1
Statistiek en kans
Paragraaf 1.1
Kans
Kun je het toeval voorspellen? Nee, maar je kunt wel uitrekenen hoe groot een kans is. Hoe doe je dat?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)
1
Statistiek en kans
Paragraaf 1.1
Kans
Kun je het toeval voorspellen? Nee, maar je kunt wel uitrekenen hoe groot een kans is. Hoe doe je dat?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, hoofdstuk 1 Statistiek en kans, paragraaf 1.1 Kans. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
1.1 Kans
Leerdoelen
1.1.1
Je kunt een kans berekenen met gunstig : mogelijk en als breuk of percentage schrijven.
1.1.2
Je kunt de kans op niet A berekenen met 1 − P(A).
1.1.3
Je kunt in een kansboom de kansen van onafhankelijke gebeurtenissen vermenigvuldigen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Startvraag
Het snoepzakje
In een zakje zitten 3 rode, 5 groene en 2 gele snoepjes. Je pakt zonder te kijken één snoepje. Hoe groot is de kans op groen?
1/3
1/2
1/5
3/10
Laat eerst stemmen. Er zijn 10 snoepjes, waarvan 5 groen: 5/10 = 1/2. Wie 1/3 kiest, kijkt naar het aantal kleuren (3), niet naar het aantal snoepjes. Wie 1/5 kiest, vergelijkt één groen snoepje met vijf groene. 3/10 is de kans op rood. Doorvraag: wat is de kans op een gele?
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Een schaal van 0 tot 1
Een kans is een getal van 0 tot en met 1. Bij 0 kan het niet gebeuren, bij 1 gebeurt het zeker. Je schrijft een kans als breuk, als decimaal getal of als percentage: 1/4 = 0,25 = 25%. Hoe dichter bij 1, hoe groter de kans.
Laat leerlingen gebeurtenissen op de schaal plaatsen: de zon komt morgen op (1), een gooi met een dobbelsteen is 7 (0), kop bij een munt (0,5). Veelgemaakte fout: een kans van 120% of van 1,5 noemen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Kans berekenen
kans = gunstig : mogelijk
P(A) = gunstig : mogelijk
Dit werkt als alle uitkomsten even waarschijnlijk zijn. Geef je antwoord als breuk, als decimaal getal of als percentage.
P staat voor probability. Laat leerlingen de formule met eigen woorden zeggen: hoeveel uitkomsten zijn goed, hoeveel zijn er in totaal. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Voorbeeldopdracht 1
Een rad heeft 8 gelijke vakken: 3 rood, 4 blauw en 1 geel. Bereken de kans dat je blauw of geel draait.
gegeven
mogelijk: 8 vakken
gunstig: 4 + 1 = 5 vakken
uitwerking
P(blauw of geel) = 5 : 8
5 : 8 = 0,625
antwoord
5/8 = 0,625 = 62,5%
Benadruk dat je de gunstige vakken bij elkaar optelt: blauw en geel zijn samen 5 vakken. Controle: kans op rood is 3/8, en 3/8 + 5/8 = 1. Wie 4/8 antwoordt, heeft geel vergeten. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Kennis
1
Welk getal kan nooit een kans zijn?
0
0,8
1,2
1
Een kans ligt van 0 tot en met 1. 1,2 is groter dan 1 en kan dus niet. Wie 0 of 1 kiest, vergeet dat een onmogelijke en een zekere gebeurtenis ook een kans hebben: 0 en 1.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Kans op en kans niet
De kans dat iets gebeurt en de kans dat het niet gebeurt, tellen op tot 1. Daarom geldt: P(niet A) = 1 − P(A). Bij een dobbelsteen is de kans op een 6 gelijk aan 1/6. De kans op niet 6 is dan 1 − 1/6 = 5/6. Handig als het makkelijker is om te tellen wat niet mag.
Laat zien dat je zo ook de kans op minstens een keer iets kunt berekenen: 1 min de kans dat het nooit gebeurt. Dat komt in de opdrachten nog terug. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Twee gebeurtenissen achter elkaar
Het regent op zaterdag met kans 0,3 en op zondag met kans 0,4, onafhankelijk van elkaar. R is regen, D is droog. Bij onafhankelijke gebeurtenissen vermenigvuldig je de kansen langs de takken: 0,3 · 0,4 = 0,12. Alle uiteinden samen: 1.
Loop de vier paden langs en laat de kansen vermenigvuldigen. Controle: 0,12 + 0,18 + 0,28 + 0,42 = 1. Onafhankelijk betekent dat het weer op zaterdag de kans op zondag niet verandert. Veelgemaakte fout: de kansen bij elkaar optellen in plaats van vermenigvuldigen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Toepassing
2
Je gooit met twee dobbelstenen en telt de ogen (zie tabel). Wat is de kans op som 8?
5/36
1/6
8/36
1/11
In de tabel komt 8 vijf keer voor, van 36 vakjes: 5/36. 1/6 is 6/36, de kans op som 7. 8/36 komt van het getal 8 als aantal. 1/11 telt elf mogelijke sommen, maar die zijn niet even waarschijnlijk. Doorvraag: welke som heeft de grootste kans? Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de kansen in.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Toepassing
3
De kans op een 6 met een dobbelsteen is 1/6.
De kans op niet een 6 is 5/6.
Een kans ligt altijd tussen 0 en 1.
De afleider 6/1 draait gunstig en mogelijk om: het antwoord is dan groter dan 1. −1 kan nooit een ondergrens van een kans zijn. Vraag leerlingen waarom de twee kansen in de eerste twee regels samen precies 1 zijn.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Toepassing
★ 4
De bus is met kans 0,8 op tijd, de tram met kans 0,9 (onafhankelijk). Wat is de kans dat minstens één van beide te laat is?
Beide op tijd: 0,8 · 0,9 = 0,72. Minstens één te laat is het tegenovergestelde: 1 − 0,72 = 0,28. Wie 0,02 antwoordt, rekent 0,2 · 0,1 (beide te laat). Wie 0,3 antwoordt, telt de kansen op tijd min één op: 0,2 + 0,1. Vraag leerlingen om de aanpak toe te lichten.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
V E R D E R K I J K E R
De munt heeft geen geheugen
Een munt viel vijf keer achter elkaar op kop. Wat is de kans op kop bij de zesde worp? Nog steeds 0,5. De munt onthoudt niets: de worpen zijn onafhankelijk. De kans dat je zes keer achter elkaar kop gooit, is wel klein: 0,5 · 0,5 · 0,5 · 0,5 · 0,5 · 0,5 = 0,015625.
Dit heet de gokkersdwaling: denken dat het nu wel eens tijd is voor munt. Laat leerlingen een voorbeeld uit games of loot boxes noemen. 0,5 tot de zesde is 1/64, ongeveer 1,6%. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
1.1.1 Kans berekenen en schrijven
1.1.2 Kans op en kans niet
1.1.3 Kansboom en vermenigvuldigen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp