Hoe formeel moet een mail zijn?

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Deze slide heeft geen instructies

Hoe formeel moet een mail zijn?

Open met de herkenbare situatie: je schrijft niet voor een onbekend bedrijf, maar ook niet voor een vriend. Dat spanningsveld stuurt de les.

Leerdoel

Na deze les heb je geoefend met formeel (zakelijk) en informeel (persoonlijk) schrijven.

Je hebt geleerd hoe je je taal aanpast aan de ontvanger.

Deze slide heeft geen instructies


sbenschede @ Symbaloo | Je persoonlijke Startpagina

(filmpje van de oma's die straattaal spreken)


Deze slide heeft geen instructies

Waarom is dit belangrijk?

Een mail of brief die niet de juiste toon of taalgebruik heeft, komt niet goed over bij de ontvanger.

Met het juiste taalgebruik maak je duidelijk dat jij begrijpt wie de ontvanger is en wat jouw positie ten opzichte van hem/haar is.

Deze slide heeft geen instructies

Passend taalgebruik: wat houdt dat in?

Je past je taalgebruik aan om je boodschap goed over te laten komen.


Die toon kan:

  • informeel zijn

  • vriendelijk en professioneel zijn

  • heel formeel zijn


Passend taalgebruik past bij de ontvanger en bij de situatie.

Benadruk dat formeel en informeel geen goed-fout tegenstelling zijn. De kern is: wat is hier passend?

De situatie

Je kunt vanavond niet naar de training komen, omdat je niet fit bent.


Je stuurt hierover een e-mail naar je voetbaltrainer.


De vraag is niet alleen wat je schrijft, maar vooral hoe je het schrijft.

Leg kort uit dat 'passend' afhangt van relatie, situatie en doel. In deze les staat toon centraal, niet spelling of opmaak alleen.

Wat verwacht een trainer?

Een trainer verwacht meestal:

  • een duidelijke afmelding

  • een respectvolle toon

  • genoeg informatie maar niet veel te veel

  • een nette afsluiting


Je hoeft niet afstandelijk te schrijven, maar ook niet té los.

Koppel aan de relatie: een trainer is geen goede vriend, maar ook meestal geen onbekende officiële instantie.

Formeel of informeel?

Je kiest je taal op basis van drie dingen:

  • Ontvanger – aan wie schrijf je?

  • Situatie – hoe serieus is het bericht?

  • Doel – wat wil je duidelijk maken?


Bij een afmelding aan een trainer past meestal een toon tussen informeel en formeel in.

Dit is de kernregel van de les. Laat leerlingen zien dat taalgebruik altijd afhankelijk is van context.

Welke woorden passen volgens jou bij een nette mail aan je trainer?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als 'respect', 'duidelijk', 'beste', 'groetjes' of 'formeel'. Koppel terug aan het leerdoel: welke toon is passend?

Schrijf het mailtje aan je trainer

Laat studenten eerst hun eigen intuïtie verwoorden. Goede antwoorden noemen meestal dat de toon respectvol, duidelijk en niet te los moet zijn, en dat die afhangt van ontvanger en situatie.

Welke toon past meestal bij een afmelding aan een trainer?

A

Persoonlijk

B

Vriendelijk-professioneel

C

Zakelijk

Toetst de kern uit slides 2-5: een trainer vraagt om een toon tussen te informeel en te formeel in.

Sleepvraag

Formeel/zakelijk

Informeel/persoonlijk

Hoi

je/jij/jouw

u/uw

Geachte

Beste

Met vriendelijke groet

Groetjes

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld A

Yo trainer,


Ik ben vanavond niet bij training. Voel me niet zo lekker.


Groetjes,

Tim

Laat leerlingen letten op woordkeuze, volledigheid en aanspreekvorm. Nog niet beoordelen als fout, maar als zeer informeel.

Waarom is A erg informeel?

  • Yo trainer klinkt erg los

  • korte, directe zinnen

  • weinig uitleg

  • wel duidelijk dat Tim afwezig is

  • de toon kan te nonchalant overkomen


De mail is begrijpelijk, maar niet erg netjes. Het is meer een mededeling.

Benadruk dat 'te informeel' niet betekent dat de boodschap onduidelijk is. Het probleem zit vooral in de relatie met de ontvanger.

Voorbeeld B

Hoi trainer,


Ik wilde even laten weten dat ik vanavond niet naar de training kom. Ik voel me niet fit en denk dat het beter is om thuis te blijven.


Groetjes,

Tim

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is B vrij informeel?

  • Hoi trainer is vriendelijk en toegankelijk

  • de reden van afwezigheid staat erbij

  • de boodschap is volledig genoeg

  • Groetjes houdt de toon vrij persoonlijk


Deze mail klinkt netter dan A, maar is nog steeds informeel en je kunt het nog steeds zien als mededeling.

Maak het onderscheid tussen 'vriendelijk' en 'formeel'. B is beleefd zonder afstandelijk te zijn.

A en B vergelijken

Mail A is erg informeel en kan nonchalant overkomen. De trainer kan deze mail opvatten als mededeling, er wordt geen rekening gehouden met de afspraak dat er getraind wordt. De trainer wordt alleen maar geïnformeerd over het besluit dat al genomen is.

Mail B is persoonlijk en noemt ook de reden van afwezigheid. Toch blijft B ook vrij informeel door de losse toon. Er wordt nog steeds geen rekening gehouden met de ontvanger.

informeel
mededeling
besluit
persoonlijk
reden
informeel
toon
ontvanger
formeel
afstandelijk
afsluiting
trainer

Controleer of studenten het verschil zien tussen 'erg informeel' en 'vrij informeel'.

Voorbeeld C

Beste trainer,


Ik wil u laten weten dat ik vanavond helaas niet aanwezig kan zijn bij de training. Ik voel me op dit moment niet fit en neem daarom rust.
Het spijt me voor mijn team, ik zal hen via whatsapp informeren.


Ik hoop er volgende week weer te zijn.


Met vriendelijke groet,

Tim Jansen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is C passend?

  • nette aanhef: Beste trainer

  • beleefde formulering: Ik wil u laten weten

  • duidelijke reden van afwezigheid

  • respectvolle, niet overdreven formele toon

  • nette afsluiting met volledige naam

  • houdt rekening met de rest van het team en de trainer

Deze mail is vriendelijk én professioneel.

Dit is waarschijnlijk de beste match met het leerdoel. Benadruk dat de toon hier past bij de situatie en de ontvanger.

Voorbeeld D

Geachte heer,


Middels deze e-mail informeer ik u over mijn afwezigheid tijdens de training vanavond. Wegens ziekte vindt mijn moeder het onverstandig om aan de trainingsactiviteiten deel te nemen.


Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.


Hoogachtend,

Tim Jansen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is D erg formeel?

  • woorden als middels en informeren klinken afstandelijk

  • Geachte heer past eerder bij een officiële brief

  • de zinnen zijn omslachtig

  • de toon creëert veel afstand


De mail is netjes, maar waarschijnlijk te formeel voor een voetbaltrainer.

Laat zien dat 'netter' niet altijd 'beter' is. Een te formele mail kan onnatuurlijk overkomen.

Van informeel naar formeel

Meer informeel

  • beste / geachte

  • ik wil u laten weten

  • met vriendelijke groet

  • volledige, nette zinnen

  • mail afsluiten met voor- en achternaam

Meer formeel

  • yo

  • hoi

  • groetjes

  • korte directe zinnen

  • alleen voornaam als afsluiting

Gebruik deze slide om taalmarkeerders expliciet te maken. Het gaat om signalen in woordkeuze, zinsbouw en afsluiting.

Welke mail past het best?

Voor deze situatie is voorbeeld C waarschijnlijk het meest passend.


Die mail is:

  • duidelijk

  • vriendelijk

  • respectvol

  • volledig

  • niet overdreven formeel


Het taalgebruik past bij een trainer en bij een afmelding.

Erken dat B in sommige teams ook acceptabel kan zijn, maar maak duidelijk waarom C het sterkste model is voor deze les.

Op welk voorbeeld lijkt jouw mail het meest?

1

A

2

B

3

C

4

D

Deze slide heeft geen instructies

Waarom past voorbeeld C het best bij deze situatie?

A

Heel kort bericht

B

Zakelijk en afstandelijk

C

Vriendelijk en respectvol

D

Stoer en direct

Sluit aan bij slides 10-15: C is duidelijk, vriendelijk, volledig en niet overdreven formeel.

Hoe zou jij jouw mail verbeteren?

Verwachte elementen: woorden als 'middels', 'in kennis stellen', 'hoogachtend', 'geachte heer' klinken afstandelijk of te officieel voor een trainer.

Waar let je op?

Bij het schrijven van je eigen mail let je op:

  • passende aanhef

  • reden van afwezigheid

  • vriendelijke toon

  • duidelijke boodschap

  • nette afsluiting

Deze slide vormt de brug van analyseren naar zelf toepassen, zonder activiteitstaal op de slide zelf te zetten.

Succescriteria toepassen

Een passende mail aan een trainer heeft een nette aanhef en noemt de reden van afwezigheid. De toon is vriendelijk en respectvol en past bij de relatie met de trainer. De mail eindigt met een nette afsluiting.

aanhef
reden
respectvol
relatie
afsluiting
ontvanger
training
formeel
voornaam

Herhaalt de succescriteria vlak voor studenten zelf gaan schrijven of herschrijven.

Kern van de les

Taalgebruik is afhankelijk van de situatie en van de ontvanger.


Een e-mail aan een voetbaltrainer hoeft niet stijf te zijn, maar wel netjes.


Een passende toon zit vaak tussen te informeel en te formeel in.

Sluit inhoudelijk af door de centrale vraag te beantwoorden: hoe formeel moet een mail zijn? Passend formeel.

Wat is één ding dat jij nu beter begrijpt?

Goede antwoorden noemen meestal één concreet inzicht, zoals: de toon moet passen bij ontvanger en situatie, of C is beter dan A en D omdat die in het midden zit.

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Laat studenten terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden vergelijken, taalmarkeerders, succescriteria, klassengesprek.

Begrippen

toon - de manier waarop een tekst overkomt

formeel/zakelijk - netjes, beleefd en wat afstandelijk taalgebruik

informeel/persoonlijk - losser en persoonlijker taalgebruik

aanhef - de begroeting aan het begin van een mail

afsluiting - de slotzin of groet aan het einde van een mail

passend - geschikt voor de situatie en de ontvanger

ontvanger - de persoon aan wie je schrijft

Deze slide heeft geen instructies