Van 500 v CHR - 1500
De Cultuur van de kerk
Na deze les heb je een globaal beeld van het leven in de middeleeuwen.
We behandelen de volgende examentopics:
Organisatie van de samenleving.
Heilsgeschiedenis, liturgie en kerkelijk jaar.
Religieuze volkscultuur: pelgrimages, heiligenverering en relieken.
Werken volgens de praktijk van het kopiëren.
Internationale invloeden: Iberisch schiereiland, kruistochten, wereldreizen en handelsroutes.
Van 500 v CHR - 1500
De Cultuur van de kerk
Na deze les heb je een globaal beeld van het leven in de middeleeuwen.
We behandelen de volgende examentopics:
Organisatie van de samenleving.
Heilsgeschiedenis, liturgie en kerkelijk jaar.
Religieuze volkscultuur: pelgrimages, heiligenverering en relieken.
Werken volgens de praktijk van het kopiëren.
Internationale invloeden: Iberisch schiereiland, kruistochten, wereldreizen en handelsroutes.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
welke begrippen horen bij de middeleeuwen?
Deze slide heeft geen instructies
Organisatie van de samenleving.
Belangrijke gebeurtenissen voor de start van de periode:
Einde van de vierde eeuw wordt het Christendom staatsgodsdienst.
De christelijke keizers maakten een einde aan Olympische Spelen.
De christelijke keizers maakten een einde aan Gladiatorenspelen.
Het Romeinse Rijk valt uiteen in Oost en West
Het West Romeinse rijk wordt al gauw binnengevallen door o.a. Germanen.
De Kerk wordt oppermachtig
Er ontstaat een feodaal stelsel
Deze slide heeft geen instructies
Cultuur van de kerk
Leven in de middeleeuwen
Vroege middeleeuwen
325 - 1000
Hoge middeleeuwen
1000 - 1250; Romaans
Late middeleeuwen
1250 - 1500; Gotiek
Deze slide heeft geen instructies
Romeinen
Romeinen hadden veel invloed
rond 400 na Chr. verval Romeinse Rijk tot 800 na Chr. wanorde en oorlog
Deze slide heeft geen instructies
Voormalig Oost Romeinse Rijk
Oosters - Orthodox Christelijk
Byzantijnse Rijk Hoofdstad = Constantinopel (nu Istanbul)
waar? Oostelijk Middellandse zee gebied
Deze slide heeft geen instructies
Voormalig West Romeinse Rijk
Floreerde later - Karel de Grote (747-814)
Bekeert tot Christendom - Dwingt zijn landgenoten hier ook toe
pas rond 1000 na Chr. is het westen pas politiek stabiel
Begin Hoge middeleeuwen: +/- 1000 voor Chr.
Karolingische rijk
Byzantijnse rijk
Arabische rijk
Deze slide heeft geen instructies
standenmaatschappij
De geestelijkheid
godsdienst, onderwijs, wetenschap (boeken kopieren)
De adel
beschermen van anderen, bezitten grote stukken grond, rechtspreken, laten welvaart zien in kleding, gebaren, omgangsregels.
De vrije burgers en boeren
landbouw, ambachten.
ps. Boeren zonder eigen grond worden horigen genoemd, een deel hiervan was lijfeigene (eigendom van de heer)
v.a. 11e eeuw
Grote groei bevolking West Europa
meer voedsel in hoger tempo verbouwd
overvloedige oogsten=
meer handel
Deze slide heeft geen instructies
Gilden
ong. v.a. 1300
Alleen als lid van een gilde mag je je vak uitoefenen
Deze slide heeft geen instructies
Wonen in de stad
Mensen worden zelfbewuster
Privéruimte respecteren
Nadelen:
Veel branden (houten huizen)
Ziektes: de pest
Deze slide heeft geen instructies
De Pest
De Zwarte Dood
Straf van God
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Lees pagina 4 t/m 7
Maak vragenblok 1.1 in de elo (zie ook de planner)
Goed voorbereid naar de volgende les? Bekijk alvast pagina 8 t/m 12.
Deze slide heeft geen instructies
De Kerk als leidraad
Het christelijke geloof is de hoogste macht, met de kerk als machtigste instituut en de paus als oppergezaghebber over het westen.
De bijbel ligt ten grondslag aan het Christendom, maar ook plato's gedachtengoed (scheiding lichaam en geest) en heidense rituelen worden verchristelijkt.
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Schepping
wandtapijt (11e eeuw)
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Zondeval: goed en kwaad
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Geboorte,
leven,
sterven
en opstanding van Christus.
annunciatie
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Geboorte,
leven,
sterven
en opstanding van Christus.
-> kerst fresco: Giotto di Bondone
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Geboorte,
leven,
sterven
en opstanding van Christus.
bijv. wonderen
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Geboorte,
leven,
sterven
en opstanding van Christus.
bijv. Pasen
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Geboorte,
leven,
sterven
en opstanding van Christus.
-emmausgangers/maria magdalena
brengt het nieuw aan de apostelen
-> pinksteren
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Het laatste oordeel
Deze slide heeft geen instructies
Religieuze volkscultuur
Gelovigen krijgen zo een reden om te gehoorzamen en zich te voegen naar het geloof en niet te zondigen.
Oplossen door: pelgrimage langs relikwieën.
-> cultuur en geloof wordt verspreid + goed voor de economie.
Naast God en Jezus Christus worden ook heiligen vereerd.
Maria = het belangrijkst.
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Lees pagina 8 t/m 12
Maak vragenblok 1.4 in de elo (zie ook de planner)
Goed voorbereid naar de volgende les? Bekijk alvast pagina 13 t/m 17.
Deze slide heeft geen instructies
culturele beïnvloeding
Middeleeuwers komen vaak niet verder dan het dorp of de stad waar ze wonen.
Door pelgrimages, kruistochten, handel en wereldreizen verandert dit gestaag.
Zo zien we steeds meer andere culturen terug in de samenleving.
Deze slide heeft geen instructies
Kruistochten
Her- en veroveringstochten van christelijke adel op bijvoorbeeld Palestina dat is ingenomen door de Saracenen (turks islamitisch volk).
Veel kennis en cultuur komt terug naar West-Europa
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Iberisch schiereiland
Vanaf de 8e eeuw in handen van de islamitische moren. Rijke arabische cultuur.
In Toledo worden geschriften uit het arabisch naar het Latijn vertaald over o.a. filosofie, geneeskunde, algebra, alchemie etc.
Joden en christenen worden (tegen hoge belastingtarieven wel gedoogd).
Deze slide heeft geen instructies
Mezquita de Cordoba (783-987)
Tot 1236 de functie van Moskee, daarna een christelijke kathedraal.
Deze slide heeft geen instructies
Handel -> Cartografie
Overzeese handel
Groei van de welvaart (late middeleeuwen)
Uitvinding kompas
Verhoudingen kloppen nog niet,
maar prima om mee te navigeren
(kunstenaars en wetenschappers hebben
een vermoeden dat de wereld bol is...)
kaart van de wereld 13e eeuw
Deze slide heeft geen instructies
Wereldreizen
Marco polo reist naar Azië.
Specerijen, papier, buskruit, porselein en brokaat.
De wonderen van de Oriënt
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Kijk 1.1 en 1.4 na.
Maak vragenblok 1.10 in de elo (zie ook de planner)
Goed voorbereid naar de volgende les? Bekijk vast het volgende hoofdstuk: Kloosters en kerken (p.18 - 23)
Deze slide heeft geen instructies
Nog even een tune-up
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies