BLOK 1 • LES 2
SOORTEN AI
Wie bepaalt wat
de machine doet?
Van vaste regels tot machine learning.
Ontdek wanneer software echt AI gebruikt.
SCRIPT
IF ... THEN ...
SPAMFILTER
PATROON → CLASSIFICATIE
CHATGPT
PROMPT → ANTWOORD
BLOK 1 / LES 2
1
BLOK 1 • LES 2
SOORTEN AI
Wie bepaalt wat
de machine doet?
Van vaste regels tot machine learning.
Ontdek wanneer software echt AI gebruikt.
SCRIPT
IF ... THEN ...
SPAMFILTER
PATROON → CLASSIFICATIE
CHATGPT
PROMPT → ANTWOORD
BLOK 1 / LES 2
1
START
Dit kun je na deze les
Vier vaardigheden die je vandaag gaat oefenen.
BLOK 1 / LES 2
2
1
Smalle of algemene AI?
Leg het verschil uit en noem voorbeelden.
2
Regels of data?
Herken vaste instructies en aangeleerde patronen.
3
AI in de ICT
Deel echte ICT-toepassingen goed in.
4
Beslissingen begrijpen
Stel kritische vragen over hoe een systeem beslist.
STARTCHALLENGE
Wie bestuurt wie?
Kies bij elk systeem A, B of C. Bespreek waarom je dat denkt.
BLOK 1 / LES 2
3
A
VASTE REGELS
De programmeur bepaalt
precies wat er gebeurt.
B
LEREN UIT DATA
Het systeem leert
patronen uit data.
C
ONVOLDOENDE INFO
Ik weet niet goed hoe
dit systeem beslist.
Er hoeft niet altijd direct één zeker antwoord te zijn: uitleggen is belangrijker dan gokken.
STARTCHALLENGE
Zes systemen: wat denk jij?
Kies A, B of C. Je hoeft je antwoord nog niet zeker te weten.
BLOK 1 / LES 2
4
1
Een script verwijdert bestanden ouder dan 30 dagen.
2
Een spamfilter.
3
ChatGPT.
4
Een firewall met handmatig ingestelde regels.
5
Software herkent afwijkend netwerkverkeer.
6
Een code-assistent voorspelt de volgende regel code.
Een script dat bestanden ouder dan 30 dagen verwijdert
De programmeur bepaalt precies wat er gebeurt
Het systeem leert patronen uit data
Spamfilter leert van gemarkeerde mails
De programmeur bepaalt precies wat er gebeurt
Het systeem leert patronen uit data
Chatbot genereert antwoord op gebruikersvraag
De programmeur bepaalt precies wat er gebeurt
Het systeem leert patronen uit data
Firewall blokkeert poort 23
De programmeur bepaalt precies wat er gebeurt
Het systeem leert patronen uit data
Systeem sorteert tickets op vaste woorden
De programmeur bepaalt precies wat er gebeurt
Het systeem leert patronen uit data
MINI-UITLEG
Smalle AI versus algemene AI
Twee begrippen die je uit elkaar moet kunnen houden.
BLOK 1 / LES 2
5
BESTAAT NU
NOG GEEN BEWEZEN WERKELIJKHEID
Smalle AI
Ontworpen of getraind voor één taak of een beperkt gebied.
VOORBEELDEN
Spamfilter · beeldherkenning
Aanbevelingen · spraakherkenning
AI-codeassistent
Algemene AI
Het idee van een systeem dat veel verschillende intellectuele taken flexibel kan uitvoeren op menselijk niveau.
Fictievoorbeeld: Jarvis uit Iron Man
MINI-UITLEG
“Veel taken kunnen” ≠ “algemene AI”
WAT HET WEL KAN
ChatGPT voert veel verschillende taal- en kennistaken uit.
WAT DAT NIET BEWIJST
Het is niet automatisch algemene AI en kan fouten maken.
Vraag dus altijd wat een systeem wel, niet en betrouwbaar kan.
BLOK 1 / LES 2
6
MISSIE 1
AI Classification Lab
Werk in duo’s als technisch adviseurs.
BLOK 1 / LES 2
7
DE OPDRACHT
Een bedrijf noemt allerlei systemen “AI”.
De directie wil weten of dat eigenlijk klopt. Onderzoek de systemen en geef een onderbouwd oordeel.
JULLIE ROL
Technisch
adviseur
ONDERZOEK → ADVIES
MISSIE 1
Onderzoek de systemen · 1/2
AI, geen AI of nog onvoldoende informatie?
BLOK 1 / LES 2
8
1
Back-upscript
Een script voert iedere nacht automatisch een back-up uit.
2
Code-aanvulling
Een tool vult programmeercode aan terwijl je typt.
3
Servicedesktickets
Een systeem deelt tickets automatisch in.
4
Firewall
Een firewall blokkeert alleen vooraf ingestelde IP-adressen.
MISSIE 1
Onderzoek de systemen · 2/2
AI, geen AI of nog onvoldoende informatie?
BLOK 1 / LES 2
9
5
Loginpogingen
Software probeert afwijkende loginpogingen te herkennen.
6
Chatbot
Een chatbot vat technische documentatie samen.
7
Rekenmachine
Een programma voert berekeningen uit.
8
Serverstoringen
Een programma voorspelt uit historische storingen welke server kan uitvallen.
MISSIE 1
Maak per systeem een beslissing
Gebruik deze vier onderzoeksvragen.
BLOK 1 / LES 2
10
1
Is het AI of geen AI?
2
Als het AI is: smalle of algemene AI?
3
Vaste regels of patronen leren uit data?
4
Welke informatie ontbreekt voor zekerheid?
AI mag helpen — maar jullie moeten zélf uitleggen waarom het antwoord klopt.
Deel één van je uitwerkingen van de AI Classification Lab
MINI-UITLEG
Vaste regels of leren uit data?
Twee manieren waarop software tot een beslissing kan komen.
BLOK 1 / LES 2
11
REGELGEBASEERDE SOFTWARE
De programmeur bepaalt vooraf de regels.
IF login_pogingen > 5
THEN blokkeer_account
Deze regel verandert niet vanzelf.
MACHINE LEARNING
Een model leert patronen uit eerdere data.
100.000
logins
Patronen
Risico
→
→
Niet iedere situatie is apart geprogrammeerd.
PRAKTIJK
Vier voorbeelden uit een ICT-omgeving
Sommige zijn AI. Andere zijn prima gewone automatisering.
BLOK 1 / LES 2
12
CODE REVIEW
Een AI-model zoekt mogelijke bugs of beveiligingsproblemen.
TICKETS VERDELEN
Een systeem leert uit oude tickets de juiste categorie te herkennen.
VERDACHTE LOGIN
Een model leert normaal gedrag en waarschuwt bij afwijkingen.
ACCOUNT AANMAKEN
Een script volgt vaste stappen: AI hoeft niet.
HOOFDCHALLENGE
“Ik wil AI.
Bedenk maar waar.”
HET BEDRIJF
500
medewerkers
1
servicedesk
tientallen
servers
honderden
supportmeldingen per week
Daarnaast: eigen software en een eigen ICT-omgeving.
BLOK 1 / LES 2
13
HOOFDCHALLENGE
Ontwerp drie slimme toepassingen
Werk in teams van 3 of 4. Kies drie problemen die het bedrijf echt heeft.
BLOK 1 / LES 2
14
3 toepassingen
Niet “AI om de AI”, maar een concrete oplossing.
MOGELIJKE ICT-DOMEINEN
Softwareontwikkeling
Testen
Servicedesk
Cybersecurity
Serverbeheer
Netwerkmonitoring
Interne documentatie
HOOFDCHALLENGE
Werk elke toepassing uit
Beantwoord alle zeven vragen voor elk van jullie drie ideeën.
BLOK 1 / LES 2
15
1
Welk probleem lossen jullie op?
2
Wat moet het systeem doen?
3
Is AI hier echt nodig?
4
Is dit smalle AI?
5
Vaste regels of leren uit data?
6
Welke data is nodig?
7
Wat kan er misgaan?
Goede keuzes zijn uitlegbaar én passen bij het probleem.
HOOFDCHALLENGE
Plot twist: niet alles heeft AI nodig
Minimaal één van jullie drie oplossingen moet zónder AI zijn.
BLOK 1 / LES 2
16
VERPLICHTE KEUZE
Minimaal 1 van de 3 = zonder AI
TOEPASSING 1
AI of gewone software?
TOEPASSING 2
AI of gewone software?
TOEPASSING 3
AI of gewone software?
Leg uit waarom gewone software soms sneller, goedkoper, veiliger of beter uitlegbaar is.
RED TEAM
Breek het plan van een ander team
Wissel jullie voorstel uit en zoek minimaal drie zwakke plekken.
BLOK 1 / LES 2
17
JULLIE MISSIE
Denk als een
kritische tester.
Wat kan er fout gaan en hoe kan het ontwerp beter?
DE OPLEVERING
3
zwakke plekken
1
bruikbaar advies
RED TEAM
Waarop controleer je het plan?
Gebruik deze kritische vragen tijdens het feedbackgesprek.
BLOK 1 / LES 2
18
Is AI hier eigenlijk nodig?
Welke verkeerde beslissing kan de AI maken?
Is er voldoende goede data beschikbaar?
Wat gebeurt er als het systeem fout zit?
Kan een mens de beslissing controleren?
Zijn vaste regels misschien betrouwbaarder?
Sluit af met één concreet verbeteradvies voor het andere team.
DE BELANGRIJKSTE LES
“Kunnen we AI gebruiken?”
is niet dezelfde vraag als
“Waarom zouden we AI gebruiken?”
Een simpel script kan sneller, goedkoper, veiliger en beter uitlegbaar zijn.
BLOK 1 / LES 2
19
EXIT CHALLENGE
Kun jij het uitleggen zonder AI?
Beantwoord individueel en in je eigen woorden.
BLOK 1 / LES 2
20
1
Wat is het verschil tussen smalle en algemene AI?
2
Wat is het verschil tussen vaste regels en leren uit data?
3
Geef een ICT-voorbeeld waarbij AI nuttig is.
4
Geef een ICT-voorbeeld waarbij gewone software beter is.
5
“Voordat ik AI inzet voor een probleem, wil ik eerst weten...”
Wat is het verschil tussen smalle AI en algemene AI?
Wat is het verschil tussen software met vaste regels en een systeem dat leert uit data?
Geef één ICT-voorbeeld waarbij AI nuttig is.
Geef één ICT-voorbeeld waarbij gewone software waarschijnlijk beter is dan AI.
Maak deze zin af: “Voordat ik AI inzet voor een probleem, wil ik eerst weten...”
LES 2 • AFGEROND
Bewaar voor je portfolio
Het ontwerp van jullie AI-team
De feedback van het Red Team
Waarom jullie bewust wel of géén AI inzetten
VOLGENDE LES
Hoe leert AI eigenlijk van data?
BLOK 1 / LES 2
21