Van heksen tot heden
Zondebokken van toen en nu
Van heksen tot heden
Zondebokken van toen en nu
Leerdoel
Ik leg de link tussen historische en actuele zondebokken.
Ik denk kritisch na over de impact van deze vooroordelen.
Wat is voor jou de betekenis van een zondebok?
Inleiding: zondebokken
Een zondebok is een persoon of groep die de schuld krijgt voor problemen.
Engelse term: scapegoating
==> link met Nederlandse woord?
Geef een historisch voorbeeld van een vooroordeel.
https://www.youtube.com/watch?v=d3a9oPnVd6c
Historische casus: heksenvervolgingen
In de 16e en 17e eeuw werden duizenden (vooral) vrouwen als heksen vervolgd en geëxecuteerd in Europa.
Waarom werden deze mensen zondebok gemaakt?
Wat zou de impact geweest zijn op deze mensen en hun familie?
Waarom heksen?
Heksen werden beschuldigd van natuurrampen en ziektes. Ze werden zondebokken voor onverklaarbare problemen.
In de middeleeuwen werd je al snel van hekserij beschuldigd als je er afwijkend uitzag of je anders gedroeg.
Juist
Fout
Heksenprocessen vonden alleen plaats in Europa.
Juist
Fout
Vooral (oudere) vrouwen werden beschuldigd van hekserij.
Juist
Fout
De meest voorkomende methode van executie bij heksenvervolgingen was de brandstapel.
Juist
Fout
In België werden tussen 1450 en 1685 ongeveer 100 mensen geëxecuteerd wegens hekserij.
Juist
Fout
1) Mensen die er anders uitzagen of zich op een ongewone manier gedroegen, liepen een groter risico beschuldigd te worden.
2) Hoewel de meeste heksenprocessen in Europa plaatsvonden, kwamen ze ook voor in Amerika, zoals de beruchte Salem-witch trials in de Verenigde Staten.
3) Veel slachtoffers waren oudere vrouwen die als kwetsbaar of afwijkend werden gezien.
4) Tussen 1450 en 1585 werden in België ongeveer 1000 mensen geëxecuteerd wegens hekserij.
5) De brandstapel werd gezien als een zuiveringsritueel. Maar er vonden ook ophangingen en onthoofdingen plaats.
Waarom heksen?
Welke effecten had dit op de samenleving?
Salem-processen
Kinderen
1e beschuldigingen
Golf beschuldigingen
Volle gevangenissen
Executies
Abrupt einde
Vermoedelijke oorzaak
Actuele casus: zondebokken vandaag
Voorbeelden:
migranten
jeugd
vrouwen
armen
ouderen
moslims
...
Wat zijn volgens jullie de redenen waarom deze groepen als zondebok worden aangewezen?
Welke rol speelt de media bij het versterken/verminderen van deze zondebokdynamiek?
Wat denk je zelf van zulke beschuldigingen?
Groepsopdracht: onderzoek actuele casus
Verdeel in groepen van 4-5.
Open artikel bij bronnen op projectsite per groep.
Lees het artikel individueel.
Beantwoord de vragen op het A3-blad.
Groepsopdracht: onderzoek actuele casus
Welke zondebokken worden er aangeduid in het artikel?
Wat wordt ze verweten?
Wat zouden mogelijke gevolgen zijn voor deze zondebokken?
Hoe kan de samenleving reageren om het zondebokmechanisme te doorbreken?
Groepsopdracht: onderzoek actuele casus
Artikel 1
Coronabetoging in Brussel, 5/12/2021
Groepsopdracht: onderzoek actuele casus
Artikel 2
Familiedag Vlaams Belang in Plopsaland, 1/5/2024
Groepsopdracht: onderzoek actuele casus
Artikel 3
Onderzoek naar verschillen jongens-meisjes, 7/2/2024
Groepsopdracht: onderzoek actuele casus
Artikel 4
Discrimatie-onderzoek onderwijs, 5/2/2018
Reflectie
Bespreek wat we hebben geleerd over zondebokken in het verleden en heden. Wat valt op?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.