Deze slide heeft geen instructies
Hoe formeel moet een mail zijn?
Open met de herkenbare situatie: je schrijft niet voor een onbekend bedrijf, maar ook niet voor een vriend. Dat spanningsveld stuurt de les.
Leerdoel
Na deze les heb je geoefend met formeel (zakelijk) en informeel (persoonlijk) schrijven.
Je hebt geleerd hoe je je taal aanpast aan de ontvanger.
Deze slide heeft geen instructies
sbenschede @ Symbaloo | Je persoonlijke Startpagina
(filmpje van de oma's die straattaal spreken)
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is dit belangrijk?
Een mail of brief die niet de juiste toon of taalgebruik heeft, komt niet goed over bij de ontvanger.
Met het juiste taalgebruik maak je duidelijk dat jij begrijpt wie de ontvanger is en wat jouw positie ten opzichte van hem/haar is.
Deze slide heeft geen instructies
Passend taalgebruik: wat houdt dat in?
Je past je taalgebruik aan om je boodschap goed over te laten komen.
Die toon kan:
informeel zijn
vriendelijk en professioneel zijn
heel formeel zijn
Passend taalgebruik past bij de ontvanger en bij de situatie.
Benadruk dat formeel en informeel geen goed-fout tegenstelling zijn. De kern is: wat is hier passend?
De situatie
Je kunt vanavond niet naar de training komen, omdat je niet fit bent.
Je stuurt hierover een e-mail naar je voetbaltrainer.
De vraag is niet alleen wat je schrijft, maar vooral hoe je het schrijft.
Leg kort uit dat 'passend' afhangt van relatie, situatie en doel. In deze les staat toon centraal, niet spelling of opmaak alleen.
Wat verwacht een trainer?
Een trainer verwacht meestal:
een duidelijke afmelding
een respectvolle toon
genoeg informatie maar niet veel te veel
een nette afsluiting
Je hoeft niet afstandelijk te schrijven, maar ook niet té los.
Koppel aan de relatie: een trainer is geen goede vriend, maar ook meestal geen onbekende officiële instantie.
Formeel of informeel?
Je kiest je taal op basis van drie dingen:
Ontvanger – aan wie schrijf je?
Situatie – hoe serieus is het bericht?
Doel – wat wil je duidelijk maken?
Bij een afmelding aan een trainer past meestal een toon tussen informeel en formeel in.
Dit is de kernregel van de les. Laat leerlingen zien dat taalgebruik altijd afhankelijk is van context.
Welke woorden passen volgens jou bij een nette mail aan je trainer?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als 'respect', 'duidelijk', 'beste', 'groetjes' of 'formeel'. Koppel terug aan het leerdoel: welke toon is passend?
Schrijf het mailtje aan je trainer
Laat studenten eerst hun eigen intuïtie verwoorden. Goede antwoorden noemen meestal dat de toon respectvol, duidelijk en niet te los moet zijn, en dat die afhangt van ontvanger en situatie.
Welke toon past meestal bij een afmelding aan een trainer?
Persoonlijk
Vriendelijk-professioneel
Zakelijk
Toetst de kern uit slides 2-5: een trainer vraagt om een toon tussen te informeel en te formeel in.
Sleepvraag
Formeel/zakelijk
Informeel/persoonlijk
Hoi
je/jij/jouw
u/uw
Geachte
Beste
Met vriendelijke groet
Groetjes
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld A
Yo trainer,
Ik ben vanavond niet bij training. Voel me niet zo lekker.
Groetjes,
Tim
Laat leerlingen letten op woordkeuze, volledigheid en aanspreekvorm. Nog niet beoordelen als fout, maar als zeer informeel.
Waarom is A erg informeel?
Yo trainer klinkt erg los
korte, directe zinnen
weinig uitleg
wel duidelijk dat Tim afwezig is
de toon kan te nonchalant overkomen
De mail is begrijpelijk, maar niet erg netjes. Het is meer een mededeling.
Benadruk dat 'te informeel' niet betekent dat de boodschap onduidelijk is. Het probleem zit vooral in de relatie met de ontvanger.
Voorbeeld B
Hoi trainer,
Ik wilde even laten weten dat ik vanavond niet naar de training kom. Ik voel me niet fit en denk dat het beter is om thuis te blijven.
Groetjes,
Tim
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is B vrij informeel?
Hoi trainer is vriendelijk en toegankelijk
de reden van afwezigheid staat erbij
de boodschap is volledig genoeg
Groetjes houdt de toon vrij persoonlijk
Deze mail klinkt netter dan A, maar is nog steeds informeel en je kunt het nog steeds zien als mededeling.
Maak het onderscheid tussen 'vriendelijk' en 'formeel'. B is beleefd zonder afstandelijk te zijn.
A en B vergelijken
Mail A is erg informeel en kan nonchalant overkomen. De trainer kan deze mail opvatten als mededeling, er wordt geen rekening gehouden met de afspraak dat er getraind wordt. De trainer wordt alleen maar geïnformeerd over het besluit dat al genomen is.
Mail B is persoonlijk en noemt ook de reden van afwezigheid. Toch blijft B ook vrij informeel door de losse toon. Er wordt nog steeds geen rekening gehouden met de ontvanger.
Controleer of studenten het verschil zien tussen 'erg informeel' en 'vrij informeel'.
Voorbeeld C
Beste trainer,
Ik wil u laten weten dat ik vanavond helaas niet aanwezig kan zijn bij de training. Ik voel me op dit moment niet fit en neem daarom rust.
Het spijt me voor mijn team, ik zal hen via whatsapp informeren.
Ik hoop er volgende week weer te zijn.
Met vriendelijke groet,
Tim Jansen
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is C passend?
nette aanhef: Beste trainer
beleefde formulering: Ik wil u laten weten
duidelijke reden van afwezigheid
respectvolle, niet overdreven formele toon
nette afsluiting met volledige naam
houdt rekening met de rest van het team en de trainer
Deze mail is vriendelijk én professioneel.
Dit is waarschijnlijk de beste match met het leerdoel. Benadruk dat de toon hier past bij de situatie en de ontvanger.
Voorbeeld D
Geachte heer,
Middels deze e-mail informeer ik u over mijn afwezigheid tijdens de training vanavond. Wegens ziekte vindt mijn moeder het onverstandig om aan de trainingsactiviteiten deel te nemen.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend,
Tim Jansen
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is D erg formeel?
woorden als middels en informeren klinken afstandelijk
Geachte heer past eerder bij een officiële brief
de zinnen zijn omslachtig
de toon creëert veel afstand
De mail is netjes, maar waarschijnlijk te formeel voor een voetbaltrainer.
Laat zien dat 'netter' niet altijd 'beter' is. Een te formele mail kan onnatuurlijk overkomen.
Van informeel naar formeel
Meer informeel
beste / geachte
ik wil u laten weten
met vriendelijke groet
volledige, nette zinnen
mail afsluiten met voor- en achternaam
Meer formeel
yo
hoi
groetjes
korte directe zinnen
alleen voornaam als afsluiting
Gebruik deze slide om taalmarkeerders expliciet te maken. Het gaat om signalen in woordkeuze, zinsbouw en afsluiting.
Welke mail past het best?
Voor deze situatie is voorbeeld C waarschijnlijk het meest passend.
Die mail is:
duidelijk
vriendelijk
respectvol
volledig
niet overdreven formeel
Het taalgebruik past bij een trainer en bij een afmelding.
Erken dat B in sommige teams ook acceptabel kan zijn, maar maak duidelijk waarom C het sterkste model is voor deze les.
Op welk voorbeeld lijkt jouw mail het meest?
A
B
C
D
Deze slide heeft geen instructies
Waarom past voorbeeld C het best bij deze situatie?
Heel kort bericht
Zakelijk en afstandelijk
Vriendelijk en respectvol
Stoer en direct
Sluit aan bij slides 10-15: C is duidelijk, vriendelijk, volledig en niet overdreven formeel.
Hoe zou jij jouw mail verbeteren?
Verwachte elementen: woorden als 'middels', 'in kennis stellen', 'hoogachtend', 'geachte heer' klinken afstandelijk of te officieel voor een trainer.
Waar let je op?
Bij het schrijven van je eigen mail let je op:
passende aanhef
reden van afwezigheid
vriendelijke toon
duidelijke boodschap
nette afsluiting
Deze slide vormt de brug van analyseren naar zelf toepassen, zonder activiteitstaal op de slide zelf te zetten.
Succescriteria toepassen
Een passende mail aan een trainer heeft een nette aanhef en noemt de reden van afwezigheid. De toon is vriendelijk en respectvol en past bij de relatie met de trainer. De mail eindigt met een nette afsluiting.
Herhaalt de succescriteria vlak voor studenten zelf gaan schrijven of herschrijven.
Kern van de les
Taalgebruik is afhankelijk van de situatie en van de ontvanger.
Een e-mail aan een voetbaltrainer hoeft niet stijf te zijn, maar wel netjes.
Een passende toon zit vaak tussen te informeel en te formeel in.
Sluit inhoudelijk af door de centrale vraag te beantwoorden: hoe formeel moet een mail zijn? Passend formeel.
Wat is één ding dat jij nu beter begrijpt?
Goede antwoorden noemen meestal één concreet inzicht, zoals: de toon moet passen bij ontvanger en situatie, of C is beter dan A en D omdat die in het midden zit.
Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Laat studenten terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden vergelijken, taalmarkeerders, succescriteria, klassengesprek.
Begrippen
toon - de manier waarop een tekst overkomt
formeel/zakelijk - netjes, beleefd en wat afstandelijk taalgebruik
informeel/persoonlijk - losser en persoonlijker taalgebruik
aanhef - de begroeting aan het begin van een mail
afsluiting - de slotzin of groet aan het einde van een mail
passend - geschikt voor de situatie en de ontvanger
ontvanger - de persoon aan wie je schrijft
Deze slide heeft geen instructies