Sparen, lenen en pensioen (Economie havo), les 2: Examentraining

TIJD · SPAREN EN LENEN

Examentraining

Sparen, lenen en pensioen: zo pak je examenvragen aan

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Introductie

Examentraining met vragen over vermogen en rente doorrekenen, reële verandering, keuzes van gezinnen en onderpand en pensioen.

Onderdelen in deze les

TIJD · SPAREN EN LENEN

Examentraining

Sparen, lenen en pensioen: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Sandra Fauconnier / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

TIJD · SPAREN EN LENEN

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over vermogen, rente, reële verandering, sparen en lenen en pensioen beantwoorden.

Deze slide heeft geen instructies

TIJD · SPAREN EN LENEN

Zo pak je een examenvraag aan

  • 1. Lees: wat is gegeven: bedragen, periode, rente of inflatie, en wie spaart of leent?

  • 2. Kies: de formule: vermogen eind = begin + inkomsten min uitgaven, of reële rente = nominaal min inflatie.

  • 3. Reken: stap voor stap met ronde getallen, bij rente jaar na jaar over het nieuwe saldo.

  • 4. Controleer: past de uitkomst bij de richting, bijvoorbeeld meer sparen bij een hogere rente?

Deze slide heeft geen instructies

TIJD · SPAREN EN LENEN

10.000 euro bij 5% rente per jaar, drie jaar lang

Vraagtype 1: vermogen en rente doorrekenen

  • Vermogen eind = vermogen begin + inkomsten min uitgaven.

  • Rente: vermenigvuldig het saldo elk jaar met 1,05 bij 5%.

  • Rente wordt bijgeschreven en telt in het volgende jaar mee.

Image credit: LessonUp Studio (eigen grafiek), CC0

Vermogen begin 8.000, inkomsten 50.000, uitgaven 47.000 euro. Vermogen eind?

A

5.000 euro

B

11.000 euro

C

3.000 euro

D

105.000 euro

8.000 + 50.000 min 47.000 = 11.000. Verwachte fouten: 5.000 (inkomsten en uitgaven verwisseld) en 3.000 (het beginvermogen vergeten).

Je spaart 2.000 euro tegen 5% per jaar met bijschrijving. Saldo na 2 jaar?

A

2.205 euro

B

2.200 euro

C

2.100 euro

D

2.250 euro

Jaar 1: 2.000 x 1,05 = 2.100. Jaar 2: 2.100 x 1,05 = 2.205. Verwachte fout: 2.200, de rente twee keer over het beginbedrag berekenen.

TIJD · SPAREN EN LENEN

Nominale rente, inflatie en reële rente in drie jaren

Vraagtype 2: reële verandering berekenen

  • Reële verandering in % = nominale verandering in % min inflatie in %.

  • Het werkt voor rente, maar ook voor loon en vermogen.

  • Negatief: de koopkracht daalt.

Image credit: LessonUp Studio (eigen tabel), CC0

Het loon stijgt nominaal 3%, de inflatie is 2%. Reële loonstijging?

A

+5%

B

-1%

C

+1%

D

+3%

3 min 2 = +1%. Verwachte fouten: optellen (+5%) en de nominale verandering overnemen (+3%).

Een spaarder krijgt 1,5% rente, de inflatie is 2,5%. Wat klopt?

A

Reële rente +1%: de koopkracht stijgt

B

Reële rente -1%: de koopkracht daalt

C

Reële rente -1%: de koopkracht stijgt

D

Reële rente +4%: de koopkracht stijgt

1,5 min 2,5 = -1%. Negatieve reële rente betekent minder koopkracht. Verwachte fout: de uitkomst omdraaien.

TIJD · SPAREN EN LENEN

Vermogen in de levensfasen: lenen, aflossen en sparen, interen

Vraagtype 3: keuzes van gezinnen

  • Koppel de situatie aan de levensfase en de tijdsvoorkeur.

  • Denk aan rente, inflatie, conjunctuur en consumentenvertrouwen.

  • Beschrijf de richting: meer of minder sparen of lenen.

Image credit: LessonUp Studio (eigen grafiek), CC0

Jan studeert en gaat een studieschuld aan. Wat klopt?

A

Hij spaart nu en koopt later meer

B

Hij heeft geen schuld, want het is menselijk kapitaal

C

Zijn studieschuld is een stroomgrootheid per maand

D

Hij leent nu en lost later af van een hoger inkomen

Studieschuld is lenen nu voor menselijk kapitaal, aflossen met later inkomen. De schuld is een voorraad op een moment.

Vul in

Stijgt de rente, dan wordt sparen aantrekkelijker en wordt lenen duurder voor gezinnen.

rente
aantrekkelijker
duurder
goedkoper
minder aantrekkelijk

Hogere rente: meer sparen en minder lenen.

TIJD · SPAREN EN LENEN

Omslagstelsel en kapitaaldekkingsstelsel naast elkaar

Vraagtype 4: onderpand en pensioen

  • Onderpand verkleint het verlies van de kredietgever bij wanbetaling.

  • Omslagstelsel: premies van nu voor uitkeringen van nu.

  • Kapitaaldekking: sparen en beleggen voor later.

Image credit: LessonUp Studio (eigen grafiek), CC0

Marijn leent 150.000 euro voor een huis als onderpand. Wat betekent dat?

A

Marijn hoeft de hypotheek niet af te lossen

B

De overheid betaalt de schuld bij wanbetaling

C

De bank betaalt voor Marijn de rente

D

De bank mag het huis verkopen bij wanbetaling

Onderpand is zekerheid voor de bank. Verwachte fout: denken dat onderpand de schuld wegneemt.

Er zijn minder werkenden per gepensioneerde. Welk dilemma past bij omslag?

A

Meer spaargeld in de pot of meer rente betalen

B

Hogere premie voor werkenden of lagere uitkering

C

Het huis als onderpand verkopen of niet

D

Eerst beleggen of eerst aflossen

Bij het omslagstelsel betalen werkenden direct de uitkeringen: minder werkenden geven een dilemma over premie en uitkering.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Vermogen en rente doorrekenen

2

Reële verandering berekenen

3

Keuzes van gezinnen

4

Onderpand en pensioen

Herhaal het vraagtype met de meeste stemmen.

TIJD · SPAREN EN LENEN

Tips voor op het examen

  • Rente over rente: reken elk jaar over het nieuwe saldo.

  • Reële verandering: nominaal min inflatie, nooit optellen.

  • Stroom is per periode, voorraad is op een moment.

  • Omslag: geen pot. Kapitaaldekking: wel een pot.

Deze slide heeft geen instructies