Classificatie
Thema 4
Classificatie
Thema 4
Thema 4: Classificatie
Alle levende wezens op aarde zijn verwant
Altijd gemeenschappelijke voorouder te vinden (als je maar ver genoeg terugkeert in de tijd)
Verwantschappen weergeven = classificatiesysteem
1 Biologisch soortbegrip
1.1 Biodiversiteit
Biodiversiteit is enorm:
Organismen die goed op elkaar lijken, kunnen heel wat verschillende eigenschappen hebben
Organismen die niet op elkaar lijken, kunnen heel wat gelijkaardige eigenschappen hebben
1.1 Biodiversiteit
Eigenschappen bepaald door DNA
DNA bestaat uit genen
Voortplanting = doorgeven genen
Nieuwe eigenschappen
Nieuwe combinaties
Mutatie
Verandering overlevingskansen
1.2 Biologische soort
Nieuwe eigenschappen ≠ nieuwe soort
Nieuwe soort als:
Organismen zich niet meer onderling kunnen voortplanten
OF
Organismen geen vruchtbare nakomelingen kunnen
krijgen (vb muildier (moeder = paard) / muilezel
(moeder = ezel))
1.2 Biologische soort
Onstaan nieuwe soort
Door isolatie
Door mutaties
Proces = evolutie
Stamboom: NIET KENNEN
1.3 Classificatie
Hoe?
Organismen met gemeenschappelijke
eigenschappen in zelfde groep
Waarom?
Overzicht en structuur
Wie?
Carl Linnaeus (18de E): hierarchisch
systeem met 7 niveau’s
Soorten
Geslachten
Families
Orden
Klassen
Stammen
Rijken
1.3 Classificatie
Linnaeus standaardiseerde de wetenschappelijke naamgeving van organismen
Dubbele Latijnse naam:
1. geslachtsnaam: cursief, met hoofdletter
2. soortnaam: cursief, met kleine letter
Vb Passer domesticus (huismus), Helianthus annuus (zonnebloem), Equus caballus (paard)
https://www.youtube.com/watch?v=DVouQRAKxYo
1.3 Classificatie
Vanuit classificatie: waarom zijn organismen gelijkend / verschillend?
Evolutietheorie (geen theorie, echt bewezen ondertussen) voor het eerst beschreven door Charles Darwin (en Alfred Russel Wallace)
Vanuit evolutietheorie = tree of life
https://www.youtube.com/watch?v=pktDqFy5IcE
2 Classificatie in domeinen
Twee domeinen:
Criterium: celkern aanwezig?
Prokaryoten
geen celkernen, geen inwendige membranen
Eencellige organismen
Eukaryoten
wel een celkern en inwendige membranen waardoor er in de cel structuren zoals mitochondriën, bladgroenkorrels en/of vacuole aanwezig.
Alle meercellige organismen
Sommige eencellige organismen
2.2 Van twee naar drie domeinen
Carl Woese in 1977 onderzoek van genetische code in prokaryoten:
Twee groepen binnen prokaryoten https://www.youtube.com/watch?v=EWjYS-DNIiQ
3 domeinen
Archaea
Bacteria
Eukaryota
2.2 Van twee naar drie domeinen
Archaea meer verwant met eukaryoten dan met bacteriën
Archaea en eukaryota stammen af van een meer recente voorouder
In elk van de 3 domeinen
Heterotrofen
Autotrofen (fotosynthese of chemosynthese)
Bacteriën en archaea komen voor op bodem, in de zee, in en op het lichaam van andere organismen, …
Geen archaea gekend die ziektes veroorzaken
https://www.youtube.com/watch?v=VGcT1-XaWgk
2.3 Virussen in het drierijkensysteem
Niet opgenomen in drierijkensysteem
Levende wezens?
Geen eigen stofwisseling
Niet zelfstandig vermenigvuldigen/voortplanten
Groeien niet
Geen cellen want geen celmembraan
Maar…
2.3 Virussen in het drierijkensysteem
Maar..
Kan een stofwisseling starten zodra er een gastcel ter beschikking is
Ook andere organismen (vb bacteriën) hebben andere organismen nodig om te blijven leven of zich voort te planten
Zoals bacteriën en schimmels kunnen ze andere organismen ziek maken
Ook virussen evolueren
https://www.youtube.com/watch?v=8FqlTslU22s
Focus – mensen evolueren nog steeds
Melk kunnen drinken als volwassen mens
Melk bevat lactose
Afbreken met enzym lactase
Enzym niet meer nodig indien volwassen
11 000j geleden melkvee beginnen houden, dus voordeel als je melk kan verteren (extra voedselbron) dus nuttige mutatie
Focus - mensen evolueren nog steeds
Focus – mensen evolueren nog steeds
Hoger metabolisme bij de Inuit
Vetrijk voedsel (vette vis)
Sneller metobolisme
Productie meer lichaamswarmte
Vergrote milt bij duikersvolk
Langer onder water
Milt = rode (zuurstofrijke) bloedcellen
Grotere milt = meer zuurstof kunnen leveren in bloedsomloop