Burgerschap 5.4
Hoe is de macht verdeeld?
Burgerschap 5.4
Hoe is de macht verdeeld?
Centrale vraag
Wie bepaalt er wat er in Nederland gebeurt?
Wie bepaalt wat er in Nederland gebeurt?
Het kabinet
De Tweede Kamer
De koning
De rechters
Stel dat één persoon alles mag...
Eén persoon:
maakt de regels
voert de regels uit
bepaalt of jij de regels hebt overtreden
Wat zou hier mis mee kunnen gaan?
De drie machten
Wetgevende macht
Maakt en bespreekt wetten
Uitvoerende macht
Bestuurt en voert regels uit
Rechterlijke macht
Beoordeelt onafhankelijk conflicten en strafbare feiten
De macht is nog eens verdeeld...
De bestuurslagen van Nederland
Het Rijk - landelijk
Voor heel Nederland
Bijvoorbeeld:
onderwijs
belastingen
landelijke wetten
defensie
Provincie
Voor grotere regionale onderwerpen.
Bijvoorbeeld:
provinciale wegen
natuurgebieden
grote ruimtelijke keuzes
Gemeente
Dichtbij inwoners.
Bijvoorbeeld:
afval
openbare ruimte
lokale woningbouw
voorzieningen
Europa
De EU maakt regels die in alle 27 lidstaten invloed kunnen hebben.
Bijvoorbeeld over:
productveiligheid
milieu
consumentenrechten
handel
privacy
bepaalde regels voor bedrijven
Zo is de macht verdeeld!
Korte Quiz
Wie gaat hierover?
Nederland wil wettelijk regelen dat je pas vanaf je 21 alcohol mag kopen
Provincie
Het Rijk - Nederland
Gemeente
Europese Unie
Een speelpark in een woonwijk moet worden verniewd
Provincie
Het Rijk - Nederland
Gemeente
Europese Unie
Een N-weg moet worden uitgebreid
Provincie
Het Rijk - Nederland
Gemeente
Europese Unie
Verbieden van een schadelijke chemische stof in producten door heel Europa
Provincie
Het Rijk - Nederland
Gemeente
Europese Unie
Er moeten 100.000 woningen worden gebouwd
Provincie
Het Rijk - Nederland
Gemeente
Europese Unie
Vandaag zoomen we in op het Rijk
Daarbij drie grote blokken:
Kabinet
Maakt plannen en wetsvoorstellen.
Tweede Kamer
Bespreekt het voorstel, kan het veranderen en stemt.
Eerste Kamer
Beoordeelt het uiteindelijke voorstel en stemt voor of tegen.
Hoe wordt een wet gemaakt?
Probleem
↓
Kabinet (of Tweede Kamer) maakt wetsvoorstel
↓
Raad van State geeft advies
↓
Tweede Kamer bespreekt, verandert en stemt
↓
Eerste Kamer beoordeelt en stemt
↓
Ondertekening + publicatie
↓
WET
Opdracht: van probleem naar wet
Jullie werken in groepjes en doorlopen drie rondes. Iedere ronde krijgen jullie een andere casus.
Belangrijk: De dossiers schuiven door, jullie blijven zitten.
Ronde 1 – Kabinet
Maak een wetsvoorstel:
wat wordt de nieuwe regel?
voor wie geldt die?
wanneer gaat die in?
wat gebeurt er bij overtreding?
Daarna: de docent geeft kort advies als Raad van State.
Ronde 2 – Tweede Kamer
Beoordeel een ander wetsvoorstel:
wat is goed?
wat moet anders?
dien eventueel één amendement in;
stem voor of tegen.
Ronde 3 – Eerste Kamer
Beoordeel weer een andere casus:
is de wet duidelijk?
uitvoerbaar?
eerlijk?
realistisch?
stem: aannemen of verwerpen.
Voor volgende week...