Module 4 les, 4 Fake of fact?
1 / 23
Lesduur is: 75 minIntroductie
In de bijlagen kun je de handleiding van deze les downloaden. Hierop staan de teksten per slide, deze staan ook in de aantekeningen van de les zelf. Daarnaast vind je hier de doelen, achtergrondinformatie, etc.
Instructies
Zie bijlage
Instructies
Onderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 2 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 3 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 4 - Tekstslide
De komende les staat in het teken van beeldbronnen uit de geschiedenis en de actualiteit. Leerlingen leren dat wat je als eerste op een foto ziet, niet altijd het volledige verhaal toont. Vraag de leerlingen om uit te leggen wat fake is. Kennen zij beelden die fake zijn? Is het witter maken van je tanden of het bruiner maken van je huid op een foto bijvoorbeeld ook fake? Heb jij wel eens iets gedaan wat fake is? Wanneer is iets fake volgens jou?
Laat een aantal leerlingen iets benoemen. Waar worden gemanipuleerde foto’s gebruikt? En door wie? Ben je het wel eens tegen gekomen?
Vat daarna voor de leerlingen samen:
Faken of manipulatie kan voorkomen in afbeeldingen, video’s en teksten. Een beeld vertelt niet altijd de hele situatie. Het doel is soms om bewust de waarheid te manipuleren:
je gedachten worden een bepaalde richting op gestuurd. Maar… dit is helemaal niets nieuws! In de geschiedenis
zijn al voorbeelden geweest van mensen die graag wilden dat de gedachten van anderen een bepaalde richting op
gingen en dat was niet bepaald onschuldig. We gaan eerst een paar beelden bekijken, van nu en uit de geschiedenis,
om te testen of jullie manipulaties kunnen herkennen.
Slide 5 - Tekstslide
Vraag de leerlingen: Is de foto op de slide fake of fact? Nep of echt? dat hij echt is. Antwoord: Deze foto is in scène gezet. Zouden mensen echt boven een ravijn gaan hangen? Wat maakt dat mensen deze foto graag van zichzelf
zouden willen hebben? Hoe hebben ze dit gedaan volgens jullie? Geef een aantal leerlingen de beurt om antwoord te geven. Mogelijk benoemt een leerling het perspectief. Zo niet, hou dit dan nog even in het midden en vertel dat jullie nog even verder kijken.
Slide 6 - Tekstslide
Vraag de leerlingen: Is de foto op de slide fake of fact? Nep of echt? dat hij echt is. Antwoord: Deze foto is in scène gezet. Zouden mensen echt boven een ravijn gaan hangen? Wat maakt dat mensen deze foto graag van zichzelf
zouden willen hebben? Hoe hebben ze dit gedaan volgens jullie? Geef een aantal leerlingen de beurt om antwoord te geven. Mogelijk benoemt een leerling het perspectief. Zo niet, hou dit dan nog even in het midden en vertel dat jullie nog even verder kijken.
Slide 7 - Tekstslide
Vraag aan de leerlingen: Welke van deze 2 beelden zou bewerkt zijn? De foto die op de cover staat of de foto die achter de schermen is gemaakt? Geef een aantal leerlingen een beurt. Laat de leerlingen benoemen wat zij zien en wat volgens hen gemanipuleerd is.
Slide 8 - Tekstslide
Antwoord: Allebei de foto’s zijn gemanipuleerd! Links heeft Reese
Witherspoon drie benen en rechts heeft Oprah Winfrey drie handen.
Dit betekent dat ook backstagefoto’s worden bewerkt. Backstagefoto’s
worden vaak aangenomen als een onschuldig kiekje dat even snel wordt
gemaakt, maar dit bewijst het tegendeel. Zelfs de backstagefoto is bewerkt.
Slide 9 - Tekstslide
Vraag de leerlingen: Is de foto op de slide fake of fact? Nep of echt? Ga staan als je denkt dat de afbeelding nep is en blijf zitten als je denkt dat hij echt is. Wie weet wie dit is? Benoem dat dit Prins William van Engeland is.
Antwoord: De foto is fact. maar hij lijkt fake. Je ziet niet de volledige gebeurtenis, doordat hij vanuit een bepaalde hoek (perspectief) is genomen.
Slide 10 - Tekstslide
Vraag de leerlingen: Waarom zouden mensen deze foto zo hebben geplaatst? Geef een leerling een beurt.
Antwoord: Omdat het natuurlijk sappig nieuws is dat een prins zijn middelvinger opsteekt! Terwijl het dus helemaal niet waar is!
Slide 11 - Tekstslide
Vraag de leerlingen: Is de foto op de slide fake of fact? Nep of echt? Ga staan als je denkt dat dit nieuws nep of gemanipuleerd is en blijf zitten als je denkt dat hij echt is.
Slide 12 - Tekstslide
Antwoord: Fake! Deze laatste foto komt uit 1939. Dat is al best een tijdje geleden. Op de foto staat Josef Stalin met de geheime politie-ambtenaar Nikolaj Yeshov. Yeshov was verantwoordelijk voor de executie (licht eventueel toe wat executie betekent) van duizenden mensen tijdens de zuiveringen van Stalin. In 1939 werd hij echter zelf aangeklaagd, in het geheim gearresteerd, berecht in een geheime rechtbank en geëxecuteerd. Maar hoe werkte dat met foto’s van vijanden in de geschiedenis? Zou er toen ook al ‘geknutseld’ zijn met foto’s? En hoe dan?
Differentiatie: Stalin had een grote groep fotoshoppers om zijn vijanden uit documenten en foto’s te snijden. De fotoshoppers verwijderden ook Yezhov van de foto en voegden nieuw water in om de ruimte te bedekken
waar Yezhov ooit stond. Zouden wereldleiders dat nu ook doen? Wat denken jullie? Hoe weet je dat?
Slide 13 - Tekstslide
De foto die je hier ziet komt uit het archief van Hilversum en is één van de vele foto’s uit de Tweede Wereldoorlog. Vraag aan de leerlingen: Wat zie je? Welke gevoel krijg je bij de foto? Welk verhaal vertelt de foto? Valt er iets op? Welke woorden komen bij hen op? Laat ze even denken en geef dan een paar leerlingen een beurt om te benoemen wat ze zien. Probeer eens te bedenken waarom iemand deze foto zou willen maken. Wat zou het doel geweest kunnen zijn?
Vraag aan de leerlingen: Wat denken jullie? Is deze foto fake (gemanipuleerd) of niet? Waarom wel/niet? Laat de leerlingen beargumenteren.
Slide 14 - Tekstslide
Kijk samen naar de foto’s. Vertel: Dit zijn twee foto’s uit het voorjaar van 1945. Net als de foto die we hiervoor zagen. Wat zie je hier? Valt je iets op? Welk gevoel krijg je erbij? Denk je nu anders over de foto die we net hebben bekeken?
Slide 15 - Tekstslide
Bekijk samen met de leerlingen het filmpje waarin uitleg wordt gegeven
over de foto’s uit het archief van Hilversum. Laat de leerlingen daarna
reageren. Wat vinden ze hiervan? Welke invloed heeft dit op de verhalen
uit de geschiedenis?
Slide 16 - Tekstslide
Vraag aan de leerlingen: Wat zou het doel geweest kunnen zijn van de foto’s uit het archief van Hilversum? Wat zouden de gevolgen kunnen zijn van gemanipuleerde foto’s in de geschiedenis en van gemanipuleerde foto’s die
nu worden verspreid? Hoeveel mensen zouden deze foto’s uit het archief gezien hebben? En maakt dat wat uit?
Digitale informatie neemt toe doordat iedereen informatie kan publiceren.
Maar ook doordat digitale informatie vele malen sneller gekopieerd,
gemanipuleerd en verspreid kan worden. Het is belangrijk om je dan bewust
te zijn van het feit dat je een stapje verder moet nadenken over wat je ziet,
leest en hoort. Vraag de leerlingen welke vragen ze zichzelf zouden kunnen
stellen om de betrouwbaarheid van een beeld of tekst te kunnen inschatten.
Voorbeelden zouden kunnen zijn: Wie heeft dit gemaakt? Wat wilde diegene
daarmee bereiken?
Leg uit dat de foto’s uit Hilversum een vorm van geschiedvervalsing zijn.
Wat betreft de foto’s uit Hilversum kan niemand nog navertellen dat het
een reconstructie was, maar iedereen die de foto’s nu ziet denkt in eerste
instantie dat het echt gebeurd is! Zo is de geschiedenis vervalst. Verhalen
en beelden kloppen niet. Kunnen we dan wel weten wat er echt gebeurd is
en wat niet?
Slide 17 - Tekstslide
Kijk samen met de leerlingen naar het filmpje over fotografietechnieken.
De fotograaf legt uit hoe foto’s gemanipuleerd kunnen worden aan de hand
van drie tips. Vervolgens geeft hij de leerlingen de opdracht om in drietallen
een foto te maken die ‘gemanipuleerd’ is, waarbij de leerlingen gebruik maken
van één van de drie tips. De leerlingen maken de foto met hun eigen telefoon.
Slide 18 - Tekstslide
Maak drietallen als je dat nog niet gedaan hebt. Zet de timer van 10 minuten aan. Maak eventueel afspraken waar de leerlingen de foto wel en niet mogen maken (schoolplein/gang etc).
Slide 19 - Tekstslide
Vraag aan de leerlingen: Hoe ging het? Was het moeilijk? Waarom wel/niet? Vertel daarna dat alle foto’s bij jou moeten worden ingeleverd vóór de volgende les.
Tip: Doe dit per e-mail of WhatsApp, dan heb je als leerkracht straks alle foto’s bij elkaar en kunnen jullie de volgende les eenvoudig starten met het bekijken van de foto’s. (wanneer je de vervolgles ook geeft uiteraard)
Slide 20 - Tekstslide
Vertel wat jullie hebben besproken:
• Dat wat je op een foto ziet niet altijd het hele verhaal vertelt.
• Dat manipulatie van beelden ook al tijdens WOII werd gedaan.
Dit is een vorm van geschiedvervalsing.
• Dat je beelden op verschillende manieren kunt manipuleren,
bijvoorbeeld door te spelen met perspectief, licht/donker en beweging.
Wat hebben we deze les geleerd? Geef een aantal leerlingen de beurt
om verschillende redenen te benoemen waarom beeldmanipulatie gebruikt
wordt. Zowel nu als in de geschiedenis.
Slide 21 - Tekstslide
Extra filmpje waarin je beelden ziet hoe een greenscreen wordt gebruikt om filmbeelden te manipuleren.
Geef met een afbeelding aan wat je van deze les vond
Slide 22 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 23 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
