Nepnieuws herkennen

• newEditor

Nepnieuws herkennen

Open breed en herkenbaar: kinderen kennen al filmpjes, berichten en plaatjes op een scherm. Houd het begrip 'nepnieuws' nog eenvoudig: nieuws dat niet klopt of expres misleidt.

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen hoe ik nepnieuws kan herkennen.

Waar denk jij aan bij nepnieuws?

Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwachte woorden: liegen, nep, foto, nieuws, telefoon, spannend, delen, echt, niet waar.

Wat is nepnieuws?

Nepnieuws is nieuws dat niet waar is of je iets verkeerd laat geloven.

Het kan een verzonnen verhaal zijn, maar ook een foto of titel die je op het verkeerde been zet.

Gebruik eenvoudige voorbeelden: een gekke titel, een verzonnen bericht, of een oude foto die wordt gedaan alsof die van nu is.

Waar zien kinderen nieuws?

• op tv

• op een telefoon of tablet

• in filmpjes

• in apps en spelletjes

• via iemand die iets doorstuurt

Laat zien dat 'nieuws' voor kinderen niet alleen een journaal is. Ook korte filmpjes, berichtjes en gedeelde plaatjes tellen mee.

Wat is nepnieuws?

A

Nieuws dat klopt

B

Nieuws dat niet waar is

C

Nieuws op papier

D

Nieuws voor kinderen

Toetst de basisdefinitie van slide 2. Afleiders sluiten aan bij wat kinderen met 'nieuws' kunnen verwarren.

Maak de zinnen af

Nepnieuws is nieuws dat niet waar is. Je kunt nieuws zien op tv, op een tablet en in filmpjes. Soms maken mensen nepnieuws voor aandacht of als grap.

niet waar

tablet

aandacht

boek

blij

school

waar

radio

Herhaalt kernwoorden uit de eerste uitleg: betekenis, plekken waar kinderen nieuws zien en een simpele reden waarom nepnieuws bestaat.

Signaal 1: heel gek of te mooi

Let op als een bericht heel vreemd, eng of te mooi om waar te zijn klinkt.

Dan is extra goed kijken slim.

Koppel aan gevoel: als iets je meteen laat schrikken of juichen, eerst stoppen en kijken.

Signaal 2: spannende woorden

Soms gebruikt nepnieuws woorden als:

• echt waar!

• je gelooft dit nooit

• iedereen moet dit weten

• nu meteen delen

Leg uit dat zulke woorden je snel willen laten klikken of doorsturen.

Signaal 3: wie zegt het?

Kijk of je kunt zien:

• wie het bericht maakte

• waar het vandaan komt

• of het van een bekende nieuwsbron is

Voor groep 4 is 'bron' lastig. Zeg eventueel: 'van wie komt het?' of 'wie heeft dit gemaakt?'

Signaal 4: klopt het plaatje?

Een foto of filmpje kan je foppen.

• Het plaatje kan oud zijn.

• Het kan uit een ander land komen.

• Het kan bij een ander verhaal horen.

Je hoeft beeldbewerking niet technisch uit te leggen. Het doel is: een plaatje is niet automatisch bewijs.

Eerst stoppen, dan checken

Een slim stappenplan:

• stop even

• lees rustig

• kijk wie het maakte

• vraag een volwassene als je twijfelt

Dit is de kernhandeling van de les. Herhaal de volgorde met de klas.

Welk bericht is een signaal van nepnieuws?

A

Lees dit rustig

B

Vraag een juf

C

Nu meteen delen

D

Kijk naar de maker

Gebaseerd op de signaal-slides 6-10. Het juiste antwoord komt uit de spannende woorden die snel laten klikken of delen.

Wat doe jij eerst bij een gek bericht?

Bespreek antwoorden als: stoppen, rustig lezen, kijken wie het maakte, volwassene vragen, niet doorsturen. Er zijn geen vaste correcte antwoorden ingesteld zodat de klas kan meedenken.

Hulp van een volwassene

Je hoeft het niet alleen te doen.

Vraag hulp aan:

• je juf of meester

• een ouder

• iemand thuis die je vertrouwt

Normaliseer twijfelen: slim omgaan met media betekent juist dat je hulp durft te vragen.

Wat onthoud ik?

Nepnieuws herken je niet altijd meteen.

Daarom is het slim om te letten op gekke verhalen, spannende woorden, de maker van het bericht en of een plaatje wel klopt.

Gebruik deze slide als korte inhoudelijke afronding vóór de begrippenlijst.

Wat heb jij geleerd over nepnieuws?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één ding noemen, bijvoorbeeld: spannende woorden, wie het maakte, plaatje checken, niet doorsturen.

Wat vond jij nog moeilijk?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: plaatjes controleren, de maker zoeken, niet weten of iets echt is, spannende woorden herkennen.

Woorden om te kennen

nepnieuws - nieuws dat niet waar is of je expres misleidt

bron - de plek of persoon waar het bericht vandaan komt

doorsturen - een bericht naar anderen sturen

betrouwbaar - iets waar je op kunt vertrouwen

twijfelen - niet zeker weten of iets klopt

checken - controleren of iets waar is

nieuwsbron - een maker of plek die nieuws deelt