
fasedraad= Bruine elektriciteitsdraad waarop een wisselspanning van 230 V staat.
nuldraad= Blauwe elektriciteitsdraad die in combinatie met de fasedraad wordt gebruikt om de stroomkringen in huis te maken. Op de nuldraad staat geen spanning.
schakeldraad= Zwarte elektriciteitsdraad waar alleen spanning op staat als de schakelaar in de aan-stand staat.
Kortsluiting
weerstand= Eigenschap van voorwerpen die aangeeft of de stroom er gemakkelijk (bij een kleine weerstand) of moeilijk (bij een grote weerstand) doorheen kan lopen.
kortsluiting= Situatie waarin de stroom onbedoeld een andere weg kan nemen, met een veel te kleine weerstand, zodat de stroomsterkte veel te groot wordt.
Overbelasting
Je mag niet te veel apparaten tegelijk op één groep aansluiten. In dat geval wordt de totale stroomsterkte te groot. Er ontstaat overbelasting
De totale stroomsterkte in één groep mag niet groter worden dan 16 A. Dat is de grootste waarde die nog veilig is.
totale stroomsterkte= Eigenschap van voorwerpen die aangeeft of de stroom er gemakkelijk (bij een kleine weerstand) of moeilijk (bij een grote weerstand) doorheen kan lopen.
overbelasting= Gevolg van het inschakelen van te veel apparaten in een groep waardoor de totale stroomsterkte in een groep boven 16 A komt.
EXTRA Wisselspanning
Een batterij of een accu levert steeds dezelfde spanning. De spanning verandert niet, zolang de batterij of accu niet ‘leeg’ begint te raken. Zo’n constante spanning noem je een gelijkspanning. Op apparaten zie je vaak de Engelse afkorting: DC = direct current.
Het lichtnet levert een spanning die juist wel steeds verandert. De spanning golft voortdurend op en neer, in een patroon dat zich vijftig keer per seconde herhaalt. Zo’n spanning noem je een wisselspanning. Ook hiervoor bestaat een afkorting in het Engels: AC = alternating current
fasedraad= Bruine elektriciteitsdraad waarop een wisselspanning van 230 V staat.
huisinstallatie= Netwerk van elektriciteitsdraden, lichtpunten, stopcontacten en een groepenkast in een huis.
kortsluiting= Situatie waarin de stroom onbedoeld een andere weg kan nemen, met een veel te kleine weerstand, zodat de stroomsterkte veel te groot wordt.
nuldraad= Blauwe elektriciteitsdraad die in combinatie met de fasedraad wordt gebruikt om de stroomkringen in huis te maken. Op de nuldraad staat geen spanning.
overbelasting= Gevolg van het inschakelen van te veel apparaten in een groep waardoor de totale stroomsterkte in een groep boven 16 A komt.
schakeldraad= Zwarte elektriciteitsdraad waar alleen spanning op staat als de schakelaar in de aan-stand staat.
totale stroomsterkte= Eigenschap van voorwerpen die aangeeft of de stroom er gemakkelijk (bij een kleine weerstand) of moeilijk (bij een grote weerstand) doorheen kan lopen.
weerstand= Eigenschap van voorwerpen die aangeeft of de stroom er gemakkelijk (bij een kleine weerstand) of moeilijk (bij een grote weerstand) doorheen kan lopen.
Het vermogen van een apparaat
Op elk elektrisch apparaat staat aangegeven hoeveel elektrische energie het per seconde verbruikt Dit noem je het vermogen van het apparaat.
De bijbehorende eenheid is de watt (W).
vermogen= De hoeveelheid elektrische energie die een apparaat per seconde verbruikt. De eenheid is watt (W).
Het vermogen van een apparaat berekenen
Je kunt het vermogen berekenen met de formule:
vermogen = spanning × stroomsterkte
Het energieverbruik meten
Die hoeveelheid elektrische energie wordt gemeten in de eenheid kilowattuur (kWh). Daarom noem je zo’n meter een kilowattuurmeter (kWh-meter).
De prijs van 1 kWh elektrische energie is ongeveer € 0,23.
kilowattuurmeter= Instrument dat het verbruik van elektrische energie in huis meet. De meter heet zo omdat het verbruik wordt weergegeven in kilowattuur (kWh).
Het energieverbruik berekenen
energieverbruik = vermogen × tijd
energieverbruik= De hoeveelheid elektrische energie die in een bepaalde tijd wordt verbruikt door de apparaten in huis.
energieverbruik= De hoeveelheid elektrische energie die in een bepaalde tijd wordt verbruikt door de apparaten in huis.
kilowattuurmeter= Instrument dat het verbruik van elektrische energie in huis meet. De meter heet zo omdat het verbruik wordt weergegeven in kilowattuur (kWh).
vermogen= De hoeveelheid elektrische energie die een apparaat per seconde verbruikt. De eenheid is watt (W).
1.4 Elektriciteit en veiligheid
Gevaren van elektriciteit
Enkele en dubbele isolatie
dubbele isolatie= Manier van isoleren waarbij twee lagen isolatie worden aangebracht: rond de onderdelen waar de stroom doorheen loopt en aan de buitenkant van het apparaat.
Zekeringen
In een moderne huisinstallatie worden installatieautomaten gebruikt.
Een smeltveiligheid is een ouderwets soort zekering.
zekering= Onderdeel van een schakeling dat de stroom uitschakelt als de stroomsterkte te groot wordt.
installatieautomaat= Groepszekering die de stroom uitschakelt als de stroomsterkte te groot wordt. Er klapt dan een hefboompje om. De stroom kun je weer inschakelen door het hefboompje terug te zetten.
smeltveiligheid= Zekering met een dunne draad die snel doorsmelt als de stroomsterkte te groot wordt.
De aardlekschakelaar
In de meterkast vind je behalve zekeringen ook een of meer aardlekschakelaars. Een aardlekschakelaar vergelijkt de stroom in de fasedraad met de stroom in de nuldraad.
aardlekschakelaar= Voorziening die de stroomsterkte in de fasedraad vergelijkt met de stroomsterkte in de nuldraad. Als het verschil groter wordt dan 30 mA, dan schakelt de aardlekschakelaar de stroom uit. Er kan dan geen stroom meer ‘weglekken’.
Randaarde
Sommige apparaten hebben een metalen buitenkant. De isolatie van een snoer is kapotgegaan: het koperdraad maakt contact met het metaal. Als je de waterkoker aanraakt, krijg je op zijn minst een stevige schok.
Om dit soort ongelukken te voorkomen, wordt zo’n apparaat geaard. Dat gebeurt met een aarddraad die vastzit aan het metalen omhulsel van het apparaat
De aarddraad loopt via het snoer naar een metalen contact aan de rand van een geaard stopcontact. Dit contact noem je de randaarde
aarddraad= Koperdraad met groengeel gestreepte isolatie die de rand van een geaard stopcontact verbindt met een pin die in de aarde is geslagen, of die aan het omhulsel van een apparaat vastzit.
randaarde=Contact aan de rand van een geaard stopcontact dat in verbinding staat met de aarddraad.
aardlekschakelaar
Voorziening die de stroomsterkte in de fasedraad vergelijkt met de stroomsterkte in de nuldraad. Als het verschil groter wordt dan 30 mA, dan schakelt de aardlekschakelaar de stroom uit. Er kan dan geen stroom meer ‘weglekken’.
Lees vooraarddraad
Koperdraad met groengeel gestreepte isolatie die de rand van een geaard stopcontact verbindt met een pin die in de aarde is geslagen, of die aan het omhulsel van een apparaat vastzit.
Lees voordubbele isolatie
Manier van isoleren waarbij twee lagen isolatie worden aangebracht: rond de onderdelen waar de stroom doorheen loopt en aan de buitenkant van het apparaat.
Lees voorinstallatieautomaat
Groepszekering die de stroom uitschakelt als de stroomsterkte te groot wordt. Er klapt dan een hefboompje om. De stroom kun je weer inschakelen door het hefboompje terug te zetten.
Lees voorrandaarde
Contact aan de rand van een geaard stopcontact dat in verbinding staat met de aarddraad.
Lees voorsmeltveiligheid
Zekering met een dunne draad die snel doorsmelt als de stroomsterkte te groot wordt.
Lees voorzekering
Onderdeel van een schakeling dat de stroom uitschakelt als de stroomsterkte te groot wordt.
2.1 Het deeltjesmodel
De moleculen van een stof
stoffen bestaan uit heel kleine deeltjes die je moleculen noemt. Elke stof heeft zijn eigen soort moleculen.
In water vind je andere moleculen dan in zuurstof of in suiker. Water bestaat uit watermoleculen, zuurstof uit zuurstofmoleculen, suiker uit suikermoleculen.
In de natuurkunde wordt vaak gebruikgemaakt van het deeltjesmodel. Moleculen hebben in dit model de volgende eigenschappen.
• De moleculen van een stof veranderen niet.
Of een stof nu vast, vloeibaar of gasvormig is, je hebt steeds dezelfde moleculen. Ook al verandert de fase, de moleculen zelf veranderen niet.
• De moleculen van een stof bewegen voortdurend.
Moleculen zijn onophoudelijk in beweging. Hoe hoger de temperatuur, des te sneller bewegen ze.
• De moleculen van een stof trekken elkaar aan.
De aantrekkingskracht wordt groter als de moleculen dichter bij elkaar komen. De kracht wordt weer kleiner als ze bij elkaar vandaan bewegen.
moleculen= Kleine deeltjes waaruit stoffen bestaan en die de eigenschappen van de stof bepalen.
deeltjesmodel= Veelgebruikte beschrijving van de belangrijkste eigenschappen van moleculen.
Fasen en faseovergangen
Vaste stof
In een vaste stof hebben alle moleculen een eigen, vaste plaats. De moleculen bewegen op die vaste plaats heel snel heen en weer: ze zijn voortdurend in trilling. De afstand tussen de moleculen is klein en de onderlinge aantrekkingskracht is groot.
Als de temperatuur stijgt, gaan de moleculen heviger trillen. De afstand tussen de moleculen wordt dan groter en de stof zet uit. Hierdoor neemt de onderlinge aantrekkingskracht af. Bij een bepaalde temperatuur (het smeltpunt) is de aantrekkingskracht te klein om de moleculen op hun vaste plaats te houden. De stof smelt dan en wordt vloeibaar.
Vloeistof
De moleculen in een vloeistof bewegen langs en door elkaar heen. Ze hebben geen vaste plaats meer. De onderlinge aantrekkingskracht is kleiner dan bij een vaste stof. Toch is die kracht nog wel groot genoeg om de moleculen bij elkaar te houden.
De snelheid van sommige moleculen is zo groot dat ze uit de vloeistof kunnen ontsnappen. Dat heeft tot gevolg dat de vloeistof langzaam verdampt. Hoe hoger de temperatuur, hoe groter de snelheid van de moleculen en des te gemakkelijker ze uit de vloeistof zullen ontsnappen.
Gas
De moleculen van een gas bewegen los van elkaar door de ruimte waar het gas in zit. De afstand tussen de moleculen is erg groot en de onderlinge aantrekkingskracht is erg klein.
Een gas kun je gemakkelijk samenpersen (figuur 3). Dat komt doordat er bij een gas veel lege ruimte tussen de moleculen zit. Daardoor kost het weinig moeite het volume kleiner te maken. Er blijft genoeg ruimte over voor de moleculen.
Bij vaste stoffen en vloeistoffen is dat anders. Daarin zitten de moleculen al erg dicht op elkaar, met weinig tussenruimte. Vaste stoffen en vloeistoffen kun je niet of nauwelijks samenpersen.
fasen
Toestand waarin een stof voorkomt: gas, vloeistof of vaste stof.
faseovergangen
Verandering van fase van een stof, zoals smelten (vast → vloeibaar).
Faseovergangen en het weer
Lucht is een mengsel van verschillende gassen. Dat betekent dat lucht uit verschillende soorten moleculen bestaat.
Maar in lucht kom je ook altijd watermoleculen tegen, in wisselende hoeveelheden. Dat gasvormige water noem je waterdamp. Net als stikstof en zuurstof is waterdamp een onzichtbaar gas.
waterdamp
Gasvormige fase van water, waarin water een onzichtbaar gas is.
deeltjesmodel
Veelgebruikte beschrijving van de belangrijkste eigenschappen van moleculen.
Lees voorfasen
Toestand waarin een stof voorkomt: gas, vloeistof of vaste stof.
Lees voorfaseovergang
Verandering van fase van een stof, zoals smelten (vast → vloeibaar).
Lees voormoleculen
Kleine deeltjes waaruit stoffen bestaan en die de eigenschappen van de stof bepalen.
Lees voorwaterdamp
Gasvormige fase van water, waarin water een onzichtbaar gas is.
2.2 Luchtdruk
De luchtdruk meten
Naar boven toe wordt de lucht steeds ijler: het aantal moleculen per liter lucht neemt steeds verder af. Al die lucht boven je in de atmosfeer heeft een behoorlijk gewicht. Daardoor oefent de lucht druk uit op het aardoppervlak en op je lichaam. Dat noem je de luchtdruk.
Met een barometer kun je meten hoe groot de luchtdruk is.|
Op veel barometers staat de grootte van de luchtdruk aangegeven in millibar (mbar). De officiële natuurkundige drukeenheid is de pascal (Pa). Per definitie geldt: 1 bar = 1000 mbar = 100 000 Pa. Daaruit volgt dat 1 mbar gelijk is aan 100 Pa.
luchtdruk
Druk die de lucht op het aardoppervlak en op je lichaam uitoefent.
Lees voorbarometer
Instrument om de luchtdruk te meten.
Lees voormetaalbarometer
Barometer met een metalen doosje dat reageert op veranderingen in de luchtdruk. Het doosje wordt ingedrukt als de luchtdruk stijgt, en veert terug als de luchtdruk daalt.
Hoge druk en lage druk
Op zeeniveau ligt de luchtdruk meestal tussen 970 en 1040 mbar. Wanneer de luchtdruk ergens lager is dan in de omgeving, heb je te maken met een lagedrukgebied. Wanneer de luchtdruk ergens hoger is dan in de omgeving, heb je te maken met een hogedrukgebied.
lagedrukgebied
Gebied waarin de luchtdruk lager is dan in de omgeving eromheen.
Lees voorhogedrukgebied
Gebied waarin de luchtdruk hoger is dan in de omgeving eromheen.
Luchtdruk en hoogte
Hoe hoger je in de atmosfeer komt (gemeten vanaf zeeniveau), des te minder lucht er boven je is. De luchtdruk neemt dus af met de hoogte. Uit de afname van de luchtdruk kun je afleiden hoeveel meter je bent gestegen. Je kunt een barometer dus ook gebruiken als hoogtemeter.
De druk in een ruimte
Als je lucht in een afgesloten ruimte pompt, loopt de druk in die ruimte steeds verder op. Dat komt doordat de moleculen van de lucht kriskras door de hele ruimte bewegen. Daarbij botsen ze regelmatig tegen de wanden op. Al die botsingen bij elkaar zorgen voor een constante druk op de wanden. Die druk noem je de gasdruk.
Hoe meer gasmoleculen je in een ruimte perst, des te hoger de gasdruk wordt. Dat merk je als je de band van je fiets of scooter oppompt (figuur 4). De band wordt steeds harder. Je moet stoppen met pompen als de druk hoog genoeg is. Als je dat niet doet, kan de band klappen.
gasdruk
Druk op de wanden van een afgesloten ruimte. De gasdruk wordt veroorzaakt door moleculen die tegen de wanden botsen.
De overdruk meten
Om de druk in een band te meten, gebruik je een manometer.
De meeste manometers geven niet de echte druk aan, maar de overdruk; dat is het verschil tussen de luchtdruk buiten en de druk in de band. De echte druk in de band vind je door de overdruk op te tellen bij de luchtdruk. Deze druk noem je de absolute druk. Voor de absolute druk geldt dus de formule:
absolute druk = luchtdruk + overdruk
manometer
Instrument om de overdruk in een afgesloten ruimte te meten.
overdruk
Verschil tussen de luchtdruk buiten en de druk in een afgesloten ruimte. Als de druk binnen en buiten even hoog is, is de overdruk nul.
absolute druk
De echte druk in een afgesloten ruimte. Optelsom van de luchtdruk en de overdruk.
EXTRA Drukeenheden
Voor het meten van druk worden allerlei eenheden gebruikt. Natuurkundigen gebruiken de pascal (Pa). Dit is een heel kleine eenheid. De luchtdruk op zeeniveau schommelt bijvoorbeeld rond de 100 000 Pa. Weerkundigen gebruiken vaak de hectopascal (hPa). Hecto is een ander woord voor honderd. 1 hPa = 100 Pa.
Op manometers waarmee je de druk in een band meet, wordt behalve de eenheid bar ook de eenheid atmosfeer (atm) gebruikt:
1 atm = 101 325 Pa
Op metaalbarometers vind je vaak de eenheid millibar (mbar):
1 mbar = 100 Pa = 1 hPa
Een huisarts meet je bloeddruk in millimeter kwikdruk (mm Hg):
1 mm Hg = (afgerond) 133 Pa
Automonteurs, weerkundigen en artsen zijn gewend aan hun eigen drukeenheden. Dus blijven ze die gebruiken, ook al is dat best verwarrend.
absolute druk
De echte druk in een afgesloten ruimte. Optelsom van de luchtdruk en de overdruk.
barometer
Instrument om de luchtdruk te meten.
gasdruk
Druk op de wanden van een afgesloten ruimte. De gasdruk wordt veroorzaakt door moleculen die tegen de wanden botsen.
hogedrukgebied
Gebied waarin de luchtdruk hoger is dan in de omgeving eromheen.
lagedrukgebied
Gebied waarin de luchtdruk lager is dan in de omgeving eromheen.
luchtdruk
Druk die de lucht op het aardoppervlak en op je lichaam uitoefent.
manometer
Instrument om de overdruk in een afgesloten ruimte te meten.
metaalbarometer
Barometer met een metalen doosje dat reageert op veranderingen in de luchtdruk. Het doosje wordt ingedrukt als de luchtdruk stijgt, en veert terug als de luchtdruk daalt.
overdruk
Verschil tussen de luchtdruk buiten en de druk in een afgesloten ruimte. Als de druk binnen en buiten even hoog is, is de overdruk nul.
2.3 Temperatuur
De temperatuur meten
Een belangrijk gegeven voor weerkundigen is de temperatuur van de buitenlucht. Voor het meten van deze temperatuur kun je verschillende soorten thermometers gebruiken.
In het dagelijks leven worden thermometers gebruikt met een schaalverdeling in graden Celsius (°C). Bij het ijken van zo’n thermometer (het maken van de schaalverdeling) zet je eerst twee streepjes: één bij het smeltpunt van ijs (0 °C) en één bij het kookpunt van water (100 °C). Vervolgens verdeel je de afstand tussen de beide streepjes in honderd gelijke delen. Daarna kun je de schaalverdeling nog uitbreiden onder 0 °C en boven 100 °C, steeds met even grote tussenruimtes.
thermometer
Instrument om de temperatuur te meten.
vloeistofthermometer
Thermometer die gebruikmaakt van het uitzetten en inkrimpen van een vloeistof om de temperatuur te meten. Een vloeistofthermometer heeft een reservoir, een stijgbuis en een schaalverdeling.
reservoir
Verdikking onder aan de stijgbuis van een vloeistofthermometer waarin een voorraad thermometervloeistof is opgeslagen.
stijgbuis
Nauwe, doorzichtige buis waarin de vloeistof van een vloeistofthermometer snel kan stijgen en dalen.
ijken
Aanbrengen van een schaalverdeling op een meetinstrument.
Andere soorten thermometers
Er zijn ook thermometers die werken met een bimetaal.
bimetaal
Twee strips van verschillende metalen die stevig aan elkaar zijn verbonden.
elektronische thermometer
Thermometer met een elektronische schakeling die reageert op veranderingen van temperatuur.
Gasdruk en temperatuur
Als de temperatuur van het gas stijgt, gaan de moleculen steeds sneller bewegen. De moleculen botsen daardoor vaker en met een grotere snelheid tegen de wanden. Het gevolg is dat de gasdruk toeneemt. Omgekeerd neemt de gasdruk af als de temperatuur weer daalt.
Het absolute nulpunt
Als je de lijn door de meetpunten naar links doortrekt, zie je dat de gasdruk bij −273 °C nul wordt. Natuurkundigen hebben ontdekt dat de temperatuur onmogelijk lager kan worden: −273 °C is de laagst mogelijke temperatuur, het absolute nulpunt.
Als je een gas afkoelt, bewegen de moleculen gemiddeld steeds langzamer.
Een temperatuur van −273 °C kun je je moeilijk voorstellen. Zelfs op de koudste plaatsen op aarde blijft de temperatuur daar ver boven. De laagste temperatuur die weerkundigen ooit hebben gemeten, is −98 °C. Dat is altijd nog 175 °C boven het absolute nulpunt. Alleen in laboratoria kun je met slimme technieken de temperatuur laten dalen tot bijna het absolute nulpunt.
absoluut nulpunt
De laagst mogelijke temperatuur: −273 °C of 0 K.
De kelvinschaal
In de natuurkunde wordt bij het meten van temperatuur vaak de kelvinschaal gebruikt. Deze temperatuurschaal lijkt veel op de schaal van Celsius. De graden zijn precies even groot. De kelvinschaal heeft alleen een ander nulpunt: niet het smeltpunt van water, zoals bij de schaal van Celsius, maar het absolute nulpunt. Een temperatuur van −273 °C komt dus overeen met 0 K.
Om de temperatuur in kelvin (K) te vinden, moet je 273 optellen bij de temperatuur in graden Celsius. Het absolute nulpunt (−273 °C) is dus 0 K. Dat betekent dat 0 °C overeenkomt met 273 K, en 100 °C met 373 K. Om van kelvin terug te rekenen naar graden Celsius, moet je 273 van de temperatuur in kelvin aftrekken (figuur 6).
kelvinschaal
Temperatuurschaal met dezelfde afstand tussen de graden als de schaal van Celsius, maar met het absolute nulpunt als beginpunt.
De gevoelstemperatuur wordt alleen in het weerbericht vermeld als het echt flink koud is, zoals bij een gevoelstemperatuur van −15 °C of lager (figuur 7). Vanaf die waarde bestaat het risico dat onbedekte lichaamsdelen bevriezen. Als de gevoelstemperatuur onder −20 °C ligt, kunnen ook warm geklede mensen gemakkelijk door de kou worden bevangen. Voor een goede bescherming heb je dan extra winddichte kleding nodig.
absoluut nulpunt
De laagst mogelijke temperatuur: −273 °C of 0 K.
bimetaal
Twee strips van verschillende metalen die stevig aan elkaar zijn verbonden.
elektronische thermometer
Thermometer met een elektronische schakeling die reageert op veranderingen van temperatuur.
ijken
Aanbrengen van een schaalverdeling op een meetinstrument.
kelvinschaal
Temperatuurschaal met dezelfde afstand tussen de graden als de schaal van Celsius, maar met het absolute nulpunt als beginpunt.
reservoir
Verdikking onder aan de stijgbuis van een vloeistofthermometer waarin een voorraad thermometervloeistof is opgeslagen.
stijgbuis
Nauwe, doorzichtige buis waarin de vloeistof van een vloeistofthermometer snel kan stijgen en dalen.
thermometer
Instrument om de temperatuur te meten.
vloeistofthermometer
Thermometer die gebruikmaakt van het uitzetten en inkrimpen van een vloeistof om de temperatuur te meten. Een vloeistofthermometer heeft een reservoir, een stijgbuis en een schaalverdeling.
