Rollen bij pesten
Rollen en keuzes bij pesten
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Rollen en keuzes bij pesten
Open vanuit de Week tegen het Pesten als actuele aanleiding. Leg de link met school en sociale media.
Dit ga ik leren
Ik kan uitleggen welke rollen er betrokken zijn bij pesten en welke keuzes ik kan maken om veilig en respectvol te reageren.
Deze slide heeft geen instructies
Aan welke woorden denk jij bij pesten?
Gebruik de woorden als start: wat gaat over school, wat over online, en wat over gevoel of gedrag?
Waarom dit nu aandacht krijgt
Tijdens de Week tegen het Pesten kijken veel scholen extra naar veiligheid, respect en groepssfeer. Dat is belangrijk, omdat pesten niet alleen één leerling raakt, maar invloed heeft op de hele klas.
Deze slide heeft geen instructies
Pesten ziet er verschillend uit
Uitlachen of naroepen
Buitensluiten in de klas of appgroep
Gemene berichten of foto's delen
Iemand steeds klein maken
Gebruik herkenbare, veilige voorbeelden zonder namen uit de klas te noemen.
Wat hoort het best bij pesten?
Steeds herhalen
Eerlijke grap
Korte ruzie
Samen spelen
Toetst het verschil tussen pesten en een gewone ruzie. De juiste kern is dat pesten vaker gebeurt.
Maak de tekst compleet
Pesten gebeurt niet één keer, maar vaker. Iemand wordt bewust gekwetst of buitengesloten. Het kan op school en online gebeuren.
Woorden komen direct uit de uitleg over wat pesten is.
Bij pesten zijn meerdere rollen
Bij pesten gaat het niet alleen om twee personen. Vaak zijn er meer leerlingen betrokken. Hun gedrag kan pesten sterker maken, maar ook stoppen.
Dit is de overgang naar de verschillende rollen. Benadruk dat rollen kunnen wisselen per situatie.
De pester
Begint of stuurt het pestgedrag aan
Zoekt soms macht, aandacht of controle
Kan anderen meeslepen in het gedrag
Is verantwoordelijk voor de keuze om te pesten
Noem dat begrijpen waarom iemand pest niet hetzelfde is als het goedpraten.
Het slachtoffer
Krijgt het pestgedrag over zich heen
Voelt zich vaak alleen, bang of onzeker
Durft niet altijd direct hulp te vragen
Heeft recht op steun en veiligheid
Deze slide heeft geen instructies
De meeloper
Lacht mee, deelt mee of doet mee
Wil er soms bij horen of zelf geen doelwit zijn
Laat met dit gedrag zien: dit mag blijkbaar
Versterkt het pesten, ook zonder te beginnen
Leg uit dat meelopen soms klein lijkt, maar veel effect heeft op de groep.
De omstander
Ziet of hoort wat er gebeurt
Doet soms niets uit schrik of twijfel
Heeft toch invloed op de situatie
Kan kiezen voor een veilige en respectvolle reactie
Benadruk dat niets doen begrijpelijk kan voelen, maar dat omstanders vaak een belangrijke sleutelrol hebben.
Rollen kunnen veranderen
Een leerling is niet altijd maar één rol. Iemand kan in de ene situatie omstander zijn en later meeloper worden. Juist daarom zijn bewuste keuzes belangrijk.
Deze slide heeft geen instructies
Welke rol lacht mee en maakt pesten sterker?
Slachtoffer
Omstander
Meeloper
Pester
De meeloper begint niet altijd zelf, maar versterkt het pesten wel.
Vul de rollen in
De pester begint of stuurt het pestgedrag aan. De meeloper lacht mee of doet mee. De omstander ziet wat er gebeurt en kan kiezen hoe te reageren.
Controleert of leerlingen de rollen uit elkaar kunnen houden.
Hoe kan een omstander later een meeloper worden?
Bespreek dat rollen kunnen wisselen per situatie. Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld: eerst kijken, dan meelachen; eerst omstander, later helpen; online doorsturen maakt iemand meeloper.
Gevolgen voor het slachtoffer
Minder zelfvertrouwen
Stress, verdriet of angst
Minder zin in school
Moeilijker kunnen leren of meedoen
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen voor de groep
De sfeer wordt onveilig
Leerlingen durven minder zichzelf te zijn
Vertrouwen in elkaar daalt
Wegkijken kan normaal gaan lijken
Leg de nadruk op groepssfeer: pesten is niet alleen een probleem tussen twee mensen.
Een veilige groep werkt anders
Respect voor elkaar
Ruimte om fouten te maken
Hulp vragen mag
Leerlingen spreken grenzen uit
Zet hier het contrast neer: onveilige sfeer tegenover veilige groepscultuur.
Wat pesten met de klas doet
Pesten → onveilig gevoel → minder vertrouwen → slechtere sfeer in de groep
Als leerlingen steun geven en grenzen aangeven, kan de sfeer juist weer veiliger worden.
Deze slide heeft geen instructies
Wat voor een gevolg voor de groep heeft pesten?
Meer grapjes kunnen maken
Sneller vriendschap sluiten
Onveilige sfeer
Beter samenwerken
De content legt uit dat pesten de hele klas raakt en de sfeer onveilig maakt.
Maak de zin af
Pesten zorgt vaak voor minder vertrouwen in de groep. Leerlingen voelen zich minder veilig en de sfeer wordt slechter.
Gebaseerd op de keten op de samenvattende groepsslide.
Herkenbare situatie op school
Iemand wordt in de pauze uitgelachen
Een groep laat een leerling niet meedoen
Er gaan gemene opmerkingen door de klas
Anderen kijken toe of lachen mee
Houd het algemeen en veilig. Het doel is herkennen, niet persoonlijke verhalen uitlokken op de slide.
Herkenbare situatie online
Een nare meme of foto wordt gedeeld
Iemand wordt buitengesloten uit een appgroep
Er komen gemene berichten of reacties
Doorsturen maakt het pesten groter
Noem dat online pesten vaak lang zichtbaar blijft en snel veel mensen bereikt.
Waar zie jij dit sneller gebeuren?
Pauze
Klas
Appgroep
Sociale media
Deze slide heeft geen instructies
Eerst denken aan veiligheid
Je hoeft een situatie niet alleen op te lossen. Kies een reactie die veilig is voor jezelf en respectvol voor de ander. Soms help je direct, soms haal je hulp.
Dit is het kernidee voor de keuzes die volgen: niet heldhaftig zijn, maar veilig en respectvol handelen.
Keuze 1: helpen
Ga naast iemand staan
Neem iemand mee uit de situatie
Laat merken: je staat niet alleen
Kleine steun kan veel verschil maken
Deze slide heeft geen instructies
Keuze 2: steun zoeken
Vraag hulp aan een vriend of klasgenoot
Zoek samen een veilige oplossing
Je hoeft niet alles zelf te doen
Samen sta je vaak sterker
Deze slide heeft geen instructies
Keuze 3: nee zeggen
Zeg duidelijk dat het niet oké is
Lach niet mee en doe niet mee
Houd het rustig en respectvol
Kies dit alleen als het veilig voelt
Modelleer korte zinnen zoals: 'Stop hiermee' of 'Dit is niet grappig'.
Keuze 4: weggaan
Loop weg uit de groep of chat
Geef geen aandacht aan het pestgedrag
Kies afstand als de situatie spannend is
Weggaan kan een slimme, veilige keuze zijn
Leg uit dat weggaan niet hetzelfde is als het goedvinden; het kan juist een veilige stap zijn.
Keuze 5: een volwassene inschakelen
Vertel het aan docent, mentor of ouder
Doe dit zeker bij herhaald pesten
Ook online pesten moet je melden
Hulp vragen is sterk, niet klikken
Benadruk dat melden belangrijk is wanneer het pesten doorgaat, groot wordt of onveilig voelt.
Wat is online een slimme keuze?
Doorsturen
Mee lachen
Niets melden
Volwassene vragen
Sluit aan bij de uitleg dat online pesten snel groter wordt en gemeld moet worden.
Kies veilige reacties
Je hoeft pesten niet alleen op te lossen. Soms kun je helpen, soms weggaan, en soms een volwassene inschakelen.
Herhaalt de kernkeuzes uit het laatste subtopic.
Wat kun jij doen als je pesten ziet?
Goede antwoorden noemen een veilige én respectvolle keuze, zoals helpen, steun zoeken, nee zeggen als het veilig is, weggaan of een volwassene inschakelen.
Samengevat
Bij pesten zijn verschillende rollen betrokken: pester, slachtoffer, meeloper en omstander. De keuzes van leerlingen hebben invloed op de sfeer. Veilig en respectvol reageren helpt de groep sterker te maken.
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen kort terugkijken op de inhoud. Mogelijke thema's: rollen, gevolgen voor de groep, veilige keuzes.
Wat hielp jou het best om dit te begrijpen?
Gebruik dit om te horen welke uitleg of voorbeeldslide werkte voor deze groep.
Begrippen
pesten - Iemand steeds opnieuw kwetsen, buitensluiten of bang maken
pester - De persoon die pestgedrag begint of aanstuurt
slachtoffer - De persoon die gepest wordt
meeloper - Iemand die meedoet, mee lacht of het pesten sterker maakt
omstander - Iemand die ziet of hoort dat er gepest wordt
groepssfeer - Hoe veilig en prettig de sfeer in een groep is
respectvol reageren - Reageren zonder te kwetsen en met aandacht voor de ander
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
veilig reageren - Een keuze maken zonder jezelf of een ander extra in gevaar te brengen
steun zoeken - Hulp vragen aan iemand die je vertrouwt
grens aangeven - Duidelijk laten weten wat niet oké is
buitensluiten - Iemand expres niet laten meedoen
online pesten - Pesten via telefoon, chat, apps of sociale media
Deze slide heeft geen instructies
