B2 werking van het oog deel 2 (netvlies)

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Waarneming en gedrag (SE)

B2 Werking van het oog (deel 2)

Centrale vraag

Hoe zorgen de bouw en werking van het netvlies ervoor dat we beelden kunnen waarnemen, en hoe maakt ons visuele systeem het mogelijk om diepte te zien?

Vorige week eerste deel van werking van het oog gedaan over vooral lenswerking nu tweede deel opver eht netvlies

Met als centrale vraag

Laten we dan maar kijken hoe t werkt

Planning

• Examenopdracht Lenswerking

• Bouw netvlies

• Kegeltjes en Staafjes

• Opdracht

• Optisch Chaisma

• Opdracht

Herhaling Lenswerking

Boek A: Bladzijde 186

Examenopdracht 3 en 4

7

minute

00

second

add30s

Om te kijken hoe goed jullie nog weten over lenswerking examenopdracht maken 7 min de tijd voor!

Examenopdracht 3 en 4 Bladzijde 186

Tip vraag 4 ga het tekenen

Over Ben met een lui oog, 1 en 2 ghoef je dus niet te maken alleen 3 en 4

Daarna bespreken weze

Als je bergiuppen niet meer weet zoek je ze op! in je boek in stilte

Vraag 3: Wat gebeurt er met de pupil door atropine?
→ De pupil wordt groter (verwijdt).

Welke spieren spannen samen en zorgen voor een grote pupil?
→ De straalsgewijze spieren trekken dan relatief sterker samen.

Wat gebeurt er dus met de kringspieren door atropine?
→ De kringspieren ontspannen.

We weten dat doot het mediccijn ben niet goed dichtbij kan zien wat zou normaal Wat moet de lens doen om dichtbij scherp te kunnen zien?
→ De lens moet boller worden.

Wat gebeurt er met de lensbandjes als de lens boller wordt normaal?
→ De lensbandjes ontspannen / verslappen.

Bij ben wordt de lens dus niet voller dus

Wat gebeurde er bij Ben met de lensbandjes?
→ Die bleven gespannen.

Wordt de lens dan boller of platter?
→ De lens blijft platter.

Kan Ben daardoor goed dichtbij zien?
→ Nee.

(mee tekenen)

Hoe vallen de lichtstralen van een dichtbij voorwerp het oog binnen?
→ Vrij sterk uit elkaar.

Moeten die lichtstralen meer of minder buigen om scherp op het netvlies te komen?
→ Meer buigen.

Hoe doet het oog dat normaal?
→ De lens wordt boller.

Nu wil de arts juist dat Ben niet scherp dichtbij ziet. Daarvoor krijgt hij een bril.
→ Moeten de lichtstralen door de bril dan meer of minder buigena ls je niet scherp wil zien?

Minder buigen

Wat voor lens heb je daarvoor nodig: een bollere of hollere lens?
→ Een hollere lens.

Hoe heet het als lichtstralen meer uit elkaar bewegen dus niet snijden lens divergeren of cobevregeren?
→ Een divergerende lens.

Stel we ne,en een holle lens en lcithstralen uit elkaar. Waar vallen de lichtstralen dan: vóór of achter het netvlies?
→ Achter het netvlies.

Antwoord

Bouw netvlies

Slide tekst

Oke, dan gaan we nu met nieuwe stof bezig. We gaan het hebben over het netvlies. Pak daarvoor ook het plaatje in je Binas erbij, want dat helpt je echt om het te zien. Maar ook plaatje boek

We weten dat het netvlies helemaal achterin het oog zit. Daar wordt uiteindelijk het beeld waargenomen.

Je kunt het netvlies vergelijken met een camera of telefoon: daar wordt het licht omgezet in een beeld.

Het netvlies bestaat uit drie lagen cellen, van binnen naar buiten gezien (dus vanaf het glasachtig lichaam naar achteren).

De eerste laag die het licht tegenkomt bestaat uit zenuwcellen.
Even een vraag tussendoor: wat zou de functie zijn van zenuwcellen in het oog?

Juist, die geven informatie door. Het zijn soort elektrischitijds kapels (doorgeefkabels)

Daarachter, dus de tweede laag, ligt de laag met lichtreceptoren (gezichtszintuigcellen). Hier wordt de prikkel licht omgezet in impuls en doorgegeven aan de zenuween laag 1.

Nog een vraag: Wat is de adequete prikkel voor lichtrecetoren? Licht waarom? lichtreceeotoren laged rempelwaarde dus makelijk impuls halen

denk je dat deze cellen veel of weinig licht nodig hebben om impuls te maken? Weinig? Waarom? Kleine prikkels genoeg want lage drempelwaarde licht ( dit heette adequete prikkel) (herhaling les 1 he.

Precies, ze hebben een lage drempelwaarde, dus ze reageren al op weinig licht. Ze zetten licht om in elektrische signalen (impulsen) en sturen die door naar de zenuwcellen.

De derde laag, helemaal achteraan, bestaat uit pigmentcellen. Die liggen tegen het vaatvlies aan.

Vraagje: waarom zou er een zwarte pigmentlaag achter in het oog zitten? Wat doet zwart met licht?

Die pigmentcellen absorberen overtollig licht, zodat er geen licht terugkaatst in het oog. Dat voorkomt een wazig beeld en beschermt de lichtreceptoren tegen te sterke lichtprikkels.Slim bedacht he

Belangrijk om te onthouden: licht komt het netvlies binnen en gaat eerst door de laag zenuwcellen heen, daarna pas door de lichtreceptoren. Dat kan omdat die lagen doorzichtig zijn.

Wanneer het licht bij de lichtreceptoren komt, wordt het omgezet in elektrische signalen. Die gaan naar de zenuwcellen in het netvlies en via hun uitlopers naar de oogzenuw, die het signaal naar de hersenen brengt.

Tot slot de blinde vlek.

Vraag: wat gebeurt er op de plek waar de oogzenuw het oog verlaat?
Daar zitten geen lichtreceptoren, omdat die plek ingenomen wordt door de “kabels” die het oog uitgaan. Daarom zie je daar niks.

Staafjes

Contrast

Kegeltjes

Kleur, scherpte

Lichtreceptoren: Staafjes en Kegeltjes

Aantekningen

We hebben ent over het netvlies gehad met in de tweede laag de lichtreceptoren. In ons oog hebben we twee soorten lichtreceptoren> Kegeltjes en staafjes vast vaker van gehoord. Ze heten zo vanwege hun vorm.

Van de lichtreceptoren die er zijn zijn er 95% staafjes en dus maar 5% kegeltjes.

Maar wat is het vetschil tussen deze twee?

Met staafjes zie je vooral zwart wit contrast en met kegeltjes zie je echt kleur en scherp.

Je zou zeggen dat staafjews grote lijnen doet

Maar hoe komt dat?

Slide tekst

Werking: Staafjes en Kegeltjes

Kleuren

Blind

Aantekeningen

Maar hoe komt dat?

:laten we beginnen met staafjes wat doen die precies. We weten dat ze zoren vor zwart wit en neit echt scherp

Staafjes degene die zorgen zwart wit hebben lage drempelwaarde voor licht zoals

Wat betekend dat? (tekenne kort hoe het zat )

net ook al dat beteknd dat ze gevoelig licht bij kleine prikkel wordt drempelwaarde gehaald en impuls gemaakt

en ook alle zijn voor alle kleuren licht..

Kijk maar afbeelding/ De stippelliinj is de staafjes en geveoligheid voor licht je ziet dat voor alle kleuren gevooelig vooral bij blauw en groen maar eentje niet welke? Rood he niet Daarom gebruiken als ze donker filmpje ook rode lamp (bankzirters video donker ovelrveen) omdat je dat niet waarneemt met de staafjes lage

maarr je zou dan denkendat je met staafjes dus veel kleur ziet dat is dus niet zo de impulsen dioe ze maken worden alleeen als contrast zwart wit doorgegeven. Dat komt omdat er wel hodnerden staafjes vastzitten aan 1 zenuw dus je krijgt geen scherp beeld.Dus teveel info (zie afb)

Dan de andere soort lichtreceptor de kegeltjes

We weten dat we met kegeltjes kleur waarnemen. Er zijn alleen 3 typen kegeltjes die allemaal een andere kleur waarnemen. Dus hebben allemaal een andere drempelwaarde. Eetnje lage drempelwaarde voor rood dus ziet rood (afbeelding)andere voor blauw en weer een andere voor groen.

Dan vraag voor jullie hoe komt het dat je met deze drie kleuren alle kleuren kan zien?

Zijn deprimeraire kleuren he dus samen met deze drie kun je alle kleuren zien. Dus stel alleen drempelwaarde roodlicht en groen licht gehaald welke kleur zie je dan?

zie je geel. Zo werkt het dus ook.

Afb: Mensen die kleurenblind zijn werkt 1 kegeltje niet goed. Daardoor kan je brein niet alle kleuren goed onderscheiden.

Als De kegeltjes je alle kleuren ziet zie je wit . Dat weet je omdat als je fel licht kijkt en dan weer witte muur zie je soms kleuren op de muur dat komt door deze kegeltjes die waren overprikkeld door witte licht alsdan weer witte muur zie je de kleuren nog steeds die hun eerst in de felle lamp zagen.

Over algemeen kegeltjes veel hogere drempelwaarde dan staafjes Dus waarom zie je geenm kleuren in het donker? (kort teknene0

dus dat is precies de reden waarom je in het donket met lage lichtsterkte geen kleuren ziet want drempelwaarde wordt niet gehaa;ld

We weten ook dat de kegeltjes zorgen scherp beeld maar hoe komt dat?

Ze zorgen ook voor scherp beeld doordat elk kegeltje vastzit aan 1 zenuw dus je ziet heel egdaitailieert binnekomt hersenen

Oke nu grote verschillen gehad en duide;ijk waarom staafjes zorgen zwart wit en kegeltjes schepr en kleur beeld

Vraag 1:
Waarom zie je vooral scherp in de gele vlek?

Vraag 2:
Waarom zijn er zowel geen kegeltjes als staafjes op de blinde vlek?

De verdeling van staafjes en kegeltjes over het netvlies

D-D-U

Maar de kegeltjes en staafjes zijn niet eerlijk verdeeld over het netvlies dat zie je in dit grafiekje.

Nu heb ik aantak vragen voor jullie aan de hand van dit grafiekje

Mag voerleggen met elkaar antwoord

Waarom zie je vooral scherp in de gele vlek?

Waarom zijn er zowel geen kegeltjes als staafjes op de blinde vlek?

Vraag 1: Waarom zie je vooral scherp in de gele vlek?

👉 Antwoord:
Omdat daar heel veel kegeltjes zitten en bijna geen staafjes. Goe zorgen kegeltjes scherp beeld denkaan neuronen?

En die kegeltjes zijn 1 op 1 verbonden met een zenuwcel, waardoor elk punt apart wordt doorgegeven aan de hersenen.
Daardoor krijg je een heel gedetailleerd en scherp beeld.

Vraag 2: Waarom zijn er zowel geen kegeltjes als staafjes op de blinde vlek?

👉 Antwoord:
Omdat daar de oogzenuw het oog verlaat.
De uitlopers van de zenuwcellen gaan daar het oog uit.
Daardoor is er geen ruimte meer voor lichtreceptoren, dus geen staafjes en geen kegeltjes.
En daarom kun je daar geen licht waarnemen.

Oke laten we onze antwoorden bijschrijven aantekningen at gelevlek vooral kegeltjes en staafjes nauwelijke gele vlek en rest veel

Eerste deel klaar.

Ik heb nog wat optische ilssuies voor jullie

Wat zien jullie bij dez>

Je ziet waar je kijkt wel wint en eroomheen zwarte rondjes lijkt alsof beweegt.

Wat zie je:

In het midden scherp

Aan de rand vervormd of minder duidelijk

Koppeling:

Rand = vooral staafjes

Staafjes geven minder detail

Dus je ziet minder scherp in je perifere zicht

👁️ Wat gebeurt er in de video?

1. Je ziet eerst omgekeerde kleuren

Je kegeltjes worden heel sterk geprikkeld door die felle kleuren.
Daarom gaan ze zich aanpassen. Dit heet adaptatie.

👉 Ze worden tijdelijk minder gevoelig voor die kleuren.

2. Daarna komt een zwart-wit foto

Een zwart-wit foto heeft geen echte kleur, alleen licht en donker.
Maar je kegeltjes zijn nog een beetje “ingesteld” op de vorige kleuren.

3. Je ziet daardoor toch kleur

Je hersenen proberen er toch een kleurbeeld van te maken.
Door de adaptatie van de kegeltjes gaan ze een beetje anders reageren.

👉 Daardoor lijkt de zwart-wit foto ineens kleur te hebben.

Je hebt zo nog veeeel meeer optische issluesies met kegeltjes en satafjs

Opdracht 20a

In programma’s waarbij personen iets moeten doen in het donker, zoals ‘Daten in het donker’, wordt vaak rood licht gebruikt voor de filmopnamen. Verder is er geen licht.

Leg uit waarom de gefilmde personen nog steeds de ervaring hebben dat het donker is, terwijl er wel degelijk rood licht is. Wees volledig in je uitleg.

4

minute

00

second

add30s

Alleen als tijd!! na 4 min bespreken

Oke dan nu opdracht 20A

Zelfstandig in scrhhfit want ook husiwerk

Stapvragen (helemaal opnieuw, 5 vwo)

1. Wat voor licht is er in de ruimte?

→ Er is een donkere ruimte met alleen zwak rood licht.

2. Welke lichtreceptoren zitten in het oog?

→ Staafjes en kegeltjes

4. Kunnen staafjes rood licht waarnemen?

→ Nee, staafjes zijn niet gevoelig voor rood licht. AFB

5. Waarom kan kegeltjes niet zien?

Omdat drempelwaarde neit word gehaald wordd.

6. Wordt de drempelwaarde van de kegeltjes gehaald?

→ Nee, het licht is te zwak → drempelwaarde wordt niet bereikt.

7. Worden er dan impulsen aangemaakt op dit moment door de kegektjes en staafjes?

→ Beide geven geen impulsen door aan de hersenen.

8. Wat ervaart de persoon?

→ Het lijkt donker, omdat er geen signalen in de hersenen aankomen.

🧠 Kort samengevat:

Staafjes reageren niet op rood licht en kegeltjes halen hun drempelwaarde niet. Daardoor ontstaan geen impulsen en ervaart de persoon het als donker.

Optisch Chiasme en Stereoscopie

Slide tekst

Hoe je kijkt in het dagelijks leven

Als je om je heen kijkt, denk je misschien dat je één “plaatje” ziet.

Maar eigenlijk doen je ogen en hersenen heel veel werk.

Je kijkt namelijk met twee ogen tegelijk (binoculair zien). Elk oog ziet de wereld net een beetje anders, omdat ze iets uit elkaar staan.

Wat gebeurt er in je ogen? Plaaatje eerst boek dan binas (plaatje aan de hand van de binas)

Het gezichtsveld wordt verdeeld:

Het rechterdeel van het gezichtsveld valt op het linkerdeel van beide netvliezen

Het linkerdeel van het gezichtsveld valt op het rechterdeel van beide netvliezen

De impulsen gaan via de oogzenuwen naar de hersenen.

In het optisch chiasma kruisen de zenuwbanen gedeeltelijk:

informatie van het linkergezichtsveld gaat naar de rechter hersenhelft

informatie van het rechtergezichtsveld gaat naar de linker hersenhelft

👉 Hierdoor wordt visuele informatie van links en rechts correct verdeeld.

Je zieet dat in chiasma alleen de zenuwbanen van de binnenste deel entvlies van beide ogen kruizen (afbeelding bij linkeroog de rechterkant dus wat je liks zag he wat je zag kruid hier en bij linketoog de linkerdeel kruid hier dus wat je rechts zag. De andere buitenkanten kruizen hier neitt

Staat ook binas plaatje zelfde manier

en dan denk je dan zijn we klaar maar nee want we kunnen ook diepte zien!!

Bij het kijken naar een voorwerp ontstaat binoculair zien: (wijzen plaatje bians)

beide ogen kijken tegelijk

elk oog ziet het voorwerp onder een iets andere hoek (plaatje)

🧠 Verwerking in de hersenen

De gezichtscentra in de hersenen:

vergelijken de impulsen van beide ogen

combineren deze tot één beeld

En dit bverschil gebruiken we voor Stereoscopie (dieptezien)

Door het verschil tussen de twee beelden ontstaat dieptewaarneming:

TEKENEN!! Gebruik andere kleruen beeld

dichtbij object → groot in beeld verschil tussen beide ogen omdat weinig overlap hebben in beeld

veraf object → klein verschil

👉 Dit heet stereoscopie en maakt afstandsinschatting mogelijk.

Opdracht 25

Hemianopsie (uitval van een gedeelte van het gezichtsveld) kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de plek van de beschadiging van de zenuwbanen. In afbeelding 30.1 zijn drie verschillende beschadigingen van de zenuwbanen weergegeven. In afbeelding 30.2 zijn drie verschillende vormen van hemianopsie weergegeven.

Geef voor de nummers 1, 2 en 3 aan welk type gezichtsvelduitval (a, b, c) hierbij hoort.

7

minute

00

second

add30s

BIJ BESPREKEN VEEL AANWIJZEN PLAATJE

Maaka opdracht 25 in je boek!! huiswerk ook 7 min de tijd voor mag samen doen wel beide opscrhivjen is pittig goed kijken palattje

🧠 Start: samen terug naar de basis

Stap 1 (kort ophalen):

👉 “Weet je nog: linker gezichtsveld gaat naar…?” → rechter hersenhelft

👉 “En waar kruisen de zenuwvezels?” → in het chiasma

👉 “Kruist alles?” van alle beelden → nee, alleen de binnenste netvlieshelften

🔁 Stap 2: we gaan voorspellen wat er misgaat

Zeg:

👉 “Nu gaan we nadenken: als er ergens een ‘kabelbreuk’ zit… wat zie je dan nog wél en wat niet?”

🔴 Eerst de makkelijkste: nummer 2

👉 “Kijk naar plek 2 (bij één oogzenuw, vóór de kruising).”

Stap voor stap:

“Van hoeveel ogen komt hier informatie?” → van één oog

“Als deze verbinding kapot is… wat gebeurt er met dat oog?” → helemaal niks meer zien

“En het andere oog?” → werkt nog

👉 “Dus: één oog valt volledig uit. Welke afbeelding hoort daarbij?”

→ leerlingen kijken → c

✅ noteer samen: 2 → c

🔴 Dan nummer 3 (na het chiasma)

👉 “Kijk nu naar plek 3 (ná de kruising).”

Stapjes:

“Welke informatie loopt hier normaal? Info van één oog of van beide ogen?” → beide ogen

“Maar van één hele wereld of een halve wereld?” Dus van rechts of links→ één helft van het gezichtsveld Dus van rechts of links? van de linkerkant want komt van rechternetvlies en daar zie je links

👉 “Dus stel: deze baan valt uit… wat raak je kwijt?”

→ leerlingen denken:

“Zie je dan links of rechts niet meer… in één oog of in beide?” → in beide ogen dezelfde kant

👉 “Welke afbeelding laat dat zien?”

→ a

✅ noteer: 3 → a

🔴 Tot slot nummer 1 (het midden, chiasma)

👉 “Dan blijft nummer 1 over (precies in de kruising).”

Stapjes:

“Wat gebeurt hier normaal?” → vezels kruisen

“Welke zenuwen kruisen?” → van de binnenkant van het netvlies van beide ogen

“En die binnenkant ziet… welke kant van het beeld?” → de buitenkant van het gezichtsveld voor beide ogen he

Dus binnenkant voor rechts is linkernetvlies en die ziet rechts beeld

En bij linker andersom rechtenrbnetlvies ziet links (AANWIJZEN)

👉 “Als die kruising stuk gaat… wat valt er dan uit?”

→ leerlingen:

de buitenkanten van beide ogen

👉 “Wat houd je dan over?” → alleen midden (tunnelzicht)

👉 “Welke afbeelding hoort daarbij?”

→ b

✅ noteer: 1 → b

Huiswerk

Volgende les

B3, B4 en B5 deel 1

Waarneming en gedrag: B2 Werking van het oog

Opdrachten: 18, 20a, 21, 22, 24 en 25

Centrale vraag

Hoe zorgen de bouw en werking van het netvlies ervoor dat we beelden kunnen waarnemen, en hoe maakt ons visuele systeem het mogelijk om diepte te zien?

We hebben nu alles eghad hoe werk aerobe dissimailtie van glucose maar ook vsn koolhydraten vetten en eiwtiten

maar ook hoe anaerobe dissimailtie werkt van glucose

Opdrachten staan op het bord! rraad zdker aan te maken voor het SO!!

OOk wil ik jullie een hele fijne vakantie wensen en superveel plezier op excurisie. ZIen elkaar pas weer over 4 weken huilie.

als tijd 55 samen doen

SO stofwisseling bespreken

Als geneog tijd eerst hw amken daarnsa SO bespreken 10 miunteen max

PSE regels: van tevoren zeggen ik deel zo de So uit.

Sommige heel goed anderen wat minder weet voor je zelf met SE aan de bak. Dat is reden dat we dit SO doen!!! moeilijke sotf!

Tel eerst even door of ik aantal punten goed op heb geteld! kan nog wel eens misgaan. Daarna ga ik vraag voor vraag de anrwoorden langs. Ik ga niet tussentijds in discussie of wel of geen punten als je denk volgensmij si dit unt waard of hier gaat wat mis zet je bovenaan je toetspapiertje welke vraag en dan kijk ik na de les nog naar en als ik denk klopt pas ik je cijfer aan en anders niet. Ik neem serieus!

Na het bespreken oke iedereen hier voorin klas papier toets en eigen blaadje terug als je denkt punten mag je bij mij inleveren.

Let op vragen;

vraag 1: Bij vraag 1 misssen veel het stukje dat hoeveel ze afbreken

Jodium antwoord alleen goed verkleuring

Vraag 4: Voorkomen van vraat/chemische afweer niet aantrekken!!

- Tekeningen

Celwanden vormen eigenlijk 1 samen (voordoen) snel dan goed

veel tweede detailtekening maar je maakt schematische tekning (dus dan titel fout)

Vraag 13 vaak mis dan 14 ook

Als na de tijd nog veel tijd 41 samen doen

BENOEMEN TOETS STOFWISELIG PAS LAAT WANT EERST EXCURSIE, vkaantie en dan bevrijdingsdag

Kleuren zien

Kleuren zie je met de kegeltjes. Kegeltjes hebben een hogere prikkeldrempel dan staafjes, daarom zie je geen kleuren in het donker.

3 soorten kegeltjes: gevoelig voor verschillende golflengten licht (Rood, Blauw en Groen)

Verdeling staafjes en kegeltjes

Diepte zien

• De kruising van de uitlopers van beide oogzenuwen = optisch chiasma

• Hier gaan impulsen van het linkergedeelte van het netvlies van beide ogen naar het linker gezichtscentrum, en de rechterdelen naar het rechter gezichtscentrum.

• De overlap van het beeld vanuit de twee ogen wordt gecorrigeerd en geeft diepteperceptie (= stereoscopie) 

BiNaS 87C4

Hoe werkt kleurenblindheid?

Overdag

in de nacht....

Hoe kan dit?

"Vroeger hadden wij van Glow in the Dark sterren aan het plafond. Als je dan recht naar de Maan keek dan "gloeide" hij niet zo hard dan als dat je er vlak langs keek (omdat je dan naar een ster keek bijvoorbeeld)"

Netvlies

Op het netvlies liggen 2 soorten zintuigcellen.

1. De staafjes

2. De kegeltjes 

staafjes kegeltjes

verdeling

staafjes en kegeltjes

over het netvlies

vlekken

wie ziet beter??

macro

micro

octopus en mens

Leg uit waardoor de octopus (rechts) een scherper en completer beeld krijgt dan de mens (links)

Receptieve velden

B pigmentcellen

C fotoreceptoren (staaf + kegel)

D Bipolaire cellen

E ganglioncellen

hoe groter het receptieve veld, hoe lager het scheidend vermogen (resolutie)

receptieve velden

BIOPLEK: werking netvlies

https://www.bioplek.org/animaties/oog/netvlies.html

Licht-donker contrast

• dit is het verschil tussen lichte en donkere kleuren  

• wit -zwart is het grootste contrast 

• contrast zicht wordt versterkt door amacrien en horizontale cellen

contrast zien

contrast

Diepte zien