H2 taalverzorging 2.2 spelling

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 3

2.2 spelling

Leerdoelen

Aan het einde van de les kan ik persoonsvormen in de verleden tijd correct vormen.

Aan het einde van de les kan ik voltooid deelwoorden juist spellen met behulp van ’t kofschip of door het woord langer te maken.

Aan het einde van de les kan ik zinnen in de gebiedende wijs herkennen en zelf maken.

Aan het einde van de les weet ik wanneer ik een koppelteken moet gebruiken in een samenstelling.

Aan het einde van de les kan ik samenstellingen en tussenletters correct schrijven.

Opdracht: Onderstreep in deze zin de werkwoorden:
“Wij hebben gisteren in de regen gefietst.”

Verleden tijd (klankverandering)

Sommige werkwoorden veranderen van klank.

👉 Ik zwem → ik zwom

👉 Ik koop → ik kocht

👉 Wij gaan → wij gingen

Verleden tijd (klankvast)

1. Andere werkwoorden blijven hetzelfde van klank.

2. Je plakt er -te(n) of -de(n) achter.
   👉 ik vis → ik viste
   👉 jij praat → jij praatte
   👉 zij speelt → zij speelde
   👉 wij antwoorden → wij antwoordden

Kies de juiste vorm:

Wij (werken) gisteren hard

A

Werkden

B

Werkde

C

Werkte

D

Werkten

Voltooid deelwoord (klankverandering)

Vaak met hebben of zijn.
👉 Ik heb gegeten.
👉 Hij is gebracht.

Voltooid deelwoord (klankvast)

Eindigt op -t of -d.
👉 Ik werkte → ik heb gewerkt
👉 Ik baalde → ik heb gebaald

Hulp bij twijfel 🤔

1. Maak het woord langer:
   👉 gerijpte, gerimpeld

2. Gebruik ’t kofschip:
   👉 werk → k zit in ’t kofschip → gewerkt
   👉 bal → l zit er niet in → gebaald

Vul in:

Hij heeft een taart (bakken)

Gebiedende wijs

1. Een zin die een bevel of opdracht geeft.

2. Geen onderwerp in de zin.

3. Werkwoord in de ik-vorm.
   👉 Word lid!
   👉 Loop rustig door

Welke zin is gebiedende wijs?

A

Jij loopt rustig oor

B

Loop rustig door.

C

Ik liep rustig door.

D

Answer D

Koppelteken -

1. Samenstellingen schrijf je aan elkaar:
   👉 klaslokaal, voetbalveld.

2. Soms een streepje (–) voor duidelijkheid:
   👉 gala-avond, familie-uitje, domino-effect.

Regels koppelteken -

1. Bij achternamen: Jansen-van Dam

2. Bij gelijkwaardige delen: zwart-wit

3. Bij cijfers/letters: 65-plusser, IQ-test

4. Bij Sint/St.: Sint-Nicolaas

5. Bij voorvoegsels: ex-collega, oud-directeur

Kies de juiste schrijfwijze:

A

oud directeur

B

oud- directeur

C

Answer C

D

Answer D

Samenstellingen

Twee of meer woorden plak je aan elkaar.
👉 klas + lokaal = klaslokaal
👉 korte + termijn + geheugen = kortetermijngeheugen

Tussenletters

1. Soms een tussenletter: -e, -(e)n, -s.
   👉 hondenhok, lampenwinkel, dorpsplein.

2. Uitzonderingen:
   👉 beregoed, apetrots, maneschijn zonnestraal, roggebrood, rijstepap.

Wat is correct?

A

Zonnestraal

B

Zonnenstraal

C

Answer C

D

Answer D

Samenstellingen: los of aan elkaar?

Samengestelde zelfstandige naamwoorden schrijf je zo veel mogelijk als één woord, omdat de delen samen één betekenis vormen. Als je een spatie gebruikt, verandert de betekenis.

Wat is correct?

A

Lange afstandsloper

B

langeafstandsloper

C

Answer C

D

Answer D

Verwerkingsopdracht

• Opdracht in tweetallen:
  Bedenk 4 zinnen:

• In de verleden tijd.

• Met een voltooid deelwoord.

• In de gebiedende wijs.

• Met een samenstelling mét koppelteken.

Samenvatting

• Verleden tijd: klankveranderend = zoals je hoort, klankvast = ik-vorm + te/de.

• Voltooid deelwoord: langer maken of ’t kofschip.

• Gebiedende wijs: bevel, geen onderwerp.

• Koppelteken: bij verwarring, namen, cijfers, voorvoegsels.

• Samenstellingen: aan elkaar, soms tussenletters.

Welke vorm is juist?

Gisteren ...... wij een film.

A

keken

B

keek

C

kijkden

D

gekijkt

Vul in:

Hij heeft zijn kamer netjes (opruimen)

Deze zin staat in de gebiedende wijs:

"Pak je jas en kom mee."

A

Waar

B

Niet waar

C

Answer C

D

Answer D

Welke schrijfwijze is correct?

A

Familie uitje

B

Familie- uitje

C

Familieuitje

D

Answer D

Aan de slag!

2.2 spelling

Welk leerdoel beheers jij nu het best?

1

Persoonsvormen in de verleden tijd correct vormen.

2

Voltooid deelwoorden juist spellen.

3

Zinnen in de gebiedende wijs herkennen en maken.

4

Weten wanneer ik een koppelteken gebruik.

5

Samenstellingen en tussenletters goed schrijven.

Welk onderdeel vond je nog lastig?

1

Persoonsvormen in de verleden tijd correct vormen.

2

Voltooid deelwoorden juist spellen.

3

Zinnen in de gebiedende wijs herkennen en maken.

4

Weten wanneer ik een koppelteken gebruik.

5

Samenstellingen en tussenletters goed schrijven.