LUIDER 10 · Ohio (Crosby, Stills, Nash & Young)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
10
OHIO
CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG · 1970
Het lied dat een band schreef, opnam en uitbracht binnen een maand na de schoten op Kent State.
Lesduur is: 40 minIntroductie
Onderdelen in deze les
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
10
OHIO
CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG · 1970
Het lied dat een band schreef, opnam en uitbracht binnen een maand na de schoten op Kent State.
Les 10 van LUIDER. Ohio gaat over de schietpartij op de Kent State University op 4 mei 1970: soldaten van de Nationale Garde schoten vier studenten dood en verwondden er negen. Het onderwerp is zwaar, maar de les laat bewust geen foto's van doden of gewonden zien; ook de beroemde foto van John Filo niet. Het nummer bevat geen grof taalgebruik en de les gebruikt de officiële audio. Image credit: Warner/Reprise / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
DE VRAAG VAN DEZE LES
Hoe wordt een nieuwsbericht binnen een maand een lied dat al ruim vijftig jaar blijft?
NA DEZE LES KUN JE
vertellen wat er op 4 mei 1970 op de Kent State University gebeurde
uitleggen hoe Ohio de luisteraar aanspreekt en de schuld aanwijst
beschrijven hoe de snelle, live opname de boodschap versterkt
Vraag vooraf: hoe snel reageren artiesten nu op nieuws? Een post of een video kan binnen een uur online staan. In 1970 moest een lied geschreven, opgenomen, geperst en naar radiostations gestuurd worden. Dat Ohio binnen een maand op de radio was, was toen uitzonderlijk. De vraag van de les komt aan het eind terug.
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
EERSTE KEER LUISTEREN
Crosby, Stills, Nash & Young, Ohio (1970)
Welke drie woorden passen bij de stemming? Let op het eind: wat hoor je daar gebeuren?
Officiële audio (het automatische YouTube-kanaal van de band, geleverd door de platenmaatschappij): de opname van 21 mei 1970. Verwachte woorden: boos, dreigend, somber, opgejaagd. Aan het eind roept David Crosby er steeds wanhopiger doorheen, alsof hij het niet meer kan houden. Verder kijken: Neil Young speelt Ohio solo op akoestische gitaar in Massey Hall, Toronto, 1971 (officieel kanaal: https://www.youtube.com/watch?v=YdVMGKOFIwY). Zonder band klinkt het lied kaler en stiller: een mooie vergelijking. Een latere live-uitvoering van de hele groep: Golden Gate Park, 1991 (https://www.youtube.com/watch?v=pAis0cKjJFY).
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
DE TIJD
Een oorlog die groter wordt
In 1970 vocht Amerika al jaren in Vietnam. Op 30 april zei president Nixon op tv dat het leger ook het buurland Cambodja binnenviel. Veel studenten waren woedend.
Op de Kent State University in Ohio werd dagenlang gedemonstreerd. De gouverneur stuurde soldaten van de Nationale Garde: gewapende reservisten van de staat.
Traangas op de campus van Kent State, 4 mei 1970, kort voor de schoten.
Nixon had beloofd de oorlog af te bouwen; de inval in Cambodja voelde voor veel jongeren als het omgekeerde. Op 2 mei ging op de campus van Kent State een gebouw van de militaire opleiding (ROTC) in vlammen op; wie het aanstak, is nooit vastgesteld. Gouverneur Jim Rhodes had de Garde al na onrust in het stadje Kent op 1 mei laten komen. De Nationale Garde bestaat uit reservisten: gewone burgers die af en toe als soldaat oefenen, vergelijkbaar met reservisten in Nederland. De foto is van 4 mei, vlak voor de schoten: studenten rennen weg voor traangas. Image credit: Larry Stoddard / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
4 MEI 1970
Dertien seconden
Op 4 mei rond het middaguur probeerde de Garde een demonstratie uit elkaar te jagen, eerst met traangas. Toen schoten 28 soldaten zo'n 67 kogels af, in 13 seconden.
Vier studenten stierven, negen raakten gewond. Twee van de doden liepen niet mee in de demonstratie: ze keken toe of liepen naar hun les.
Kogelgat van 4 mei 1970 in een kunstwerk op de campus van Kent State.
De vier doden: Allison Krause, Jeffrey Miller, Sandra Scheuer en William Schroeder, allemaal 19 of 20 jaar. Krause en Miller demonstreerden; Scheuer en Schroeder stonden verderop, ruim 100 meter van de soldaten. De dichtstbijzijnde gewonde stond op ruim 20 meter; Dean Kahler bleef verlamd. De studenten waren ongewapend. Een onderzoekscommissie van de president (de Scranton-commissie) noemde de schoten later onnodig en niet te rechtvaardigen. Daarna gingen miljoenen studenten in staking en sloten honderden universiteiten tijdelijk. Tien dagen later, in de nacht van 14 op 15 mei, schoot de politie op het Jackson State College in Mississippi, een zwarte universiteit, twee jongens dood; dat kreeg veel minder aandacht. Doorvraag: waarom zou dat zo zijn? De foto toont een kogelgat in een metalen beeld op de campus, dat nog altijd te zien is. Image credit: Mws77 (talk) (Uploads) / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
HET ONTSTAAN
Een tijdschrift, een wandeling, een lied
Crosby, Stills, Nash & Young was in 1970 een van de grootste bands van Amerika. David Crosby liet Neil Young de foto's van Kent State zien in het tijdschrift Life. Young liep het bos in en kwam terug met een lied.
Op 21 mei nam de band het op, live in de studio. In juni lag de single al in de winkel.
Crosby, Stills, Nash & Young op het podium in 1970.
CSNY was een supergroep: Crosby kwam uit The Byrds, Stills en Young uit Buffalo Springfield, de Brit Graham Nash uit The Hollies. Young is Canadees. Het album Déjà Vu (maart 1970) was een enorm succes, maar de vier hadden veel ruzie. Life bracht de schietpartij op 15 mei 1970 als omslagverhaal. Opgenomen in de Record Plant in Los Angeles, in een paar takes, met producer Bill Halverson; op dezelfde dag nam de band de B-kant op, Find the Cost of Freedom van Stills. Platenmaatschappij Atlantic bracht de single met spoed uit, terwijl Teach Your Children van de groep nog in de hitlijst stond. Image credit: CMA-Creative Management Associates/Atlantic Records / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
COUPLET 1
De soldaten en de president komen eraan, en de jongeren merken dat niemand hen beschermt. Er hangt dreiging in de lucht, alsof er in eigen land een oorlog begint.
REFREIN
Kaal en zonder uitleg noemt het lied hoeveel mensen er zijn gestorven en waar. Die woorden komen steeds terug, als een aanklacht die niet ophoudt.
COUPLET 2
Nu wordt het persoonlijk. De zanger spreekt jou aan en vraagt je te doen alsof het om een klasgenoot ging. Dan kun je niet meer wegkijken.
Lees de volledige tekst samen via de link (de tekst is auteursrechtelijk beschermd en staat daarom niet op de dia). Het lied is heel kort: twee coupletten en een refrein dat telkens terugkomt, en aan het slot wordt het refrein steeds herhaald. Wijs op de beeldspraak: de soldaten worden neergezet als speelgoed, figuurtjes zonder eigen wil. Het lied noemt president Nixon bij naam; in 1970 was dat voor een popnummer heel gewaagd. Wie spreekt? Een jongere die zich aangevallen voelt door de eigen regering, en die de luisteraar niet laat ontsnappen: in couplet 2 wordt het persoonlijk.
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
VRAAG
In Ohio worden de soldaten vergeleken met speelgoed. Wat zegt die beeldspraak vooral?
Dat ze jong en onschuldig zijn, net als de studenten
Dat hun wapens niet echt waren en niemand raakten
Dat ze bevelen uitvoeren zonder zelf na te denken
Dat de oorlog voor de regering een spelletje was
Goed: dat ze bevelen uitvoeren zonder zelf na te denken. Een speelgoedsoldaatje heeft geen wil: iemand anders zet het neer en laat het bewegen. Daarom noemt het lied in één adem de president. Leerlingen die kiezen voor jong en onschuldig, hebben een punt: veel gardisten waren zelf nauwelijks ouder dan de studenten. Maar dat is niet wat het beeld zegt. Het spelletje-antwoord ligt dichtbij, maar het beeld gaat over de soldaten, niet over de regering. Doorvraag: is het eerlijk tegenover de soldaten om ze zo te noemen?
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
DE MUZIEK
Zo klinkt een lied dat haast heeft
Vorm
Twee korte coupletten en een refrein dat steeds terugkomt. Aan het eind wordt het refrein herhaald tot het nummer wegsterft.
Dreiging
Een zwaar, dreigend gitaarriff, en twee elektrische gitaren die om elkaar heen draaien. Het klinkt als onweer dat eraan komt.
Samenzang
Bekend om hun zoete samenzang, maar hier klinken de stemmen scherp en boos. Aan het slot roept Crosby er wild doorheen.
Live opgenomen
De band speelde samen in één ruimte, in een paar takes. Je hoort geen gepolijste studioplaat, maar een band die iets kwijt moet.
Verdieping voor conservatoriumstudenten en muziekleerlingen. Het nummer sleept zwaar en onverbiddelijk voort, als een mars die niet stopt: geen dansmuziek, maar ook geen stille rouw. Bezetting: Neil Young en Stephen Stills (elektrische gitaren, zang), David Crosby (slaggitaar, zang), Graham Nash (zang), Calvin Samuels (bas), John Barbata (drums). Producer: Bill Halverson, Record Plant, Los Angeles. Young speelt de scherpe leadgitaar en zingt de lead; CSN zingen de samenzang, die hier ruwer klinkt dan op Déjà Vu. Vergelijk met de B-kant, Find the Cost of Freedom: akoestisch, a capella-achtig en ingetogen. Vergelijk ook met Fortunate Son (les 9): ook kort en direct, maar Ohio sleept meer en klinkt als een rouwstoet met een vuist. Doorvraag: waarom kozen ze voor een ruwe live-opname in plaats van een perfecte studioversie?
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
DE NAWERKING
Wat er daarna gebeurde
1970
Ohio verschijnt in juni. Veel AM-zenders weigeren het te draaien.
1974
Een rechter spreekt acht gardisten vrij.
1979
De families treffen een schikking met de staat Ohio.
2009
Ohio komt in de Grammy Hall of Fame.
2016
De plek van de schoten wordt nationaal monument.
Ohio haalde plek 14 in de Amerikaanse hitlijst, ondanks de radioboycot: FM-zenders en studentenradio's draaiden het wel. In 1974 zette een federale rechter de zaak tegen acht gardisten stop, nog voor de verdediging aan de beurt was. In 1979 kregen de gewonden en de families van de doden samen 675.000 dollar, met een verklaring van spijt, ondertekend door de gouverneur en de gardisten. Het terrein werd in 2016 een National Historic Landmark; op de plekken waar de vier studenten vielen, liggen sinds 1999 gedenkstenen. Young speelde Ohio in 2006 weer met CSNY op de Freedom of Speech-tour. Doorvraag: waarom zou een radiozender in 1970 zo'n lied weigeren?
Eens
Oneens
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
STELLING
Een protestsong moet de schuldige bij naam durven noemen.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Ohio noemt Nixon, maar Nixon gaf zelf niet het bevel om te schieten. Is het dan eerlijk om hem te noemen, of juist nodig omdat hij de oorlog groter maakte? Doorvraag 2: Strange Fruit (les 1) noemt geen enkele naam en werkt toch. Wat is sterker: een naam, of een beeld? Beide kanten zijn verdedigbaar; laat leerlingen argumenten geven, geen oordeel over personen.
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
TERUG NAAR DE VRAAG
Hoe wordt een nieuwsbericht binnen een maand een lied dat al ruim vijftig jaar blijft?
WAT BLIJFT
Ohio reageerde meteen: binnen een maand na de schoten op Kent State klonk het op de radio, terwijl het nieuws nog vers was.
Het lied noemt kaal de doden en de plek, noemt de president bij naam en dwingt jou om je voor te stellen dat het je bekenden waren.
De ruwe live-opname en Crosby's uitroepen aan het slot laten de schok horen, en daardoor blijft het lied de gebeurtenis levend houden.
Deze slide heeft geen instructies
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
Over welk nieuws van nu zou jij meteen een lied maken?
Exitvraag. Vraag erbij: welke naam of plek komt er zeker in? Een goed antwoord noemt een concrete gebeurtenis, legt uit waarom die niet mag worden vergeten, en kiest bewust een naam of plek, zoals Young met Ohio en Nixon. Veelgemaakte fout: een algemeen thema ("oorlog", "klimaat") in plaats van één gebeurtenis, of een naam kiezen zonder uit te leggen waarom juist die.
LUIDER
10 · OHIO · CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
