Onderhoud water en overplanten

• newEditor
• Groen
• MBO
• Studiejaar 2

Onderhoud water en oeverplanten

Les inhoud

• Wat weet jij over water en oeverplanten?

• Wat is is jouw ervaring met water en oeverplanten?

• Plantzone

• Soorten

• Onderhoud

Geef in een woord weer wat jij weet van water en oeverplanten. ( bijv. functie/nut/toepassing)

Wat is jouw ervaring met water en oeverplanten ?

Plantzones water en oeverplanten

Water- en oeverplanten groeien het beste

op een diepte die past bij hun

natuurlijke leefomgeving.

Er worden meestal zones gemaakt, zoals:

• Moeraszone 2 (0–20 cm diep): voor planten die graag nat staan, maar ook zuurstof bij hun wortels nodig hebben (bijv. lisdodde, gele lis).

• Ondiepe waterzone 3-4 (20–100 cm diep): voor soorten die deels onder water groeien, zoals waterlelies of krabbenscheer.

• Diepe waterzone 5 (100+ cm diep): voor volledig ondergedoken planten, zoals hoornblad of waterpest, die belangrijk zijn voor zuurstofproductie.

Soorten water en oeverplanten

Oever- en Moerasplanten (0–20 cm waterdiepte)

Deze planten houden van natte voeten, maar steken grotendeels boven water uit.
Ze helpen oevers te verstevigen en zorgen voor schuilplekken voor kleine dieren.

Voorbeelden:

• Gele lis (Iris pseudacorus) – mooie gele bloemen, trekt insecten aan

• Kalmoes (Acorus calamus) – geurige bladeren, zuivert het water

• Zwanenbloem (Butomus umbellatus) – roze bloemen, opvallende sierplant

• Lisdodde (Typha latifolia) – lange stengels met sigaarvormige aren

• Moerasvergeet-mij-nietje (Myosotis scorpioides) – bloeit lang en trekt bijen aan

Soorten water en oeverplanten

Ondiepe Waterplanten (20–100 cm diepte)

Deze planten staan deels onder water en zorgen voor beschutting voor vissen en insecten.

Voorbeelden:

• Waterlelie (Nymphaea soorten) – drijvende bladeren, schaduw tegen algen

• Kikkerbeet (Hydrocharis morsus-ranae) – kleine drijvende rozetjes, goed voor kikkers

• Krabbenscheer (Stratiotes aloides) – zinkt in de winter, komt weer omhoog in de lente

• Grote egelskop (Sparganium erectum) – geeft structuur aan de vijver

Soorten water en oeverplanten

Onderwaterplanten (100+ cm diepte)

Deze planten leven volledig onder water en zijn essentieel voor een gezonde vijver, omdat ze zuurstof produceren.

Voorbeelden:

• Hoornblad (Ceratophyllum demersum) – blijft groen in de winter, groeit snel

• Waterpest (Elodea canadensis of Egeria densa) – neemt veel voedingsstoffen op, remt algengroei

• Aarvederkruid (Myriophyllum spicatum) – fijne bladeren, schuilplek voor kleine visjes

Soorten water en oeverplanten

Drijvende Planten (vrij zwevend)

Drijvende planten bedekken een deel van het wateroppervlak, bieden schaduw en verminderen algengroei.

Voorbeelden:

• Kroos (Lemna minor) – kleinste waterplantje, kan snel een laag vormen

• Waterhyacint (Eichhornia crassipes) – prachtige bloemen, maar vorstgevoelig

• Mosselplantje (Pistia stratiotes) – lijkt op een kleine sla, goed voor schaduw

Soorten water en oeverplanten

Zuurstofplanten (belangrijkste voor waterkwaliteit)

Veel onderwaterplanten vallen hieronder. Ze nemen voedingsstoffen op en zorgen voor helder water.

Populaire soorten:

• Hoornblad

• Waterpest

• Waterviolier (Hottonia palustris) – bloeit met mooie witte bloemen

• Fonteinkruid (Potamogeton crispus) – groeit ook in kouder water

noem een waterplant met passende zone.

Onderhoud

Oever- en Moerasplanten

Deze groeien vaak snel en kunnen de oever overwoekeren.

Onderhoudstips:

• Snoeien: Knip in het najaar (september/oktober) de afgestorven stengels en bladeren tot net boven het water af.

• Dunnen: Scheur of steek pollen om de 2–3 jaar uit elkaar om te voorkomen dat ze te groot worden.

• Verwijderen: Laat afgestorven materiaal niet in het water liggen → voorkomt slibvorming.

Voorbeeld: Gele lis kan woekeren – om de paar jaar delen afsteken en herplanten of weggeven.

Onderhoud

Ondiepe Waterplanten

Deze zorgen voor beschutting en schaduw.

Onderhoudstips:

• Uitdunnen: Haal in de zomer een deel van de planten weg als ze te veel licht wegnemen (max. 50–70% van het wateroppervlak bedekt).

• Delen en herplanten: Waterlelies kun je om de 3–4 jaar uit de mand halen, wortelstok delen en opnieuw planten.

• Let op woekeraars: Krabbenscheer kan zich snel uitbreiden; haal jaarlijks wat rozetten weg.

Onderhoud

Onderwater- en Zuurstofplanten

Zeer belangrijk voor helder water, maar ze groeien vaak hard.

Onderhoudstips:

• Uitdunnen in de zomer: Schep een deel van de planten eruit als ze het hele wateroppervlak bereiken.

• Niet alles weghalen: Laat altijd 30–40% staan, anders verlies je de zuurstofproductie.

• Winter: Laat ze met rust; veel soorten blijven groen en beschermen het ecosysteem.

Onderhoud

Drijvende Planten

Deze kunnen in een paar weken het wateroppervlak volledig bedekken.

Onderhoudstips:

• Regelmatig scheppen: Haal in de zomer overtollige kroos of waterhyacint weg.

• Composteren: Het is prima om ze op de composthoop te gooien; zo komen de voedingsstoffen niet terug in het water.

• Winter: Tropische soorten (waterhyacint, mosselplantje) overleven vorst niet → binnen overwinteren of elk jaar nieuw kopen.

Zweefalg verwijder je met een net of een stok

A

Onjuist

B

Juist

Draadalg geeft aan dat het water een slechte kwaliteit heeft

A

Onjuist

B

Juist

Onderstaande afbeelding is een foto van een invasief soort. Welke plant is dit?

A

Parelvederkruid

B

Watercrassula

C

Grote waternavel

D

Waterteunisbloem

Drijvende waterplanten drijven niet het hele jaar op het water. Welke bewering is juist? Ze gaan....

A

Najaar naar boven, voorjaar naar beneden

B

Winter naar boven, zomer naar beneden

C

Zomer naar boven, winter naar beneden

D

Voorjaar naar boven, winter naar beneden

Ondergedoken of zwevende waterplanten kun je het beste uittrekken om deze te verwijderen.

A

Juist

B

Onjuist