Klas 4 - Hoofdstuk 2 – Geldzaken
§ 2.1 Hoe geef jij je geld uit?
Lesduur is: 240 minOnderdelen in deze les
§ 2.1 Hoe geef jij je geld uit?
Subtitel uit het plan: Hoofdstuk 2 – Geldzaken.
Leerdoel van deze les
Ik kan verschillende soorten uitgaven herkennen, een budgetplan opstellen, een reservering berekenen en uitleggen welke gevolgen mijn bestedingen kunnen hebben voor anderen.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past voor jou bij slim omgaan met geld?
Gebruik de antwoorden als startpunt: laat leerlingen kort toelichten waarom ze dat woord kiezen. Verwachte thema’s: sparen, plannen, uitgaven, pinnen, schulden, budget.
Nibud & geld overzicht
Nibud betekent Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting
Het Nibud geeft advies over inkomsten, uitgaven en verstandig omgaan met geld
Handig bij budgetteren en plannen van uitgaven
Deze slide heeft geen instructies
Drie soorten uitgaven
Dagelijkse uitgaven: uitgaven die vaak terugkomen, zoals boodschappen
Vaste lasten: uitgaven met een vaste regelmaat, zoals huur, abonnementen of contributie
Incidentele uitgaven: grotere uitgaven die je niet vaak doet, zoals kleding, vakantie of apparatuur
Benadruk dat dezelfde leerling alle drie soorten uitgaven kan hebben. Het verschil zit in regelmaat en grootte.
Voorbeelden per soort
Dagelijks: supermarkt, lunch, buskaartje
Vast: telefoonabonnement, sportclub, huur
Incidenteel: nieuwe jas, schooltas, telefoon
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een budgetplan?
Een budgetplan of begroting is een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven.
Zo zie je of je geld overhoudt, tekortkomt of moet besparen.
Deze slide heeft geen instructies
Omrekenen in een budgetplan
Soms moet je bedragen omrekenen om ze goed te vergelijken.
Bedrag per week = maandbedrag × 12 ÷ 52
Bedrag per maand = weekbedrag × 52 ÷ 12
Laat zien dat je alle bedragen eerst naar dezelfde periode omzet, bijvoorbeeld alles per maand.
Reserveren voor later
Reserveren betekent dat je geld apart zet voor een grote, incidentele uitgave.
Zo voorkom je dat je ineens te weinig geld hebt.
Reservering per maand = benodigd bedrag ÷ aantal maanden
Gebruik eventueel een eenvoudig voorbeeld, zoals sparen voor een telefoon of fiets.
Bewust besteden
Je bestedingen hebben niet alleen gevolgen voor jezelf.
Denk aan milieu
Denk aan eerlijke lonen
Denk aan duurzaamheid van producten en banken
Leg uit dat kiezen voor goedkope producten soms gevolgen heeft voor arbeidsomstandigheden of het milieu.
Welke uitgave hoort bij vaste lasten?
nieuwe jas
telefoonabonnement
boodschappen
vakantie
Controleert het verschil tussen dagelijkse, vaste en incidentele uitgaven met voorbeelden van slides 3 en 4.
Budgetteren en reserveren
Een budgetplan is een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven. Voor een grote, incidentele uitgave kun je reserveren. Dan zet je geld apart. De reservering per maand bereken je met benodigd bedrag ÷ aantal maanden.
Begroting is inhoudelijk verwant aan budgetplan, maar hier is de formulering uit de les gebruikt.
Waar let jij op bij bewust besteden?
Bespreek dat een goed antwoord verwijst naar gevolgen voor milieu, eerlijke lonen of duurzaamheid. Laat leerlingen een concrete keuze noemen, zoals kleding, telefoon of bank.
§ 2.2 Ga je sparen of beleggen?
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel van deze les
Ik kan uitleggen waarom mensen sparen, hoe enkelvoudige en samengestelde rente werken, wat inflatie doet met spaargeld en wat de kenmerken van beleggen zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom sparen mensen?
Mensen sparen om verschillende redenen:
Voor een doel, zoals een telefoon of vakantie
Als buffer, voor onverwachte uitgaven
Voor rente, zodat hun geld kan groeien
Deze slide heeft geen instructies
Enkelvoudige rente
Bij enkelvoudige rente wordt de rente apart uitgekeerd.
Je spaartegoed zelf blijft gelijk.
Enkelvoudige rente = rentepercentage ÷ 100 × spaarbedrag × aantal jaren
Koppel dit aan een spaardeposito, zoals in het plan genoemd.
Samengestelde rente
Bij samengestelde rente wordt rente bij je spaargeld opgeteld.
Daardoor krijg je later ook rente over eerdere rente: rente op rente.
Nieuw tegoed = spaarbedrag × groeifactor^jaren
Deze slide heeft geen instructies
Koopkracht en inflatie
Nominale rente: de rente die de bank geeft
Inflatie: algemene prijsstijging
Als prijzen stijgen, kun je met hetzelfde geld minder kopen
Reële rente = nominale rente − inflatie
Benadruk dat spaargeld in euro's kan groeien, maar in koopkracht toch kan dalen.
Beleggen & rendement
Beleggen is iets kopen waarvan je verwacht dat de waarde stijgt
Voorbeelden: aandelen, obligaties, vastgoed
Obligatie: lening aan een bedrijf of overheid tegen vaste rente
Rendement is de opbrengst van je belegging
Hoger rendement kan, maar ook meer risico
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het verschil tussen enkelvoudige en samengestelde rente?
Geen verschil
Rente op rente
Alleen inflatie
Alleen aflossing
De kern is dat bij samengestelde rente de rente wordt toegevoegd aan het spaargeld, waardoor je later rente over rente krijgt.
Sparen, inflatie en beleggen
Bij enkelvoudige rente blijft het spaartegoed zelf gelijk. Bij samengestelde rente krijg je rente op rente. Als de inflatie hoger is dan de spaarrente, daalt je koopkracht.
Laat leerlingen benoemen dat geld in euro’s kan groeien, maar toch minder waard kan worden in koopkracht.
§ 2.3 Wie leent maakt schulden
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel van deze les
Ik kan uitleggen waarom mensen lenen, waar je op moet letten bij lenen, hoe je kredietkosten berekent en welke soorten leningen er zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom lenen mensen?
Mensen lenen bijvoorbeeld om:
een tijdelijk geldtekort te overbruggen
een dure aankoop niet uit te stellen
onverwachte uitgaven te betalen
een huis te kopen
Deze slide heeft geen instructies
Termijnbedrag en kosten
Een termijnbedrag bestaat uit:
aflossing
rente
Samen betaal je zo stap voor stap de lening terug.
Maak duidelijk dat aflossing het terugbetalen van het geleende bedrag is, en rente de vergoeding voor het lenen.
Kredietkosten berekenen
De totale kosten van lenen noem je kredietkosten.
Kredietkosten = (termijnbedrag × aantal termijnen) − geleend bedrag
Deze slide heeft geen instructies
Consumptief krediet
Voor de aankoop van consumptiegoederen zijn er verschillende leningen:
Persoonlijke lening: vaste looptijd, vaste rente, vast maandbedrag
Koop op afbetaling: betalen in termijnen, vaak hoge rente
Salariskrediet: rood staan op je betaalrekening
Private lease: maandelijks betalen voor autogebruik, zonder eigendom
Deze slide heeft geen instructies
Hypothecaire lening
Een hypothecaire lening is een lening voor een woning
Het huis is het onderpand
Daarom is de rente vaak lager
De looptijd is meestal lang
Vergelijk kort met consumptief krediet: bij een hypotheek staat er onderpand tegenover de lening.
Waarom is hypotheekrente vaak lager?
kortere looptijd
huis als onderpand
meer termijnen
geen aflossing
Sluit aan op de door de docent gevraagde quizvraag. Veelgemaakte fout: denken dat de rente lager is door de lange looptijd.
Lenen en terugbetalen
Een termijnbedrag bestaat uit aflossing en rente. De totale kosten van lenen noem je kredietkosten. Een lening voor een woning heet een hypothecaire lening.
Alle drie de kernbegrippen komen direct uit slides 19 t/m 22.
§ 2.4 Geld moet rollen!
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel van deze les
Ik kan uitleggen op welke manieren je geld gebruikt, hoe banken vraag en aanbod van geld bij elkaar brengen, hoe rente wordt bepaald en hoe banken geld verdienen.
Deze slide heeft geen instructies
Drie functies van geld
Geld heeft drie belangrijke functies:
Ruilmiddel: je koopt producten of diensten
Spaarmiddel: je bewaart geld voor later
Rekenmiddel: je drukt waarde uit in geld
Deze slide heeft geen instructies
Saldo op je rekening
Creditsaldo: positief saldo, je staat in de plus
Debetsaldo: negatief saldo, je staat rood
Nieuw saldo = oud saldo + ontvangsten − betalingen
Deze slide heeft geen instructies
Rol van banken
Banken bemiddelen tussen:
mensen die geld willen sparen
mensen die geld willen lenen
Zo brengen banken aanbod van geld en vraag naar geld bij elkaar.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe banken geld verdienen
De bank betaalt creditrente over spaargeld
De bank vraagt debetrente over leningen
Debetrente is meestal hoger dan creditrente
Dat verschil levert de bank winst op
Deze slide heeft geen instructies
De Europese Centrale Bank
De ECB bepaalt de basisrente
Dat doet de ECB om de inflatie laag te houden
Ook helpt dit om de euro stabiel te houden
Deze slide heeft geen instructies
Welke geldfunctie gebruik je bij prijzen vergelijken?
spaarmiddel
ruilmiddel
rekenmiddel
betaalmiddel
‘Betaalmiddel’ klinkt logisch, maar staat niet in deze les als geldfunctie. Dit maakt de vraag conceptueel in plaats van puur woordherkenning.
Banken en geld
Banken bemiddelen tussen mensen die sparen en mensen die lenen. Over spaargeld krijg je creditrente. Over geleend geld betaal je debetrente.
Laat na afloop eventueel herhalen hoe banken winst maken: debetrente is meestal hoger dan creditrente.
Wat heb jij in dit hoofdstuk het best begrepen?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderwerp vond jij het lastigst?
Deze slide heeft geen instructies
Wat ga jij onthouden over geldzaken?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Nibud - instituut dat voorlichting geeft over inkomsten, uitgaven en budgetteren
dagelijkse uitgaven - uitgaven die vaak terugkomen in het dagelijks leven
vaste lasten - uitgaven met een vaste regelmaat
incidentele uitgaven - grotere uitgaven die je niet vaak doet
budgetplan - overzicht van verwachte inkomsten en uitgaven
reserveren - geld apart zetten voor een latere uitgave
enkelvoudige rente - rente waarbij het spaartegoed zelf gelijk blijft
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
samengestelde rente - rente waarbij rente wordt opgeteld bij het spaargeld
inflatie - algemene stijging van prijzen
reële rente - nominale rente min inflatie
beleggen - geld gebruiken om iets te kopen waarvan je waardestijging verwacht
rendement - opbrengst van een belegging
termijnbedrag - bedrag per termijn met aflossing en rente
kredietkosten - totale kosten van een lening
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
persoonlijke lening - lening met vaste looptijd, vaste rente en vast maandbedrag
koop op afbetaling - aankoop die je in termijnen betaalt
salariskrediet - rood staan op je betaalrekening
private lease - betalen voor gebruik van een auto zonder eigenaar te worden
hypothecaire lening - lening voor een woning met het huis als onderpand
creditsaldo - positief saldo op een rekening
debetsaldo - negatief saldo op een rekening
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
ruilmiddel - functie van geld waarmee je producten of diensten koopt
spaarmiddel - functie van geld waarmee je waarde bewaart voor later
rekenmiddel - functie van geld waarmee je prijzen en waarde uitdrukt
bemiddelen - vraag naar en aanbod van geld bij elkaar brengen
creditrente - rente die je ontvangt over spaargeld
debetrente - rente die je betaalt over geleend geld
ECB - Europese Centrale Bank die de basisrente bepaalt
Deze slide heeft geen instructies
