Wat is online privacy?

• newEditor
• Mediawijsheid
• Burgerschapsonderwijs
• +1
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-3

Introductie

Thema 1 Verstandig delen: Wat is online privacy?

Instructies

Alle lessen van De InternetHelden worden klassikaal gegeven. Dus alleen via het digitale schoolbord.

De bijbehorende werkbladen (vooraf printen) vindt u in dit document.

Verstandig delen

Les 1

Online privacy

& AVG

Les 1

Wat is online privacy?

Verstandig delen

• Je begrijpt wat online privacy is; 

• Je begrijpt het verschil tussen wat de wet regelt op het gebied van privacy en wat wij als burgers onderling zelf moeten regelen; 

• Je leert dat je zelf verantwoordelijk bent voor het beschermen van je eigen privacy.

Lesdoelen

Wat is privacy?

Verstandig delen

Activiteit: laat de leerlingen individueel een woordspin maken (op papier of digitaal) rond het begrip ‘privacy’. Alle associaties die ze kunnen bedenken mogen erin staan. 

Laat ze ook online zoeken op ‘privacy’. Vraag of ze de voorbeelden die ze daar vinden, toevoegen aan de woordspin.

De brainstorm kan klassikaal, maar leerlingen kunnen ook via hun laptop meedoen met dit woordweb. Hiervoor gaan ze naar de lessonup.app en voeren de code in. De woorden verschijnen als ballonen in het scherm. Pas als de docent hierop klikt, verschijnen de woorden. Hiermee voorkom je dat leerlingen elkaars antwoord gaan overnemen. Nogmaals klikken laat zien welke leerling dit woord heeft ingevoerd. 

De docent kan ook alle antwoorden in één keer laten zien via de knop: 'Bekijk het eindresultaat', en vervolgens: 'Toon alle woorden'.

Eventueel ongewenste woorden kunnen naar de prullenbak, rechtsonder, worden gesleept.

Inventariseer wat leerlingen denken dat privacy is (op basis van hun woordspinnen), vraag om de voorbeelden. Het heeft te maken met ‘persoonlijk’ en ‘privé’. Vaak wordt privacy uitgelegd als: ‘dat wat je voor jezelf wilt houden, je eigen gedachten, wat er in je eigen huis gebeurt, wat jij niet wilt delen met iemand anders’. Dat is correct.

LessonUp: Als docent kun je de woorden in het woordweb verslepen. Sluit hiervoor de invoer via de knop 'Bekijk het eindresultaat', en 'Toon alle woorden'. 

Les 1 

Wat is online privacy?

Verstandig delen

Privacy: zélf kunnen bepalen welke gegevens over jezelf je met wie (en in welke context) wilt delen.

Persoonsgegevens: alle gegevens waarmee je direct of indirect kunt bepalen wie iemand is. Bijvoorbeeld: je naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres of BSN. Zelfs je IP-adres (van je smartphone of computer) kan persoonsgebonden zijn. Extra gevoelige persoonsgegevens heten ‘bijzondere persoonsgegevens’. Zoals: je geloof (religie), je land van herkomst, je seksuele geaardheid en je medische gegevens. Denk altijd goed na voor je dit soort informatie – gewone persoonsgegevens en vooral bijzondere persoonsgegevens – online deelt.

Woordenlijst

Les 1 

Wat is online privacy?

Verstandig delen

• Artikel 10 van de Grondwet zegt dat alle burgers recht hebben op privacy en dat de overheid de plicht heeft hun privacy te respecteren en te beschermen.

• De AVG is de nieuwe Nederlandse privacywet. De AVG regelt dat overheden, bedrijven en organisaties én burgers zelf op een zorgvuldige manier met persoonsgegevens van burgers omgaan. 

• Soms ben je verplicht om je gegevens te delen, bijvoorbeeld met de politie en de belastingdienst. 

• Een bedrijf of organisatie mag alleen dat van jou weten wat nodig is om hun dienst te kunnen leveren. Meer niet.

• De Autoriteit Persoonsgegevens controleert of iedereen de privacyregels goed volgt en kan boetes geven als er fouten worden gemaakt. 

Checklist

Leg uit dat privacy een recht is dat in onze Grondwet staat. In de Grondwet staan de basisregels die in Nederland gelden en waar iedereen die zich in Nederland bevindt aan heeft te houden. Artikel 10 van de Grondwet zegt dat alle burgers recht hebben op privacy en dat de overheid de plicht heeft hun privacy te respecteren en te beschermen.

Naast de grondwet zijn er gewone wetten. De AVG is de nieuwe Nederlandse privacywet. De AVG regelt dat overheden, bedrijven en organisaties (zoals gemeenten, socialmediaplatforms, scholen en sportclubs) én burgers zelf op een zorgvuldige manier met persoonsgegevens van burgers omgaan. 

In de AVG is geregeld wat deze partijen en burgers wel en niet mogen doen met jouw gegevens, en wat jouw eigen rechten zijn (zoals het recht om je gegevens te mogen inzien, wijzigen, of verwijderen).

Soms ben je verplicht om je gegevens te delen, bijvoorbeeld met de politie en de belastingdienst, omdat die anders hun werk niet kunnen doen. Ook mogen scholen en ziekenhuizen jouw BSN vragen (wat normaal alleen de overheid mag). Ze hebben daar een speciale ontheffing voor. Je BSN wordt dan je onderwijsnummer of je zorgnummer. Maar verder mag bijna niemand je BSN vragen.

Een sportclub of een webwinkel vraagt natuurlijk wel om persoonsgegevens zoals naam, adres en woonplaats, soms telefoonnummer, e-mailadres en bankrekeningnummer. Hier mogen ze naar vragen omdat ze die gegevens nodig hebben voor de administratie voor betalingen, bezorgingen of lidmaatschappen. Die gegevens moeten ze wel heel zorgvuldig behandelen en veilig opslaan. De vuistregel is: een bedrijf of organisatie mag alleen dat van jou weten wat nodig is om hun dienst te kunnen leveren. Meer niet.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) controleert of iedereen de privacyregels goed volgt (en kan boetes geven als er fouten worden gemaakt). Daar kun je ook terecht als je vragen of klachten

Wat zou jij doen?

Beantwoord de volgende vragen met wat jij zou doen in deze situatie.

Je maak een leuke foto van jou en drie vrienden tijdens de pauze. Je wilt hem op Instagram zetten.

A

Meteen plaatsen

B

Eerst aan iedereen vragen

C

Alleen de gezichten van anderen onherkenbaar maken

D

Niet plaatsen

Een vriend maakt een gênante foto van jou en wil deze in een groepsapp versturen.

A

Maakt mij niks uit

B

Ik vraag of hij de foto niet plaatst

C

Ik doe het terug

D

Ik verlaat de groepsapp

Een onbekend iemand wil je volgen op social media.

A

Accepteren

B

Eerst kijken wie het is

C

Blokkeren

D

Berichtje sturen: '' Wie ben jij?''

Een app vraagt of hij altijd jouw locatie mag gebruiken.

A

Altijd toestemming geven

B

Alleen toestemming geven wanneer ik de app gebruik

C

Geen toestemming geven

D

Eerst nadenken waarom dat nodig is

Verstandig delen

• Voornaam

• Achternaam

• Leeftijd

• Woonplaats

• Foto

• School

• Telefoonnummer

• E-mailadres

• Wachtwoord

• Locatie

• Medische informatie

Privacy ranking

Mag dit wel/niet?

Wij hebben nu het een en ander besproken over de AVG / Privacy. Bedenk in de volgende situaties of dit wel of niet mag volgens de wet.

Of je de badkamerdeur op slot mag doen

IS DIT GEREGELD DOOR PRIVACYWETGEVING OF NIET?

A

Wel

B

Niet

C

D

De foto's en uitslagen die de sportclub op zijn website mag zetten

IS DIT GEREGELD DOOR PRIVACYWETGEVING OF NIET?

A

Wel

B

Niet

C

D

Of de buurman met zijn drone boven jouw tuin opnamen mag maken

IS DIT GEREGELD DOOR PRIVACYWETGEVING OF NIET?

A

Wel

B

Niet

C

D

Les 1 

Wat is online privacy?

Verstandig delen

Je weet nu wat wel en niet wettelijk geregeld is op het gebied van privacy. 

Maar je beseft ook dat je zelf moet nadenken over hoe je je privacy kunt beschermen. 

Samengevat