Welkom!
Welkom!
Op wie lijk je het meeste?
Op mijn mama
Op mijn papa
Ik ben van de postbode!
Wiens mening is voor jou het belangrijkst: die van je ouders of die van je beste vriend of vriendin?
Mijn ouders
Beste vriend(in)
ChatGPT
Andere
Neem je graag de leiding of ben je eerder volgzaam?
Leider
Volgzaam
Vanaf welke leeftijd begint
een baby te praten?
Worden er in onze samenleving vandaag meer of minder kinderen geboren in vergelijking met 5O jaar geleden?
Meer
Minder
Geen idee
Ik zit in de verkeerde studierichting!
Wat is gedrag?
1.1 Gedrag =
eten
slapen
lopen
lachen
huilen
voetballen
dansen
leren
drinken
iemand een handdruk geven
......
Psychologie
Welke studie bestudeert het gedrag van mensen = PSYCHOLOGIE
Elke dag worden we geconfronteerd met het begrip gedrag. Uitspraken zoals “wat gedraagt zij zich vreemd”, “dat gedrag kan niet door de beugel”, “je hebt je uitstekend gedragen” klinken ons niet vreemd in de oren.
Gedrag = de acties en reacties van een organisme (mens, dier, …), met betrekking tot de omgeving.
Het betekent eigenlijk dat we iets ondernemen of reageren op de situatie waarin we zitten. Gedrag kan daarbij bewust, onbewust, openlijk of heimelijk en vrijwillig of onvrijwillig zijn. Dit alles maakt ons gedrag heel erg complex!
Ontwikkelingspsychologie
Bestudeert de veranderingen in gedrag en mentale processen doorheen de verschillende levensfasen.
Legt vaak de nadruk op kindertijd en jeugd, omdat daar veel snelle en zichtbare veranderingen plaatsvinden (bv. leren lopen, leren spreken, sociale vaardigheden ontwikkelen).
Vraagt zich af: Hoe ontwikkelt een mens zich? Welke factoren spelen een rol in groei en ontwikkeling?
Voorbeeld: Hoe leren peuters praten? Hoe ontwikkelen tieners hun identiteit?
Levenslooppsychologie
Gaat breder en bekijkt de gehele levensloop: van de geboorte tot de dood.
Bestudeert dus niet enkel de groei en ontwikkeling, maar ook stabiele patronen, levensgebeurtenissen en de invloed van de maatschappij.
Bekijkt hoe mensen zich aanpassen aan belangrijke gebeurtenissen in hun leven (bv. school, werk, ouderschap, ouder worden).
Vraagt zich af: Hoe verlopen de verschillende levensfasen? Welke sociale en culturele context beïnvloedt iemands levensweg?
Voorbeeld: Hoe gaat iemand om met pensioen? Hoe beïnvloedt het ouderschap het leven van volwassenen?
Wat is gedrag?
We weten allemaal wat gedrag is.
Tegenwoordig zien psychologen menselijk gedrag als de interactie tussen
de innerlijke geest
de fysieke buitenwereld
Psychologen hebben jarenlang gedrag bestudeerd en proberen te begrijpen en zelfs proberen te voorspellen hoe wij ons gedragen in verschillende situaties.
De omgeving → gedrag
Gedrag wordt vaak veroorzaakt door zaken of personen in onze omgeving. Zo komen we bij het begrip interactie terecht.
Je doet je jas aan omdat het buiten koud is.
Je steekt je handen voor je gezicht omdat er plots een bal naar je toe vliegt.
Je begint te lachen omdat je vriendin een grappige mop vertelt.
Je loopt sneller omdat je merkt dat de bus bijna vertrekt.
Je wordt zenuwachtig omdat de leerkracht zegt dat je straks een toets krijgt.
Mensen vertonen dus gedrag omdat ze reageren op iets in de omgeving.
2. Gedrag → omgeving
Maar ook het omgekeerde kan het geval zijn, namelijk dat mensen gedrag vertonen opdat iets zou gerealiseerd worden in hun omgeving.
Bijvoorbeeld
Je steekt je hand uit omdat je een handdruk wilt krijgen.
Je stuurt een uitnodiging omdat je wilt dat iemand naar je feestje komt.
Je stuurt een berichtje omdat je wilt dat je vriend antwoordt.
Je zet muziek harder omdat je wilt dat je broer stopt met praten.
Je glimlacht naar iemand omdat je wilt dat die persoon vriendelijk reageert.
Je doet je best voor een toets omdat je een goed cijfer wilt behalen.
In realiteit gebeuren beiden vaak TEGELIJKERTIJD!
Je zegt tegen je vriend: "Stop daarmee!"
→ Je reageert op zijn gedrag (omgeving → gedrag).
→ Tegelijk wil je dat hij stopt (gedrag → omgeving).
=> mens en omgeving beïnvloeden elkaar voortdurend
Ons gedrag bevat voor een ander een boodschap, die op haar beurt het gedrag van anderen beïnvloedt.
Gedragspsychologen
Hoe gedragen we ons in de supermarkt en wat zorgt ervoor dat we meer kopen?
Gezondheidspsychologen
Kijken naar ons gedrag en ontwikkelen trucjes om ons bijvoorbeeld te helpen meer te bewegen.
Apps stimuleren je met een beloning voor hardlopen en zijn een motiverende stem.
AI-technologie en gedrag
Met de snelle ontwikkeling van online-gedrag en AI-technologie is gedragsinformatie een snelgroeiend onderzoeksgebied.
Psychologen proberen de sterke toenemende hoeveelheid gegevens over ons gedrag bij te houden.
Maar het draait hier dus allemaal om psychologie!!
Soorten gedrag
Uiterlijk Waarneembaar gedrag
Innerlijk gedrag
Reflexmatig gedrag
Beschrijf je buurvrouw haar gedrag; som op wat je ziet.
Soorten gedrag
Uiterlijk waarneembaar gedrag is gedrag dat we zien: slapen, lachen, eten, drinken, zich kleden, ….
Innerlijk gedrag zijn mentale processen. Het gaat om gedragingen als denken, emoties, plannen maken, dromen, jaloers zijn, ……
fysiologische processen
mentale processen
Reflexmatig gedrag is een automatische en meestal onbewuste reactie van het lichaam op een prikkel. Je kiest er niet bewust voor om zo te reageren. Je krijgt kippenvel als je koud hebt, Je knippert met je ogen als een vlieg naar je ogen vliegt, je schrikt bij een luide knal....
Gedrag
Dagdromen
Verliefd zijn
Lachen aan de buitenkant, vanbinnen ontploffen
Ogen rollen
Lachen
Huilen
Boos zijn en met de deur slaan bv.
Innerlijk gedrag
Uiterlijk waarneembaar gedrag
Inoefentijd!
zie extra blad
B – mentaal proces: denken
C – automatische reactie
A – zichtbaar gedrag
B – fysiologische processen
B – mentaal proces: herinneren
C – automatische reactie
A – zichtbaar gedrag
B – mentaal proces: voorstellen
C – automatische reactie
B – fysiologische processen
A – zichtbaar gedrag
B – mentaal proces: herinneren
A+ B – fysiologische processen zijn innerlijk+ uiterlijk waarneembaar
C – automatische reactie
A+ B – je zegt niets (uiterlijk waarneembaar) + mentaal proces: denken
Brainstorm: Wat kan jouw gedrag beïnvloeden?
schoolresultaten
zelfbeeld
context
....
Interne en externe factoren
Interne factoren = factoren in jezelf die je kunnen motiveren om bepaald gedrag te stellen.
Externe factoren = factoren buiten jezelf die je kunnen motiveren om bepaald gedrag te stellen.
Gedrag wordt vaak gemotiveerd door een combinatie van interne en externe factoren.
Dat laatste is belangrijk. Bijvoorbeeld:
Een leerling studeert voor een toets.
Intern: hij wil een goed cijfer halen.
Extern: zijn ouders beloven een beloning.
=> Beide factoren kunnen hem motiveren om te studeren.
Waarden
Waarden geven weer wat een bepaalde groep goed of slecht vindt. Het zijn abstracte idealen en doelen die door de maatschappij of door een groep nagestreefd worden.
Bijvoorbeeld: Waarschijnlijk vind je eerlijkheid een belangrijke waarde, maar er is een grote kans dat je zelf wel eens oneerlijk bent. Iedereen vertelt wel eens een leugen en soms is dat niet eens zo verkeerd.
Zo zijn er veel zaken die we ‘goed’ vinden, waar we veel belang aan hechten, die we ‘van waarde’ vinden.
Normen
Normen zijn opvattingen over hoe we ons wel en niet moeten
gedragen in bepaalde situaties. Normen zijn regels of richtlijnen die ervoor zorgen dat je je waarden kunt verwezenlijken.
Bijvoorbeeld: Je vindt eerlijkheid een belangrijke waarde, daarom zal je niet stelen en niet liegen. Je vindt solidariteit een belangrijke waarde, daarom zal je iemand in nood helpen
Wat beïnvloedt gedrag?
Ons gedrag en onze gezondheid worden niet door 1 factor bepaald, maar door een wisselwerking binnen de 3 domeinen.
Hoe kan je nu gedrag leren observeren, waarnemen, interpreteren en rapporteren?
Rijpen - groeien - leren
RIJPEN = een inwendig biologisch proces waarin het organisme zich voorbereidt op het vervullen van bepaalde functies. Bepaalde vaardigheden kan je pas aanleren als het lichaam daarvoor klaar is.
GROEIEN = de toename van lichamelijke afmetingen en volume.
LEREN = verwerven van kennis, vaardigheden en attitudes
Leren kan via 4 verschillende manieren:
1. door ervaringen op te doen
2. door te imiteren of na te bootsen
3. door zelf dingen uit te proberen, te experimenteren
4. door kennis op te doen via school of andere kanalen
Bij de vorige meting van Kind & Gezin was de lengte van Lia 56 cm. Een paar maanden later was haar lengte 68 cm.
Groeien
Rijpen
Leren
Geen van allen
De sluitspieren van Tim zijn zo ontwikkeld, dat hij aan potjestraining kan beginnen.
Groeien
Rijpen
Leren
Geen van allen
In het eerste leerjaar waren maaltafels nog ongekend voor Lauren. In het 6de leerjaar kende ze alle maaltafels vanbuiten.
Groeien
Rijpen
Leren
Geen van allen
Bij de vorige meting van Kind & Gezin was de lengte van Lia 56 cm. Een paar maanden later was haar lengte 68 cm.
Groeien
Rijpen
Leren
Geen van allen
Mensvisies
Hollistische mensvisie
Dynamische mensvisie
Emancipatorische mensvisie
Generalistische mensvisie
Holistische mensvisie
Je bekijkt de mens in zijn/haar/hun totaliteit
alle aspecten hangen samen
alles beïnvloedt elkaar
=> je bent in evenwicht als alle deeltjes goed samenwerken!
=> Focus je niet enkel op het fysieke of sociale, bevraag alle luikjes!
Als mens ben je een individu met groeikansen en mogelijkheden. Welke mensvisie?
Holistische mensvisie
Emancipatorische mensvisie
Dynamische mensvisie
Geen mensvisie
Daan loopt al een hele tijd rond met een drukkende pijn op zijn borstkas. Hij heft al verschillende onderzoeken achter de rug, waaruit niet meteen iets medisch blijkt. Een nieuwe dokter wil verder kijken, hij gaat het gesprek aan met Daan om te polsen naar zijn sociale situatie, naar zijn psychische en emotionele gezondheid...
Holistische mensvisie
Emancipatorische mensvisie
Dynamische mensvisie
Ik zei toch dat ik in de verkeerde studierichting zit!
Elias zit in een rolstoel. De dokter richt zich bij het uitleggen steeds tot zijn zorgverleners, Elias wil echter zelf de uitleg krijgen.
Holistische mensvisie
Emancipatorische mensvisie
Dynamische mensvisie
Geen mensvisie
De nature - nurture discussie ken ik!
Niet (lees help)
Zeer zeker!
Gaat dit over Trump?
Choco!
Nature - nurture - zelfbepaling
Nature = alle eigenschappen die aangeboren zijn.
Nurture = alle eigenschappen die door je opvoeding en omgeving/milieu worden bepaald
Zelfbepaling = dat een mens in staat is om eigen keuzes te maken en een zekere controle heeft over zijn gedrag en ontwikkeling, los van aangeboren factoren (nature) of invloeden uit de omgeving (nurture). Het begrip benadrukt dat de mens niet volledig gedetermineerd is door zijn genen of opvoeding, maar ook zelf richting kan geven aan zijn leven door bewuste beslissingen.
Voorbeeld
Iemand kan genetisch een aanleg hebben voor sport (nature) en gestimuleerd worden door ouders om in een sportclub te gaan (nurture), maar de persoon kan uiteindelijk zelf kiezen of hij/zij die sport wil blijven doen of niet (zelfbepaling).
Imani is blind geboren
Nature
Nurture
Zelfbepaling
Merel knipt haar haar kort, ondanks dat haar ouders liever lang haar zien
Nature
Nurture
Zelfbepaling
Ik groei op in een pleeggezin
Nature
Nurture
Zelfbepaling
Ontwikkelingsdomeinen
Fysieke ontwikkeling
Cognitieve ontwikkeling
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Fysieke ontwikkeling
Cognitieve ontwikkeling
Socio- emotionele ontwikkeling
Denkontwikkeling
Lichamelijke ontwikkeling
Emotionele ontwikkeling
Taalontwikkeling
Motorische ontwikkeling
Sensorische ontwikkeling
Sociale ontwikkeling
persoonlijk
-heidsontwikkeling
Ontwikkelingsfasen