Signaalwoorden en tekstverbanden herkennen

Samenhang in teksten: signaalwoorden en structuur

1 / 40
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 40 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Samenhang in teksten: signaalwoorden en structuur

Doen:


  • Start (toets nakijken)

  • Filmpje

  • Theorie

  • Signaalwoorden bij verbanden



Leerdoel van deze les

Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe je samenhang aanbrengt tussen zinnen en alinea’s met


  • signaalwoorden

  • signaalzinnen

  • (verwijswoorden)

Wat is samenhang in een tekst?

Samenhang betekent dat de zinnen en alinea’s logisch met elkaar verbonden zijn, zodat de tekst prettig leest.

De basis: inleiding, kern en slot

Een duidelijke opbouw helpt de lezer om de tekst te begrijpen.

De structuur bestaat uit:


  • een inleiding

  • een kern

  • een slot.

Signaalwoorden en signaalzinnen

Signaalwoorden zoals 'ook', 'maar' en 'dus' verbinden zinnen en alinea’s. Signaalzinnen geven aan wat er volgt of terugblikt op wat eerder is gezegd.

Voorbeeld: signaalwoorden & signaalzinnen

Signaalzinnen

Signaalwoorden

'Zoals we hierboven zagen...'. Hiermee verwijst de schrijver terug naar eerdere informatie.

'Vera zit bijvoorbeeld ook in deze klas.' Het woord 'ook' laat zien dat Vera bij een opsomming hoort.

Verwijswoorden voor samenhang

Woorden zoals 'deze', 'die', 'dat', 'hij', 'zij', 'daar' verwijzen naar eerder genoemde personen of zaken en verbinden zinnen met elkaar.

Voorbeeld: verwijswoorden in actie

'Voor de mbo-studenten is dit soms een hele uitdaging.' Het woord 'dit' verwijst naar de eerder genoemde situatie in de tekst.

Signaalwoorden en tekstverbanden

Wat zijn signaalwoorden?

Signaalwoorden geven aan hoe zinnen of alinea's met elkaar samenhangen. Zo wordt de tekst duidelijker voor de lezer.

Doel-middel

Geeft aan welke middelen worden gebruikt om een doel te bereiken. Signaalwoorden: 'om te', 'zodat', 'door middel van'.

Oorzaak-gevolg

Laat zien dat het één het gevolg is van het ander. Signaalwoorden: 'daardoor', 'waardoor', 'als gevolg van'.

Opsomming

Signaalwoorden die onderdelen in een rijtje zetten, zoals: 'en', 'ook', 'bovendien', 'ten eerste', 'ten slotte'.

Reden en verklaring

Een reden of verklaring legt uit waarom iets gebeurt. Signaalwoorden: 'want', 'omdat', 'daarom'.

Samenvatting

Geeft de kern van de tekst weer. Signaalwoorden: 'kortom', 'samenvattend', 'al met al'.

Tegenstelling

Signaalwoorden die een tegenstelling aangeven, zoals: 'maar', 'echter', 'daarentegen', 'toch'.

Tijdsvolgorde

Geeft aan in welke volgorde iets gebeurt. Signaalwoorden: 'eerst', 'daarna', 'vervolgens', 'ten slotte'.

Vergelijking

Vergelijkingen tonen overeenkomsten of verschillen. Signaalwoorden: 'zoals', 'evenals', 'net als', 'in vergelijking met'.

Voorbeeld en toelichting

Signaalwoorden die uitleg of voorbeelden geven zijn: 'bijvoorbeeld', 'zoals', 'ter illustratie'.

Voorwaarde

Een voorwaarde geeft aan waaraan voldaan moet worden. Signaalwoorden: 'als', 'indien', 'mits', 'tenzij'.

Vaste tekststructuren ontrafeld

Leerdoel

Aan het einde van deze les kun je verschillende vaste tekststructuren herkennen en toepassen in je eigen teksten.

Wat zijn vaste tekststructuren?

Vaste tekststructuren geven een logische en duidelijke opbouw aan een tekst. Ze helpen de lezer de samenhang te begrijpen.

Waarom zijn tekststructuren belangrijk?

Ze zorgen voor overzicht, maken een tekst makkelijker te begrijpen en zorgen dat informatie goed overkomt.

Soorten vaste tekststructuren

We onderscheiden acht hoofdstructuren:


  1. indelingstructuur

  2. onderzoekstructuur

  3. probleem-oplossingstructuur

  4. standpunt-argumentstructuur

  5. tijdstructuur

  6. verschijnsel-verklaringstructuur

  7. voordelen-nadelenstructuur

  8. vraag-antwoordstructuur.

  1. Indelingstructuur

Deze structuur ordent verschillende aspecten van een onderwerp, bijvoorbeeld trends in woonstijl.

  1. Onderzoekstructuur

Beschrijft het opzetten en de resultaten van een onderzoek, zoals: welke jongerenscene is het populairst?

  1. Probleem-oplossingstructuur

Eerst wordt een probleem uitgelegd, vervolgens worden oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen besproken.

  1. Standpunt-argumentstructuur

Het standpunt staat centraal, met daarbij argumenten en tegenargumenten, bijvoorbeeld over fast fashion.

  1. Tijdstructuur

Een onderwerp wordt in chronologische volgorde besproken, zoals mode door de eeuwen heen.

  1. Verschijnsel-verklaringstructuur

Een verschijnsel wordt uitgelegd met bijbehorende oorzaken of redenen, bijvoorbeeld de populariteit van sociale media.

  1. Voordelen-nadelenstructuur

Hierin worden de positieve en negatieve kanten van een onderwerp tegenover elkaar gezet.

8 Vraag-antwoordstructuur

Begint met een vraag en werkt toe naar het antwoord, zoals: waarom is anime zo populair in Japan?

Combineren van structuren

Soms worden meerdere structuren gecombineerd in één tekst voor meer diepgang en duidelijkheid.

Hoe herken je een structuur?

Wat is het centrale onderwerp of probleem in de tekst? Dit helpt bij het bepalen van de structuur.

Hoofdvraag

Signaalwoorden

Woorden als ’ten eerste’, ’vervolgens’, ’omdat’ en ’dus’ geven verbanden aan tussen delen van de tekst.

Voorbeeld: indelingstructuur

Denk aan een tekst over verschillende woontrends. Elk hoofdstuk behandelt een andere stijl.

Voorbeeld: probleem-oplossingstructuur

Een tekst over milieuvervuiling beschrijft eerst het probleem en werkt dan naar oplossingen toe.

Doen:

3F: toets heropenen (klaar: spelling)

2F: toets individueel bespreken

  • Warmlopen

  • Theorie

  • Tekst wolf

  • Signaalwoorden bij verbanden