Kritieke grondstoffen en energietransitie

Kritieke grondstoffen

1 / 21
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 2

In deze les zitten 21 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Kritieke grondstoffen

Open kort met de link naar de vorige les over waterstof: voor de energietransitie zijn niet alleen nieuwe energievormen nodig, maar ook grondstoffen voor apparaten en voertuigen.

Dit ga je leren

Ik kan uitleggen waarom de energietransitie meer grondstoffen vraagt.

De andere lesdoelen komen terug in de uitleg en voorbeelden, maar dit is het centrale leerdoel voor de les.

Welke grondstoffen denk jij dat in een batterij zitten?

Gebruik de antwoorden als startpunt. Pik lithium en kobalt eruit en benoem dat neodymium vooral bij magneten in motoren en windmolens hoort.

Van waterstof naar grondstoffen

  • Waterstof is een energiedrager

  • Elektrolyse splitst water in waterstof en zuurstof

  • Groene waterstof komt uit duurzame energie

  • Grijze waterstof komt uit aardgas

Terugblik

Voor de energietransitie zijn ook materialen nodig.


Denk aan:

  • batterijen

  • elektromotoren

  • windmolens

  • kabels en accu's

Nieuwe stap

Gebruik deze slide als korte voorkennis-activatie. Maak daarna de brug: elektrische auto's en windmolens werken niet zonder grondstoffen.

Wat is waterstof?

A

Een brandstof

B

Een energiedrager

C

Een grondstof

D

Een batterij

Korte terugblik op de vorige les. Laat zien dat waterstof energie vervoert of opslaat, maar niet de oorspronkelijke bron is.

Welke uitleg past bij elektrolyse?

A

Water splitsen

B

Gas opslaan

C

Stroom verkopen

D

Aardgas verbranden

Sluit aan op de terugblikslide over waterstof en activeert voorkennis voordat de les doorgaat naar grondstoffen.

Wat zijn kritieke grondstoffen?

Kritieke grondstoffen zijn materialen die belangrijk zijn, maar niet overal makkelijk te krijgen.


  • Lithium: in veel oplaadbare batterijen

  • Kobalt: in sommige accu's

  • Neodymium: in sterke magneten


De vraag stijgt door meer elektrische auto's, batterijen en windmolens.

Benadruk dat 'kritiek' hier niet betekent dat de stof gevaarlijk is, maar dat de stof belangrijk is en moeilijk verkrijgbaar kan zijn.

Waar komen ze vandaan?

  • Lithium: Chili, Argentinië, Bolivia, Australië

  • Kobalt: Democratische Republiek Congo

  • Neodymium: veel winning en verwerking in China


Grondstoffen zijn ongelijk verdeeld over de wereld. Daarom moet handel tussen landen plaatsvinden.

Wijs de landen aan op een wereldkaart. Leg simpel uit dat geologie bepaalt waar delfstoffen in de bodem zitten.

Welke grondstof hoort bij sterke magneten?

A

Kobalt

B

Lithium

C

Neodymium

D

Waterstof

Controleer of leerlingen de drie kernstoffen kunnen koppelen aan hun toepassing.

Vul de juiste begrippen in

De energietransitie zorgt voor meer vraag naar kritieke grondstoffen. Lithium zit vaak in oplaadbare batterijen. Neodymium gebruik je voor sterke magneten.

kritieke grondstoffen
Lithium
Neodymium
aardgas
Europa
kobalt
elektrolyse

Alle begrippen komen letterlijk uit de voorgaande slides. Bespreek waarom juist deze stoffen belangrijk zijn voor auto's, batterijen en windmolens.

Waarom is Europa afhankelijk?

Europa gebruikt veel batterijen, auto's en machines, maar heeft zelf minder van sommige belangrijke grondstoffen.


Daardoor ontstaat afhankelijkheid: landen hebben andere landen nodig voor levering.


Dit heeft ook te maken met geopolitiek: landen gebruiken macht, handel en grondstoffen om invloed uit te oefenen.

Gebruik het voorbeeld van een elektrische auto die in Europa wordt verkocht, terwijl onderdelen en grondstoffen uit andere werelddelen komen. Bespreek kort wat er kan gebeuren als levering stopt: hogere prijzen, vertraging, minder productie.

Mijnbouw: voordeel en nadeel

Voordelen

  • werkgelegenheid

  • inkomsten voor een land


Nadelen

  • schade aan natuur

  • vervuiling van water

  • druk op de leefomgeving


Duurzame technologie vraagt dus ook om keuzes.

Maak duidelijk dat 'duurzaam' niet betekent zonder gevolgen. Het gaat om het afwegen van voordelen en nadelen.

In welk werelddeel ligt Democratische Republiek Congo?

A

Azië

B

Europa

C

Afrika

D

Zuid-Amerika

Haakt direct aan op de kaartslide en de herkomst van kobalt.

Wat gebeurt er als levering van een grondstof stopt?

Verwachte elementen: levering valt weg, productie vertraagt, prijzen stijgen, er ontstaat schaarste of afhankelijkheid wordt zichtbaar. Bespreek meerdere goede formuleringen.

De elektrische auto als voorbeeld

Voor 1.000 elektrische auto's zijn veel materialen nodig.


  • Lithium en kobalt voor batterijen

  • Neodymium voor sterke magneten in motoren

  • grondstoffen komen vaak van buiten Europa


Daarom is de energietransitie niet alleen technisch, maar ook wereldwijd verbonden.

Gebruik deze slide om de hele les samen te brengen: meer duurzame techniek betekent meer vraag naar bepaalde grondstoffen, meer handel en meer afhankelijkheid.

Wat is een voordeel van mijnbouw?

A

Schade aan natuur

B

Werkgelegenheid

C

Vervuild water

D

Druk op wonen

Laat leerlingen voordeel en nadeel uit elkaar houden.

Maak de samenvatting af

Europa is voor sommige grondstoffen afhankelijk van andere landen. Dat heeft te maken met geopolitiek. Mijnbouw levert inkomsten op, maar kan ook natuur en water schaden.

afhankelijk
geopolitiek
inkomsten
elektrolyse
waterstof
magneten
aardgas

Deze invuloefening verbindt afhankelijkheid, geopolitiek en mijnbouw in één korte samenvatting.

Waarom heeft een autobedrijf grondstoffen uit andere landen nodig?

Verwachte elementen: grondstoffen zijn ongelijk verdeeld, Europa heeft niet genoeg zelf, batterijen en motoren vragen lithium/kobalt/neodymium, handel met andere werelddelen is nodig. Bespreek kort enkele sterke voorbeelden.

Wat is één ding dat jij vandaag echt hebt geleerd?

Laat leerlingen in maximaal enkele zinnen terugkijken op hun leren. Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld lithium, afhankelijkheid, mijnbouw of de wereldwijde keten van een elektrische auto.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Gebruik dit als snelle metacognitieve check. Mogelijke antwoorden: de kaart, het voorbeeld van de elektrische auto, het invullen van begrippen, de woordwolk of klassengesprek.

Begrippen

kritieke grondstoffen - belangrijke grondstoffen die moeilijk verkrijgbaar kunnen zijn

energietransitie - overstap van fossiele brandstoffen naar duurzamere energie

lithium - grondstof die veel wordt gebruikt in oplaadbare batterijen

kobalt - grondstof die wordt gebruikt in sommige accu's

neodymium - grondstof voor sterke magneten, bijvoorbeeld in windmolens en elektromotoren

afhankelijkheid - andere landen nodig hebben voor levering of productie

geopolitiek - invloed van landen door macht, handel en grondstoffen

Deze slide heeft geen instructies