Samenhang in teksten: signaalwoorden en structuur
Samenhang in teksten: signaalwoorden en structuur
Doen:
Start (toets nakijken)
Filmpje
Theorie
Signaalwoorden bij verbanden
Leerdoel van deze les
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe je samenhang aanbrengt tussen zinnen en alinea’s met
signaalwoorden
signaalzinnen
(verwijswoorden)
Wat is samenhang in een tekst?
Samenhang betekent dat de zinnen en alinea’s logisch met elkaar verbonden zijn, zodat de tekst prettig leest.
De basis: inleiding, kern en slot
Een duidelijke opbouw helpt de lezer om de tekst te begrijpen.
De structuur bestaat uit:
een inleiding
een kern
een slot.
Signaalwoorden en signaalzinnen
Signaalwoorden zoals 'ook', 'maar' en 'dus' verbinden zinnen en alinea’s. Signaalzinnen geven aan wat er volgt of terugblikt op wat eerder is gezegd.
Voorbeeld: signaalwoorden & signaalzinnen
Signaalzinnen
Signaalwoorden
'Zoals we hierboven zagen...'. Hiermee verwijst de schrijver terug naar eerdere informatie.
'Vera zit bijvoorbeeld ook in deze klas.' Het woord 'ook' laat zien dat Vera bij een opsomming hoort.
Verwijswoorden voor samenhang
Woorden zoals 'deze', 'die', 'dat', 'hij', 'zij', 'daar' verwijzen naar eerder genoemde personen of zaken en verbinden zinnen met elkaar.
Voorbeeld: verwijswoorden in actie
'Voor de mbo-studenten is dit soms een hele uitdaging.' Het woord 'dit' verwijst naar de eerder genoemde situatie in de tekst.
Signaalwoorden en tekstverbanden
Wat zijn signaalwoorden?
Signaalwoorden geven aan hoe zinnen of alinea's met elkaar samenhangen. Zo wordt de tekst duidelijker voor de lezer.
Doel-middel
Geeft aan welke middelen worden gebruikt om een doel te bereiken. Signaalwoorden: 'om te', 'zodat', 'door middel van'.
Oorzaak-gevolg
Laat zien dat het één het gevolg is van het ander. Signaalwoorden: 'daardoor', 'waardoor', 'als gevolg van'.
Opsomming
Signaalwoorden die onderdelen in een rijtje zetten, zoals: 'en', 'ook', 'bovendien', 'ten eerste', 'ten slotte'.
Reden en verklaring
Een reden of verklaring legt uit waarom iets gebeurt. Signaalwoorden: 'want', 'omdat', 'daarom'.
Samenvatting
Geeft de kern van de tekst weer. Signaalwoorden: 'kortom', 'samenvattend', 'al met al'.
Tegenstelling
Signaalwoorden die een tegenstelling aangeven, zoals: 'maar', 'echter', 'daarentegen', 'toch'.
Tijdsvolgorde
Geeft aan in welke volgorde iets gebeurt. Signaalwoorden: 'eerst', 'daarna', 'vervolgens', 'ten slotte'.
Vergelijking
Vergelijkingen tonen overeenkomsten of verschillen. Signaalwoorden: 'zoals', 'evenals', 'net als', 'in vergelijking met'.
Voorbeeld en toelichting
Signaalwoorden die uitleg of voorbeelden geven zijn: 'bijvoorbeeld', 'zoals', 'ter illustratie'.
Voorwaarde
Een voorwaarde geeft aan waaraan voldaan moet worden. Signaalwoorden: 'als', 'indien', 'mits', 'tenzij'.
Vaste tekststructuren ontrafeld
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun je verschillende vaste tekststructuren herkennen en toepassen in je eigen teksten.
Wat zijn vaste tekststructuren?
Vaste tekststructuren geven een logische en duidelijke opbouw aan een tekst. Ze helpen de lezer de samenhang te begrijpen.
Waarom zijn tekststructuren belangrijk?
Ze zorgen voor overzicht, maken een tekst makkelijker te begrijpen en zorgen dat informatie goed overkomt.
Soorten vaste tekststructuren
We onderscheiden acht hoofdstructuren:
indelingstructuur
onderzoekstructuur
probleem-oplossingstructuur
standpunt-argumentstructuur
tijdstructuur
verschijnsel-verklaringstructuur
voordelen-nadelenstructuur
vraag-antwoordstructuur.
Indelingstructuur
Deze structuur ordent verschillende aspecten van een onderwerp, bijvoorbeeld trends in woonstijl.
Onderzoekstructuur
Beschrijft het opzetten en de resultaten van een onderzoek, zoals: welke jongerenscene is het populairst?
Probleem-oplossingstructuur
Eerst wordt een probleem uitgelegd, vervolgens worden oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen besproken.
Standpunt-argumentstructuur
Het standpunt staat centraal, met daarbij argumenten en tegenargumenten, bijvoorbeeld over fast fashion.
Tijdstructuur
Een onderwerp wordt in chronologische volgorde besproken, zoals mode door de eeuwen heen.
Verschijnsel-verklaringstructuur
Een verschijnsel wordt uitgelegd met bijbehorende oorzaken of redenen, bijvoorbeeld de populariteit van sociale media.
Voordelen-nadelenstructuur
Hierin worden de positieve en negatieve kanten van een onderwerp tegenover elkaar gezet.
8 Vraag-antwoordstructuur
Begint met een vraag en werkt toe naar het antwoord, zoals: waarom is anime zo populair in Japan?
Combineren van structuren
Soms worden meerdere structuren gecombineerd in één tekst voor meer diepgang en duidelijkheid.
Hoe herken je een structuur?
Wat is het centrale onderwerp of probleem in de tekst? Dit helpt bij het bepalen van de structuur.
Hoofdvraag
Signaalwoorden
Woorden als ’ten eerste’, ’vervolgens’, ’omdat’ en ’dus’ geven verbanden aan tussen delen van de tekst.
Voorbeeld: indelingstructuur
Denk aan een tekst over verschillende woontrends. Elk hoofdstuk behandelt een andere stijl.
Voorbeeld: probleem-oplossingstructuur
Een tekst over milieuvervuiling beschrijft eerst het probleem en werkt dan naar oplossingen toe.
Doen:
3F: toets heropenen (klaar: spelling)
2F: toets individueel bespreken
Warmlopen
Theorie
Tekst wolf
Signaalwoorden bij verbanden