Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;
- Pak je Chromebook uit de kast en log in.
Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je telefoon alvast in, in de rode bak;
- Pak je Chromebook uit de kast en log in.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1e lesuur: Nederlands
Deze slide heeft geen instructies
Tijd in verhalen
Open met het idee dat tijd in bijna elk verhaal zichtbaar is: wanneer speelt het zich af, en hoe snel lijkt de tijd te gaan?
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe tijd in een verhaal werkt en hoe een schrijver met tijd een verhaal spannender maakt.
Deze slide heeft geen instructies
Tijd geeft een verhaal een plek
Een verhaal speelt zich af in een bepaalde tijd
Die tijd past vaak bij het soort verhaal
Een historisch verhaal speelt meestal in het verleden
Een sciencefictionverhaal speelt vaak in de toekomst
Benadruk dat 'tijd' hier eerst betekent: wanneer gebeurt het verhaal? Koppel het aan herkenbare genres.
Tijd in een verhaal
Tijd is niet alleen wanneer een verhaal gebeurt.
Tijd gaat ook over de volgorde en het tempo.
Een schrijver kan gebeurtenissen netjes achter elkaar zetten, of juist springen in de tijd.
Daardoor kan een verhaal duidelijker of spannender worden.
Dit is de kern van de les: tijd als verhaaltijd en als manier van vertellen.
Welk soort verhaal speelt vaak in de toekomst?
historisch verhaal
sciencefictionverhaal
dagboekverhaal
schoolverhaal
Controleert het verschil tussen tijd als 'wanneer' en genrevoorbeelden van de eerste uitleg.
Welke woorden passen bij tijd in een verhaal?
Gebruik de antwoorden als start: denk aan verleden, toekomst, spanning, volgorde, snel, langzaam.
Vul de juiste woorden in
Een verhaal speelt zich af in een bepaalde tijd. Een historisch verhaal speelt meestal in het verleden. Een sciencefictionverhaal speelt vaak in de toekomst.
Laat leerlingen de kernwoorden uit de eerste inhoudsblok actief ophalen.
Chronologisch vertellen
Gebeurtenissen staan in de volgorde waarin ze gebeuren
Eerst gebeurt A, daarna B, daarna C
De lezer kan het verhaal makkelijk volgen
Deze volgorde voelt vaak logisch en rustig
Gebruik eventueel een simpel voorbeeld uit het dagelijks leven: opstaan, naar school gaan, thuiskomen.
Niet chronologisch vertellen
De volgorde wordt door elkaar gezet
De schrijver springt terug of vooruit in de tijd
De lezer ontdekt informatie later of juist eerder
Dat kan extra spanning geven
Leg uit dat niet-chronologisch niet 'fout' of 'rommelig' hoeft te zijn; het is een bewuste keuze van de schrijver.
Terug en vooruit in de tijd
Een vooruitblik
De schrijver laat iets zien van later
Zo wordt de lezer nieuwsgierig naar wat nog komt
Flashforward
Flashback
Een terugblik
De schrijver gaat terug naar iets dat eerder gebeurde
Zo krijgt de lezer extra uitleg of een geheim uit het verleden
Houd de definities kort en duidelijk. De Engelse termen mogen genoemd worden, maar de Nederlandse woorden terugblik en vooruitblik zijn belangrijker op dit niveau.
Wat is een flashback?
een terugblik
een tijdsprong
een vooruitblik
een snel einde
Veel leerlingen halen flashback en flashforward door elkaar; daarom staan beide als plausibele opties erbij.
Wat past bij niet chronologisch vertellen?
alles heel precies
alleen in het heden
netjes op volgorde
springen in de tijd
Toetst het verschil tussen chronologisch en niet chronologisch vertellen.
Vul de begrippen in
Bij chronologisch vertellen staan gebeurtenissen in de juiste volgorde. Bij niet chronologisch vertellen springt de schrijver in de tijd. Een flashforward is een vooruitblik.
De volgorde van de begrippen is door de zinnen vastgelegd en niet uitwisselbaar.
Tijd versnellen
De schrijver slaat een stuk tijd snel over
Niet elk moment wordt uitgebreid verteld
Voorbeeld: De volgende ochtend...
Zo gaat het verhaal sneller vooruit
Maak duidelijk dat een schrijver onbelangrijke tussenstukken kan overslaan om vaart te houden.
Tijd vertragen
De schrijver beschrijft een moment heel precies
Een paar seconden kunnen veel tekst krijgen
De lezer let extra goed op dat moment
Zo kan een scène spannend of belangrijk voelen
Noem dat tijd vertragen vaak gebeurt bij spannende, emotionele of belangrijke momenten.
Waarom speelt een schrijver met tijd?
Om een verhaal duidelijk op te bouwen
Om spanning te maken
Om informatie later of eerder te geven
Om belangrijke momenten extra aandacht te geven
Hier komt alles samen: volgorde en tempo zijn keuzes met effect op de lezer.
Tijd en spanning samen
Chronologisch vertellen geeft vaak rust en overzicht. Niet chronologisch vertellen kan juist spanning geven. Ook het tempo maakt verschil: tijd versnellen laat het verhaal opschieten, en tijd vertragen laat een moment groter en belangrijker voelen.
Gebruik deze slide als samenvattende uitleg voordat je naar de begrippen gaat.
Welke zin laat tijd versnellen zien?
Hij keek naar de deurklink.
De volgende ochtend was het stil.
Zijn hand beefde heel even.
Ze hoorde elke stap apart.
De juiste optie gebruikt precies het soort tijdsprong dat op de slides is uitgelegd.
Vul de juiste woorden in
Een schrijver kan tijd versnellen door een stuk over te slaan, bijvoorbeeld: 'De volgende ochtend...'. Een schrijver kan tijd ook vertragen door een moment heel precies te beschrijven. Dat kan extra spanning geven.
Sluit aan bij de samenvattende slides over tempo en effect op de lezer.
Waarom speelt een schrijver met tijd?
Bespreek klassikaal dat goede antwoorden noemen dat tijd kan helpen bij duidelijkheid, spanning, informatie later of eerder geven, en belangrijke momenten extra aandacht geven.
Wat heb jij vandaag geleerd over tijd?
Reflectievraag zonder fout antwoord. Laat leerlingen kort terugkijken op hun belangrijkste inzicht.
Wat hielp jou het meest bij begrijpen?
Reflectievraag zonder fout antwoord. Antwoorden kunnen gaan over voorbeelden, begrippen of de vergelijking tussen versnellen en vertragen.
Begrippen
tijd - wanneer een verhaal zich afspeelt en hoe de tijd in het verhaal wordt verteld
chronologisch - in de juiste tijdsvolgorde verteld
niet chronologisch - niet in de gewone tijdsvolgorde verteld
flashback - een terugblik naar iets dat eerder gebeurde
flashforward - een vooruitblik naar iets dat later gebeurt
tijd versnellen - een stuk tijd snel overslaan in het verhaal
tijd vertragen - een moment heel precies en langzaam beschrijven
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
2e lesuur: Wiskunde
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
3e lesuur: Mens & maatschappij
Deze slide heeft geen instructies
Europa tussen oorlog en dictatuur
Deze les volgt vier samenhangende delen: het leven na de Eerste Wereldoorlog, de opkomst van dictatuur in Italië, de wereldwijde economische crisis en de dictatuur in Duitsland.
Leerdoel
Ik kan beschrijven hoe Duitsland een totalitaire dictatuur werd in de jaren 1930.
De gebruiker gaf meerdere doelen. Volgens de instructie is één leerdoel nodig; dit doel sluit goed aan op de andere onderwerpen, omdat de situatie na de Eerste Wereldoorlog, Italië en de economie samen de weg naar Duitsland verklaren.
Welke woorden passen bij Europa na een oorlog?
Gebruik deze woordwolk als voorkennis-activatie. Laat leerlingen woorden noemen zoals armoede, verdriet, chaos, schade, angst, hoop of werkloosheid.
Na de oorlog: een kapot Europa
Grote verwoestingen in steden en dorpen
Veel doden en gewonden
Families moesten verder leven met verlies
Landen moesten opnieuw opbouwen
Leg uit dat de Eerste Wereldoorlog niet alleen soldaten trof, maar hele samenlevingen. Het dagelijks leven werd beïnvloed door schade, rouw en schaarste.
Onrust in het dagelijks leven
Na 1918 wilden mensen vooral rust en veiligheid. Toch bleef er veel spanning. In veel landen waren er tekorten, werkloosheid en politieke ruzies. Daardoor verloren veel mensen vertrouwen in de oude politiek.
Benadruk dat vrede niet meteen betekende dat het leven weer normaal was. Juist de onzekere tijd maakte mensen gevoeliger voor sterke leiders.
Veranderingen na 1918
Grenzen van landen veranderden
Oude keizerrijken verdwenen
Nieuwe staten ontstonden
Democratie kreeg kansen, maar was vaak zwak
Noem als achtergrond dat onder meer Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk verdwenen. Houd het eenvoudig op VMBO-niveau.
Waarom deze tijd kwetsbaar was
Oorlogsschade + armoede + onzekerheid → meer steun voor harde oplossingen
Veel mensen verlangden naar orde. Dat maakte de weg vrij voor bewegingen die vrijheid minder belangrijk vonden dan rust en macht.
Deze causale samenvatting verbindt het eerste deel met Italië en Duitsland. Gebruik dit als brugslide.
Waarom was Europa na 1918 kwetsbaar?
Veel rust en rijkdom
Schade en onzekerheid
Sterke democratieën
Geen politieke ruzies
Toetst de kern van slides 2-5: oorlogsschade, armoede en onzekerheid maakten samenlevingen kwetsbaar.
Na de Eerste Wereldoorlog
Na de Eerste Wereldoorlog lag Europa er slecht bij. Er waren veel verwoestingen en veel families leefden met verlies. Ook veranderden grenzen en was de democratie in veel landen zwak.
De lege woorden sluiten aan bij de hoofdlijn van het eerste blok: schade, verlies en zwakke democratie.
Italië na de Eerste Wereldoorlog
Veel teleurstelling na de oorlog
Economische problemen en werkloosheid
Angst voor chaos en geweld
Onvrede over de regering
Italië hoorde bij de winnaars, maar veel Italianen vonden dat hun land te weinig had gekregen. Dat voedde onvrede.
De opkomst van Mussolini
Benito Mussolini presenteerde zich als een sterke leider. Hij beloofde orde, nationale trots en een einde aan politieke onrust. Daarmee sprak hij mensen aan die bang waren voor chaos.
Gebruik consequent de naam Mussolini en leg uit dat hij steun kreeg van mensen die stabiliteit belangrijker vonden dan democratische regels.
Macht stap voor stap
Tegenstanders werden bedreigd
Geweld werd als politiek middel gebruikt
Democratische regels werden uitgehold
Mussolini kreeg steeds meer controle
Je kunt kort verwijzen naar knokploegen zonder te veel detail. De kern is: geweld en druk hielpen bij de machtsuitbreiding.
Wat is een totalitaire dictatuur?
In een totalitaire dictatuur wil de staat niet alleen de politiek controleren, maar ook het denken en leven van mensen. Er is weinig of geen vrijheid van meningsuiting, de pers staat onder controle en tegenstanders worden uitgeschakeld.
Maak hier het begrip helder, omdat het later terugkomt bij Duitsland. Vergelijk kort met democratie: keuze, kritiek en meerdere partijen.
Italië wordt een dictatuur
Eén leider kreeg de macht
Vrije politiek verdween
Propaganda werd belangrijk
De staat bepaalde steeds meer
Benadruk dat Italië in de jaren 1920 en 1930 geen vrije democratie meer was. Dit is de afronding van dit subonderwerp.
Wat deed Mussolini om meer macht te krijgen?
Verkiezingen afschaffen
Tegenstanders bedreigen
Handel vergroten
Grenzen openen
De juiste keuze sluit aan bij slide 8: bedreiging en geweld hielpen bij de machtsuitbreiding.
Italië wordt een dictatuur
In Italië presenteerde Mussolini zich als een sterke leider die orde beloofde. Stap voor stap werden democratische regels uitgehold en kreeg hij meer controle. Zo werd Italië een dictatuur.
Laat leerlingen de ontwikkeling van belofte naar machtsgreep herkennen.
Noem één kenmerk van een totalitaire dictatuur.
Bespreek antwoorden zoals: één leider heeft veel macht, weinig vrijheid, pers onder controle, tegenstanders worden uitgeschakeld, staat controleert veel van het leven.
Economie in de jaren 1930
De wereldeconomie kwam in grote problemen
Bedrijven gingen failliet
Handel nam af
Miljoenen mensen verloren hun werk
Houd het wereldwijd perspectief centraal. Het gaat niet alleen om één land, maar om een crisis die veel landen raakte.
De Grote Depressie
De economische crisis van de jaren 1930 noemen we de Grote Depressie. Mensen hadden minder geld om te besteden. Daardoor verkochten bedrijven minder, en volgden nog meer ontslagen en armoede.
Leg zo nodig uit dat economische problemen elkaar kunnen versterken: minder koopkracht zorgt voor minder productie en meer werkloosheid.
Gevolgen voor mensen
Werkloosheid nam sterk toe
Gezinnen leefden in armoede
Toekomst leek onzeker
Vertrouwen in regeringen daalde
Breng het dichtbij: geen werk betekent minder inkomen, schulden en afhankelijkheid van hulp. Zo wordt de sociale impact zichtbaar.
Politieke gevolgen van de crisis
Economische crisis → onvrede → meer steun voor radicale partijen
Als democratische regeringen problemen niet snel oplossen, gaan sommige mensen op zoek naar partijen die harde en simpele oplossingen beloven.
Deze slide vormt de brug naar Duitsland. Benadruk dat economische wanhoop politieke keuzes kan beïnvloeden.
Wat was een gevolg van de Grote Depressie?
Minder werkloosheid
Meer vertrouwen
Meer armoede
Meer handel
Controleert begrip van slides 11-14: crisis zorgde voor armoede, werkloosheid en minder vertrouwen.
Crisis in de jaren 1930
De economische crisis van de jaren 1930 heet de Grote Depressie. Bedrijven verkochten minder en veel mensen raakten werkloos. Daardoor daalde het vertrouwen in regeringen en kregen radicale partijen meer steun.
De zinnen volgen direct de redenering van slides 12-14.
Duitsland na 1918
Nederlaag in de oorlog
Grote politieke spanningen
Veel woede en vernedering
Democratie had weinig stevige steun
Houd het eenvoudig: Duitsland begon de jaren na de oorlog al onstabiel. Dat maakte het land extra gevoelig voor extremisme.
De crisis helpt Hitler
In de jaren 1930 werd de economische crisis in Duitsland zeer zwaar gevoeld. Veel mensen verloren hun werk en hun vertrouwen in de regering. Adolf Hitler en de NSDAP beloofden herstel, orde en nationale kracht.
Leg uit dat Hitler niet alleen door ideeën aan steun kwam, maar ook door de omstandigheden van crisis en onzekerheid.
Van democratie naar dictatuur
Hitler werd regeringsleider
Vrijheden werden beperkt
Oppositie werd verboden
De nazi's kregen steeds meer macht
Benadruk het stap-voor-stap proces. Een dictatuur ontstaat vaak niet in één dag, maar door het afbreken van regels en rechten.
Kenmerken van het nazi-regime
Propaganda stuurde het denken van mensen
Geweld en angst hielden tegenstanders stil
De staat controleerde pers en samenleving
De leider stond centraal
Gebruik hier dezelfde term als eerder: totalitaire dictatuur. Laat zien dat Duitsland daarin nog verder ging dan alleen politieke controle.
Waarom Duitsland een dictatuur werd
Oorlogsnederlaag + zwakke democratie + economische crisis → steun voor Hitler
Duitsland werd in de jaren 1930 een totalitaire dictatuur doordat veel mensen in een tijd van angst en onzekerheid kozen voor een leider die macht, orde en herstel beloofde.
Dit is de inhoudelijke landingsslide van de les. Koppel terug naar alle eerdere onderdelen: naoorlogse onrust, Italië als voorbeeld, economische crisis en Duitse omstandigheden.
Waardoor kreeg Hitler meer steun?
Economische crisis
Lange vrede
Sterke oppositie
Vrije pers
Laat leerlingen de koppeling maken tussen crisis en politieke steun voor Hitler.
Duitsland in de jaren 1930
In Duitsland zorgden oorlogsnederlaag, een zwakke democratie en de economische crisis voor meer steun voor Hitler. Daarna werden vrijheden beperkt en ontstond een totalitaire dictatuur.
Samenvatting van de kernredenering uit slides 15-19.
Waarom kozen veel Duitsers voor Hitler?
Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: crisis, werkloosheid, verlies van vertrouwen in de regering, verlangen naar orde, zwakke democratie en propaganda.
Wat heb jij vandaag het best begrepen?
Exit ticket zonder goed of fout. Laat leerlingen kort terugkijken op hun leren.
Welk deel vond jij het lastigst?
Exit ticket zonder goed of fout. Helpt de docent zien waar nog uitleg nodig is.
Begrippen
dictatuur - een bestuur waarbij één persoon of kleine groep alle macht heeft
democratie - een bestuur waarbij burgers invloed hebben via verkiezingen
totalitaire dictatuur - een dictatuur waarbij de staat bijna alles wil controleren
propaganda - informatie die bedoeld is om mensen in een bepaalde richting te sturen
werkloosheid - geen betaald werk hebben terwijl je wel wilt werken
Grote Depressie - wereldwijde economische crisis in de jaren 1930
oppositie - personen of partijen die tegen de regering zijn
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
4e lesuur: Burgerschap
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Introductie
Deze slide heeft geen instructies
Tijdens de verkiezingen kan iedereen van 18 jaar of ouder op een politieke partij stemmen. Zo bepalen de burgers in Nederland wie het land bestuurt.
Bekijk de onderstaande video en bespreek daarna met de klas: Wat is de politiek?
Wat is de politiek?
Kijkvraag:
Let op: Inmiddels hebben we 18 miljoen inwoners in Nederland.
Antwoord kijkvraag:
Politiek zijn mensen die het leuk vinden om plannen te maken en dingen te regelen. Wij (de bevolking) mogen deze mensen uitkiezen als er verkiezingen zijn.
Na deze les:
Kan ik in eigen woorden uitleggen wat stemrecht is.
Kan ik een voordeel en nadeel van een stemwijzer benoemen.
Kan ik een stemwijzer gebruiken om te ontdekken welke partij het beste bij mij past.
Leerdoelen
Deze slide heeft geen instructies
Dit gaan we doen
Introductie: Politiek
Theorie: Verkiezingen en stemwijzer
Doen: Stemwijzer invullen
Nabespreking: Wat vind jij van de stemwijzer?
Deze slide heeft geen instructies
Theorie
Deze slide heeft geen instructies
Nederland is een democratie, dit betekent dat we mogen stemmen op wie ons land bestuurt. Op 29 oktober 2025 zijn de Tweede Kamerverkiezingen.
In Nederland geldt dat iedereen mag stemmen:
Die 18 jaar of ouder is.
Die Nederlands staatsburger is.
Stemrecht bepaalt dus wie in Nederland wel of niet mag stemmen.
Wie mag stemmen?
Video: Door te stemmen bepaal je mee welke 150 mensen in de Tweede Kamer komen, maar wat doet de Tweede Kamer eigenlijk?
Deze slide heeft geen instructies
We stemmen bij verkiezingen op een politieke partij. Een politieke partij vindt bepaalde dingen belangrijk. Die belangrijke dingen noemen we standpunten.
Een standpunt vertelt wat de partij vindt over een onderwerp en wat ze willen dat er in Nederland gebeurt. Standpunten helpen jou te begrijpen waar een partij voor staat, zodat je beter kunt kiezen welke partij bij jou past.
Standpunten
Deze slide heeft geen instructies
Hieronder zie je de zittende politieke partijen en partijleiders waarop je kunt stemmen. Welke partijen ken jij?
Aan de Tweede Kamer verkiezingen doen in totaal 27 partijen mee. In het overzicht op deze slide zie je de zittende politieke partijen in de Tweede Kamer.
Zo beslis je op wie je stemt
Deze slide heeft geen instructies
De voor- en nadelen van stemwijzer
Deze slide heeft geen instructies
Voor- en nadelen van stemwijzer
Nadeel
Voordeel
Je hoeft geen lange partijprogramma's te lezen, alleen stellingen in te vullen.
Een stemwijzer laat jou snel zien welke partijen bij jouw mening passen.
In een stemwijzer tellen alle stellingen even zwaar.
Je kunt beïnvloed worden door het resultaat van de stemwijzer en misschien een partij kiezen die niet bij jou past.
Deze slide heeft geen instructies
Doen
Deze slide heeft geen instructies
Stemwijzer invullen
Er is voor deze verkiezing door ProDemos geen jongerenstemwijzer gemaakt. De leerlingen vullen dus een stemwijzer in die voor volwassenen is gemaakt.
Nabespreking
Deze slide heeft geen instructies
Bespreek in de klas:
Welke partij staat bij jou bovenaan na het invullen van de stemwijzer? Ben je het hiermee eens?
Hoe vond je het om de stemwijzer in te vullen?
Wat is volgens jou één voordeel en één nadeel van de stemwijzer die jij hebt gebruikt?
Wat vind jij van de stemwijzer?
Deze slide heeft geen instructies
Ik kan in eigen woorden uitleggen wat stemrecht is.
Ik kan een voordeel en nadeel van een stemwijzer benoemen.
Ik kan een stemwijzer gebruiken om te ontdekken welke partij het beste bij mij past.
Dit kan ik!
Deze slide heeft geen instructies
Deze les hebben we het
gehad over verkiezingen en stemmen.
Wil je weten wat partijen echt vinden over onderwerpen die jij belangrijk vindt?
Typ je onderwerp op deze website en ontdek meteen wat de partijen erover zeggen!
Dit kan ik!
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Lezen
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
5e lesuur: Biologie & verzorging voor jou
Deze slide heeft geen instructies
Gezondheid en leefstijl
De les opent breed: gezondheid is niet alleen een fit lichaam, maar ook hoe je je voelt en functioneert in het dagelijks leven.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat gezondheid is.
De opgegeven leerdoelen zijn meerdere doelen. Volgens de richtlijn is één doel leidend; hier is dat het basisdoel over gezondheid. De andere doelen worden als uitwerking in de les opgebouwd.
Welk woord past volgens jou bij gezondheid?
Gebruik de antwoorden als start: laat leerlingen zien dat gezondheid vaak breder is dan alleen niet ziek zijn.
Wat is gezondheid?
Gezondheid is meer dan niet ziek zijn
Het gaat om lichaam, gevoel en dagelijks leven
Je bent gezond als je goed kunt functioneren
Gezondheid kan per persoon verschillen
Deze slide heeft geen instructies
Meer dan een gezond lichaam
Lichamelijk: je lichaam werkt goed
Geestelijk: je voelt je goed
Sociaal: je kunt omgaan met anderen
Leg uit dat deze drie kanten van gezondheid elkaar beïnvloeden. Wie zich somber voelt, kan bijvoorbeeld ook minder energie hebben.
Gezond zijn in het dagelijks leven
Gezondheid zie je ook in wat je elke dag kunt doen. Kun je naar school, bewegen, slapen, leren en contact hebben met anderen? Dan heeft je gezondheid vaak een goede basis.
Deze slide heeft geen instructies
Gezondheid verandert
Je gezondheid is niet altijd hetzelfde
Je kunt je de ene dag fitter voelen dan de andere dag
Ziekte, stress, slaap en voeding hebben invloed
Ook herstel hoort bij gezondheid
Benadruk dat gezondheid geen vast punt is, maar iets dat kan verbeteren of verslechteren.
Welke uitspraak over gezondheid klopt het best?
Alleen je lichaam telt
Gezondheid is per dag gelijk
Gezondheid is meer dan niet ziek zijn
Gezondheid is voor iedereen hetzelfde
Sluit aan op slides 2-5: gezondheid gaat over lichaam, gevoel en functioneren in het dagelijks leven.
Maak de tekst compleet
Gezondheid is meer dan niet ziek zijn. Het gaat om je lichaam, hoe je je voelt en hoe je in het dagelijks leven functioneert. Je gezondheid kan ook veranderen per dag.
De kernwoorden komen letterlijk uit het eerste lesblok over gezondheid.
Waardoor word je ziek?
Je kunt ziek worden door ziekteverwekkers
Ook je omgeving kan invloed hebben
Soms speelt je eigen gedrag een rol
Vaak werken meerdere oorzaken samen
Deze slide heeft geen instructies
Ziekteverwekkers
Voorbeelden: bacteriën, virussen, schimmels
Ze kunnen je lichaam binnendringen
Dan kun je klachten krijgen, zoals koorts of pijn
Houd het eenvoudig op A1/A2-niveau. Noem alleen herkenbare voorbeelden en vermijd te veel details over afweer; dat is hier niet het centrale doel.
Omgeving en gezondheid
Vieze lucht kan slecht zijn voor je longen
Slechte hygiëne vergroot kans op infecties
Stress en weinig rust kunnen je weerstand verlagen
Ook geluid en drukte kunnen invloed hebben
Deze slide heeft geen instructies
Niet elke ziekte is besmettelijk
Sommige ziekten ontstaan door een ziekteverwekker en kunnen besmettelijk zijn. Andere ziekten ontstaan vooral door leefstijl of door andere omstandigheden en gaan niet over van de ene persoon op de andere.
Dit onderscheid helpt later bij leefstijlziekten. Leg nog geen uitgebreide lijst uit; houd de focus op het verschil in oorzaak.
Waardoor kun je ziek worden?
Alleen door stress
Alleen door bacteriën
Door één oorzaak tegelijk
Door meerdere oorzaken samen
Toetst of leerlingen begrijpen dat ziekte niet maar één oorzaak hoeft te hebben: ziekteverwekkers, omgeving en gedrag kunnen samen meespelen.
Vul de juiste woorden in
Je kunt ziek worden door ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen. Ook je omgeving heeft invloed, bijvoorbeeld vieze lucht of slechte hygiëne. Niet elke ziekte is besmettelijk, want sommige ziekten ontstaan vooral op een andere manier.
Controleer of leerlingen de begrippen ziekteverwekkers, omgeving en besmettelijk uit elkaar houden.
Wat is leefstijl?
Leefstijl is de manier waarop je leeft
Het gaat om gewoonten die je vaak herhaalt
Bijvoorbeeld eten, bewegen, slapen en ontspannen
Leefstijl heeft invloed op je gezondheid
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van leefstijl
Gezond en gevarieerd eten
Genoeg bewegen
Voldoende slapen
Niet roken of vapen
Noem gedrag concreet en herkenbaar. Bij deze doelgroep werken dagelijkse voorbeelden beter dan abstracte gezondheidsadviezen.
Leefstijlziekten
Leefstijlziekten zijn ziekten die vaak samenhangen met gewoonten over een lange tijd. Ze ontstaan meestal niet ineens, maar bouwen zich langzaam op.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van leefstijlziekten
Overgewicht
Diabetes type 2
Hart- en vaatziekten
Sommige longziekten
Formuleer voorzichtig: leefstijl kan risico vergroten, maar is niet altijd de enige oorzaak. Dat nuancepunt kan mondeling worden toegevoegd.
Wat is een leefstijlziekte?
Een ziekte door een ongeluk
Een ziekte door lange gewoonten
Een ziekte die altijd besmettelijk is
Een ziekte die snel ontstaat
De foutopties sluiten aan op veelgemaakte verwarring: besmettelijk, plotseling ontstaan of een andere oorzaak.
Welke gewoonte hoort bij leefstijl?
Eten
Slapen
Bewegen
Alle drie
Deze slide heeft geen instructies
Gedrag en gezondheid
Je keuzes hebben invloed op je lichaam
Gezond gedrag kan risico op ziekte kleiner maken
Ongezond gedrag kan klachten juist vergroten
Kleine gewoonten maken op lange termijn verschil
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van gezond gedrag
Water drinken
Regelmatig bewegen
Op tijd slapen
Handen wassen
Laat zien dat gezondheid niet alleen gaat over grote keuzes, maar ook over gewone dagelijkse handelingen.
Gedrag werkt door
Voldoende slaap → meer energie → beter kunnen leren en bewegen
Weinig beweging → minder conditie → grotere kans op gezondheidsklachten
Gebruik deze slide om oorzaak en gevolg zichtbaar te maken. Houd de voorbeelden dicht bij het dagelijks leven van leerlingen.
Zelf invloed hebben
Je hebt niet alles zelf in de hand, maar je kunt wel invloed hebben op je gezondheid. Door gezonde gewoonten te kiezen, verklein je vaak de kans op ziekte en help je je lichaam goed te werken.
Belangrijk nuancepunt: leerlingen zijn niet 'schuldig' aan elke ziekte. Het doel is inzicht in beïnvloedbare factoren.
Welk gedrag kan je gezondheid helpen?
Weinig slapen
Niet bewegen
Regelmatig bewegen
Veel stress
Sluit aan op de voorbeelden van gezond gedrag en oorzaak-gevolg op slides 14-17.
Noem één gewoonte die jouw gezondheid helpt.
Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over slaap, bewegen, water drinken, handen wassen, gezond eten of andere dagelijkse gewoonten die gezondheid beïnvloeden.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen wat is blijven hangen, bijvoorbeeld dat gezondheid meer is dan je lichaam of dat gedrag invloed heeft.
Wat hielp jou het best om dit te snappen?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, plaatjes, uitleg, opdrachten of klassengesprek.
Begrippen
gezondheid - de toestand van je lichaam en geest, en hoe goed je kunt functioneren
lichamelijke gezondheid - hoe goed je lichaam werkt
geestelijke gezondheid - hoe je je voelt en denkt
sociale gezondheid - hoe je omgaat met andere mensen
ziekteverwekker - iets dat een ziekte kan veroorzaken, zoals een bacterie of virus
leefstijl - de manier waarop je leeft en je dagelijkse gewoonten
leefstijlziekte - ziekte die vaak samenhangt met gewoonten over een lange tijd
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
6e lesuur: Digitale geletterdheid
Deze slide heeft geen instructies
FORMS
LES 2:
Deze slide heeft geen instructies
Les 1
Routekaart hoofdstuk 2: Gevorderd in Microsoft Apps 2
Quiz
Les 2
Les 3
Google Zoeken II
Forms
Excel
Jouw schoolfeest
Eindopdracht
Deze slide heeft geen instructies
Start
Wat staat er in een uitnodiging?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De uitnodiging voor Merthe's sweet sixteen ging in 2012 viraal op Facebook. Handige tip: stuur een uitnodiging alleen naar de mensen van wie je echt wilt dat ze komen!
Wat moet er allemaal in een uitnodiging voor een feest staan? Bespreek het klassikaal.
Uitnodiging
Denk aan datum, tijd, locatie, thema, etc.
Na deze les:
Kan ik het verschil uitleggen tussen een open vraag en een gesloten vraag.
Kan ik het thema van mijn formulier aanpassen.
Kan ik mijn formulier delen met een klasgenoot.
Leerdoelen
Deze slide heeft geen instructies
Start: Wat staat er in een uitnodiging?
Uitleg: Forms
Aan de slag: Jouw formulier maken
Nabespreking: Antwoorden bekijken
Dit gaan
we doen
Deze slide heeft geen instructies
Uitleg
Forms
Deze slide heeft geen instructies
In de vorige les heb je onder andere de locatie en het thema van het feest bepaald. In deze les ga je een uitnodiging voor het feest maken in Forms van Microsoft.
Via het formulier in Forms kunnen leerlingen zich aanmelden voor jouw schoolfeest.
Jouw schoolfeest
Deze slide heeft geen instructies
Forms is een online tool waarmee je onder andere eenvoudig vragenlijsten kunt maken. Forms is handig voor het verzamelen van informatie, zoals wie er op je schoolfeest komt. Bekijk hier een voorbeeld van een formulier in Forms.
Wat kun je vragen in een formulier?
Forms
Deze slide heeft geen instructies
Open en gesloten vragen
Bij een open vraag kun je zelf een antwoord formuleren, bijvoorbeeld: Wat is je voor- en achternaam?
Bij een gesloten vraag kun je kiezen uit een aantal opties, zoals: Zit je in klas 1 of klas 2?
Open vragen
Gesloten vragen
Deze slide heeft geen instructies
Denk na over de volgende vragen voordat je aan de opdracht begint. Gebruik een kladpapier om je antwoorden op te schrijven.
Is het feest voor iedereen op school of alleen voor sommige klassen?
Welke persoonlijke informatie heb je nodig?
Wat wil je nog meer weten?
Een kladje
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
Jouw formulier maken
Deze slide heeft geen instructies
Je gaat zo aan de slag met jouw formulier. Kijk de twee video's.
Bekijk eerst de video
1. Een formulier openen en vragen toevoegen.
2. Een formulier mooi maken.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht: Een formulier maken
Je maakt een formulier om anderen uit te nodigen voor jouw schoolfeest. Volg daarvoor de zes stappen.
Zorg dat je minimaal vijf vragen in je formulier hebt, waarbij je open en gesloten vragen gebruikt.
Openen
Titel & beschrijving
Open vraag
Gesloten vraag
Afbeelding & thema
Delen
Deze slide heeft geen instructies
Nabespreking
Antwoorden bekijken
Deze slide heeft geen instructies
Deel het formulier met een klasgenoot. Bekijk elkaars formulier en vul het in.
Waar kun je de antwoorden van jouw klasgenoot terugvinden in Forms?
Antwoorden bekijken
Deze slide heeft geen instructies
Ik kan beoordelen wanneer ik een open of gesloten vraag gebruik in mijn formulier.
Ik kan het thema van mijn formulier aanpassen.
Ik kan mijn formulier delen met een klasgenoot.
Dit kan ik!
Deze slide heeft geen instructies
Afsluiting
In deze les hebben we het gehad over Forms en open en gesloten vragen.
Tip: Als je in het dagelijks leven in gesprek bent, gebruik dan zoveel mogelijk open vragen.
Deze slide heeft geen instructies
EINDE LES
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Afsluiting
Deze slide heeft geen instructies