Thema 12 – voeding en vertering
Thema 12 – voeding en vertering
Voeding en vertering
Overzicht van de thema
Paragraaf 1: Enzymen
Paragraaf 2: Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
Paragraaf 3: Voeding en levensstijl
Paragraaf 4: Het verteringsstelsel
Paragraaf 5: De organen voor vertering
Paragraaf 6: Planteneters, vleeseters en alleseters
Leerdoelen: paragraaf 2 (voedingsmiddelen en voedingsstoffen)
Paragraaf 2
Je kunt de functies van voedingsstoffen en voedingsvezels in voedingsmiddelen benoemen
Je kunt zes groepen voedingsstoffen met hun functies en kenmerken noemen
Paragraaf 3
Je kunt met behulp van de Schijf van Vijf adviezen voor een gezonde voeding geven
Je kunt factoren noemen die van invloed zijn op het energieverbruik bij organismen
Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
Voedingsmiddelen = alles wat je eet en drinkt
Voedingsstoffen = bruikbare stoffen in het voedingsmiddel
6 voedingsstoffen: eiwitten, koolhydraten, vetten, mineralen, water en vitamines
Functies van voedingsstoffen
Bouwstoffen: nodig voor opbouw van cellen
Brandstoffen: nodig voor verbrandingsproces (oplevering energie)
Reservestof = opslag als reservestof
Beschermende stof = versterken immuunsysteem
Voedingsvezel = plantaardige stof die niet verteerbaar is, en bevorderd de stoelgang
Opdracht: maaltijd ontwerpen
Verdeel je A4 in 4 vakken (ontbijt, lunch, avondeten en tussendoor)
Teken per vak minimaal 2 voedingsmiddelen en schrijf de naam erbij
Laat zien
welke voedingsstoffen er in je voedingsmiddel zitten (eiwitten, vetten, koolhydraten, water, vitamines, mineralen)
Welke functie de voedingsstoffen hebben: brandstof, bouwstof, beschermende stof of reservestof)
Check: past jouw dag in de Schijf van Vijf?
Schijf van Vijf
Schijf van Vijf = hulpmiddel om alle voedingsstoffen via voeding binnen te krijgen die per dag nodig zijn
Het verteringsstelsel (paragraaf 4): leerdoelen
Aan het einde van de les kun je omschrijven wat vertering is en de functie van verteringssappen en enzymen hierbij aangeven
Aan het einde van de les kun je beschrijven hoe de darmperistaltiek tot stand komt en de functies ervan benoemen
Vertering
Vertering = afbreken van voedingsstoffen die niet door de darmwand heen kunnen
Verteringsstelsel nodig alle organen die samen werken om het voedsel te verteren
Verteringsstelsel bestaat uit:
Verteringssappen
Voor vertering heb je verteringssappen en verteringsklieren nodig
Bevat enzymen
Verteringsklieren maakt verteringssappen aan
Maagsapklieren maagsap
Lever gal
Alvleesklier alvleessap
Darmsapklieren darmsap
Darmperistaltiek
Vertering vindt plaats door: darmperistaltiek
Darmperistaltiek: afwisselend samentrekken van kring en lengte spieren
https://bvj.secure.malmberg.nl/stream/4_vmbo-gt_2023/lessons/material-chapter/es:BFBB1E12-1D90-44FF-AE69-CB7F89E141CE/material-paragraph/es:3D059313-D30E-48BA-88C2-96527BE52984/information/es:FC172BAC-6E8A-48BC-8754-29B24FB7BD76
Maakwerk
Paragraaf 4:
opdracht 1
opdracht 2
opdracht 3
De organen die je nodig hebt voor vertering (paragraaf 5): leerdoelen
Aan het einde van de les kun je delen van het verteringsstelsel noemen met hun functies en kenmerken
Aan het einde van de les kun je de verteringssappen noemen met hun functies
Route van vertering
Mondholte
Slokdarm
Maag
Lever, galblaas, en twaalfvingerige darm
Dunne darm
Dikke darm
Endeldarm / anus
https://www.youtube.com/watch?v=_T_vmcLyTzI
Mondholte, keel en slokdarm
Tanden / kiezen fijnmalen voedsel oppervlaktevergroting
Speekselklieren speeksel verteringsenzymen afbreken van zetmeel
Tong voedsel duwen richting de slokdarm
Keelholte strotklep
Neusholte huig
Maag
Tijdelijke opslagplaats van voedsel
Kneden van voedsel maagspieren peristaltische bewegingen
Maagsapklieren maagsap maagzuur
Maagportier
Lever, galblaas, alvleesklier, twaalfvingerige darm
Lever produceert gal (galblaas) vetten verteren (emulgeren)
Alvleesklier alvleessap verteert eiwitten, koolhydraten en vetten
Twaalfvingerige darm (beginstuk dunne darm) gal en alvleessap met voedsel
Maakwerk
Paragraaf 2:
Opdracht 1
Opdracht 2
Opdracht 3
Paragraaf 3:
Opdracht 1
Opdracht 2
Opdracht 3
Dunne darm
Vanuit twaalfvingerige darm richting dunne darm
Dunne darm darmklieren darmsap vertering eiwitten en koolhydraten
Meeste opname voedingsstoffen dunne darm!
Darmvlokken en darmplooien
Blinde darm, dikke darm , endeldarm
Via dunne darm dikke darm
Blindedarm wormvormig aanhangsel (apendix)
Wateropname
Onverteerde voedselrechten (cellulose) endeldarm
Anus ontlasten
Maakwerk
Paragraaf 5:
opdracht 1
opdracht 2
opdracht 3
herhaling p. 1 t/m 5
volgende slide
Wat zijn enzymen?
stofjes
Hormonen
Eiwitten
Cellen
Wat is de functie van enzymen?
Verminderen van vertering
Versnellen van reacties
Vertragen van vertering
Versnellen en vertragen van reacties
Waar is enzymactiviteit afhankelijk van?
Zuurgraad
Darmwandstructuur
Temperatuur
Voedseltype
Wanneer neemt de enzymactiviteit af?
minimum temperatuur
maximum temperatuur
optimum temperatuur
Wat is een manier van conserveren?
Verpakken zonder verhitting
Bacterien toevoegen aan voedsel
Verhitten tot 50 C.
Koel bewaren in de koelkast
Welke methode dood alle bacterien?
Pasteuriseren
Steriliseren
Drogen
Koel bewaren
Wat is de Schijf van Vijf?
Een dieetplan
Hulpmiddel voor dagelijkse voeding
Een kookboek
Een sportprogramma
Wat bevordert de stoelgang?
Voedingsvezel
Mineralen
Eiwitten
Vetten
Welke van de volgende is geen voedingsstof?
Mineralen
Eiwitten
Ijzer
Koolhydraten
Wat is de functie van bouwstoffen?
Nodig voor opbouw van cellen
Verbeteren de smaak
Bevorderen de stoelgang
Geven energie
Wat zijn voedingsmiddelen?
Alleen snacks
Alleen wat je drinkt
Alles wat je eet en drinkt
Alleen groenten
Wat is darmperistaltiek?
Afbreken van voedingsstoffen
Aanmaken van verteringssappen
Afvoeren van afvalstoffen
Samentrekken van spieren
Wat doet de lever in het verteringsstelsel?
Verwerkt darmsap
Bevat enzymen
Maakt gal aan
Produceert maagsap
Wat maakt de maagsapklieren aan?
Gal
zoutzuur
Maagsap
Alvleessap
Wat is vertering?
Transporteren van voedsel
Afbreken van voedingsstoffen
Verwerken van afvalstoffen
Opnemen van voedingsstoffen
Wat gebeurt er in de dikke darm?
Kneden van voedsel
Wateropname van voedingsstoffen
Verteren van eiwitten
Productie van gal
Waar vindt de meeste opname van voedingsstoffen plaats?
In de maag
In de dunne darm
In de dikke darm
In de mondholte
Wat is de functie van de maag?
Voedsel verteren in de dunne darm
Tijdelijke opslagplaats van voedsel
Vetten emulgeren
Water opnemen
Wat produceert de lever?
Maagsap
Gal voor vetvertering
Darmsap
Speeksel
Wat doet de tong in de mondholte?
Maakt speeksel aan
Duwt voedsel richting de slokdarm
Kneden van voedsel
Verteert eiwitten