AI, slim bekeken · Groep 5-6 · 2. Data, algoritme, hardware

AI, SLIM BEKEKEN

Data, algoritme, hardware

Elk AI-systeem heeft drie onderdelen. We trainen er samen een op het digibord.

GROEP 5-6 · LES 2 · 45 MIN

1 / 15
volgende
Slide 1: Tekstslide
Nieuwe lesbewerkerDigitale geletterdheidBasisschoolGroep 5,6

In deze les zitten 15 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Introductie

Groep 5-6 leert de drie onderdelen van AI kennen: data, algoritme en hardware. Samen trainen ze op het digibord een beeldherkenner en ontdekken ze dat de data bepalen wat de AI kan.

Instructies

Onderdelen in deze les

AI, SLIM BEKEKEN

Data, algoritme, hardware

Elk AI-systeem heeft drie onderdelen. We trainen er samen een op het digibord.

GROEP 5-6 · LES 2 · 45 MIN

AI, slim bekeken: leerlijn AI-geletterdheid. Groep 5-6, les 2 van 4 (45 minuten). Lijn: snappen.

Kerndoel: PO 22D: beschrijven van elementen van een AI-systeem (data, algoritme, hardware); 22C: resultaat hangt af van herkomst, juistheid en volledigheid van de dataset.

AILit: Engage 2 (uitleggen hoe AI werkt), Shape 1 en 3 (data en ontwerp van een systeem).

Voorbereiding: Open vooraf een gratis tool om een beeldherkenner te trainen in de browser, bijvoorbeeld Teachable Machine (Image Project), op de computer van het digibord met webcam. Probeer het een keer uit. Leg klaar: 3 potloden, 3 gummen en als testvoorwerpen een stift, een puntenslijper en een gekleurd potlood. Film alleen voorwerpen, geen gezichten van leerlingen.

De volledige docentenhandleiding staat als bijlage bij deze les. Image credit: Thomas Park / Unsplash

GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

Dit ga je leren

  • Ik kan de drie onderdelen van AI noemen: data, algoritme en hardware.

  • Ik kan uitleggen wat elk onderdeel doet.

  • Ik kan uitleggen waarom de data bepalen hoe goed AI werkt.

AI, SLIM BEKEKEN

Lees de doelen voor en vraag wat de leerlingen al weten. Kom er aan het eind van de les op terug.

Wat heeft AI nodig om te werken?

1

Stroom en een computer

2

Heel veel voorbeelden

3

Een stappenplan

4

Alle drie

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

  1. Laat kiezen. 2. Zeg: 'Weet je nog: AI heeft geleerd van voorbeelden. Maar er is meer nodig.' 3. Vertel nog niet het antwoord. Zeg: 'Aan het eind van deze les weet je waarom alle drie het goede antwoord is.'

GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

Drie onderdelen

  • Elk AI-systeem bestaat uit drie onderdelen.

  • Data: de voorbeelden waar het van leert.

  • Algoritme: het stappenplan. Hardware: de apparaten.

AI, SLIM BEKEKEN

  1. Lees voor. 2. Schrijf de drie woorden groot op het bord: DATA, ALGORITME, HARDWARE. 3. Zeg: 'Zonder een van deze drie werkt AI niet. Geen voorbeelden: niets om van te leren. Geen stappenplan: de computer weet niet hoe hij moet leren. Geen apparaten: er is niets om het op te laten draaien.' 4. Laat de klas de drie woorden herhalen.

Image credit: Thomas Park / Unsplash

GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

Wat doet elk onderdeel?

Data

Voorbeelden: foto's, geluiden of teksten, vaak met een label erbij.

Algoritme

Een stappenplan waarmee de computer patronen zoekt in de data.

Hardware

De apparaten: chips, geheugen, camera en grote computers in datacenters.

AI, SLIM BEKEKEN

  1. Bespreek de kaarten. 2. Zeg bij data: 'Een label is een naam erbij, zoals kat of hond.' 3. Zeg bij algoritme: 'Je kent stappenplannen: een recept of de uitleg bij een bouwdoos. Een algoritme is een stappenplan voor de computer.' 4. Zeg bij hardware: 'Grote AI draait op duizenden computers in een datacenter, een enorm gebouw vol computers.' Misvatting: 'het algoritme is de robot'. Zeg: 'Het algoritme zie je niet. Het is de manier van werken, zoals een recept.'

GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

Net als pannenkoeken bakken

  • Data zijn de ingrediënten: meel, melk en eieren.

  • Het algoritme is het recept: de stappen die je volgt.

  • De hardware is de keuken: pan, fornuis en mixer.

AI, SLIM BEKEKEN

  1. Lees voor. 2. Vraag: 'Wat gebeurt er als je bedorven melk gebruikt?' Verwacht: de pannenkoeken worden vies. 3. Zeg: 'Zo is het ook met AI. Slechte data geven slechte AI, ook met een goed recept en een mooie keuken.' 4. Vraag: 'En zonder pan?' Verwacht: dan kun je niets bakken. Zeg: 'Zonder hardware werkt het ook niet.'

Image credit: Annie Spratt / Unsplash

Een camera maakt foto's voor een AI. De camera is...

A

data

B

een algoritme

C

een label

D

hardware

  1. Laat kiezen. 2. Zeg: 'De camera is een apparaat, dus hardware. De foto's die hij maakt zijn data.' Misvatting: 'data', omdat foto's data zijn. Zeg: 'Klopt, de foto's zijn data. Maar de camera zelf is het apparaat.' 3. Vraag door: 'En het stappenplan dat in de foto's zoekt?' Verwacht: algoritme.

Vul in

Een AI leert van data, zoals foto's met een label. Het algoritme zoekt daarin patronen, en de hardware doet al het rekenwerk.

data
algoritme
hardware
internet
regels
stroom

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

  1. Laat leerlingen de woorden op de goede plek slepen. 2. Lees daarna de zin samen hardop. 3. Misvatting: 'internet' op de plek van data. Zeg: 'Veel data komen wel van internet, maar internet is niet het onderdeel zelf. De voorbeelden zijn de data.' 4. Misvatting: 'regels' op de plek van algoritme. Zeg: 'Een AI-algoritme volgt geen vaste regels over katten of honden. Het is een stappenplan om zelf patronen te vinden.'

GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

We trainen een AI op het digibord

DIGIBORD

  1. We maken twee groepen: potlood en gum.

  2. Leerlingen houden voorwerpen voor de camera. We maken per groep 30 foto's.

  3. We laten de computer leren. Welk onderdeel is nu aan het werk?

  4. We testen met een stift en een puntenslijper. Wat zegt de AI?

12

m

00

s

12 minuten

AI, SLIM BEKEKEN

  1. Open de tool en maak twee klassen: 'potlood' en 'gum'. 2. Laat drie leerlingen potloden voor de webcam houden, van verschillende kanten, terwijl je opneemt. Doe hetzelfde met gummen. 3. Vraag: 'Wat zijn nu de data?' Verwacht: de foto's met het label potlood of gum. 4. Klik op trainen. Vraag: 'Welk onderdeel werkt nu?' Verwacht: het algoritme, op de hardware. 5. Test met een potlood: de AI zegt potlood. Test met een stift en een puntenslijper. De AI kiest toch potlood of gum, want hij kent niets anders. 6. Zeg: 'De AI kan alleen kiezen uit wat in de data zat.' Werkt de techniek niet, laat dan een leerling voor computer spelen met dezelfde voorwerpen.

We trainden alleen met gele potloden. Wat gebeurt bij een rood potlood?

A

Hij herkent het altijd goed

B

Misschien herkent hij het niet goed

C

Hij kleurt het potlood geel

D

Hij vraagt wat het is

  1. Laat kiezen. 2. Zeg: 'Misschien herkent hij het niet goed. De AI heeft geleerd van gele potloden. Misschien denkt hij dat geel belangrijk is.' 3. Test het als het kan meteen op het digibord. Misvatting: 'hij vraagt wat het is'. Zeg: 'Deze AI kan niets vragen. Hij kiest altijd een van de groepen die hij kent.' 4. Vraag: 'Hoe maken we hem beter?' Verwacht: ook potloden in andere kleuren laten zien.

GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

Waar komen de data vandaan?

  • Grote AI leert van miljoenen foto's en teksten, vaak van internet.

  • Soms zijn die gemaakt door mensen die niet wisten dat AI ervan zou leren.

  • Zitten er fouten of gaten in de data? Dan maakt de AI ook fouten.

AI, SLIM BEKEKEN

  1. Lees voor. 2. Zeg: 'Wij maakten 60 foto's. Een grote AI gebruikt er miljoenen. Die komen van websites, uit boeken of van gebruikers.' 3. Vraag: 'Is het eerlijk dat AI leert van jouw foto's zonder dat je het weet?' Laat twee leerlingen reageren. Verwacht: nee, of: als je het weet wel. 4. Zeg: 'Daar wordt nu veel over gepraat, ook door de politiek.'

Zet op volgorde: zo maak je een beeldherkenner

1

Het algoritme zoekt patronen in de foto's

2

Maak hem beter met meer en andere foto's

3

Verzamel veel foto's met een label

4

Test de AI met nieuwe foto's

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

  1. Laat leerlingen de stappen slepen. 2. Bespreek: 'Deze stappen deden we net op het digibord.' 3. Misvatting: testen vóór trainen zetten. Zeg: 'Je kunt pas testen als de AI iets geleerd heeft.' 4. Wijs erop dat de laatste stap terugleidt naar de eerste: AI maken is steeds testen en verbeteren.

Stelling: Hoe meer data, hoe beter de AI.

1

Eens

2

Oneens

3

Weet ik nog niet

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

  1. Laat kiezen: eens of oneens. 2. Vraag van beide kanten een reden. 3. Zeg: 'Meer data helpt vaak. Maar het gaat ook om de kwaliteit. Duizend foto's van alleen gele potloden helpen niet bij een rood potlood. En foto's met een fout label maken de AI slechter.' Verwacht dat de meeste leerlingen eerst eens zijn. Het goede antwoord is: meestal, maar niet altijd, want het gaat ook om goede en gevarieerde data.

Gezichtsontgrendeling: wat zijn hier de data, het algoritme en de hardware?

AI, SLIM BEKEKEN · GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

Exitvraag. 1. Laat leerlingen kort antwoorden, alleen of in tweetallen. 2. Een goed antwoord bevat: data zijn foto's van jouw gezicht (en bij het trainen foto's van heel veel gezichten); het algoritme vergelijkt het gezicht voor de camera met jouw opgeslagen gezicht; hardware is de camera en de chip in de telefoon. 3. Lees twee antwoorden voor. Misvatting: 'het algoritme is de camera'. Laat dan de pannenkoekendia nog eens zien.

GROEP 5-6 · LES 2 · SNAPPEN

Woorden van vandaag

data Voorbeelden waar AI van leert, zoals foto's met een label.

algoritme Een stappenplan voor de computer. Bij AI zoekt het patronen in de data.

hardware De apparaten: chips, geheugen, camera en datacenters.

label De naam bij een voorbeeld, zoals potlood of gum.

trainen De computer laten leren van data.

datacenter Een groot gebouw vol computers waar AI op draait.

AI, SLIM BEKEKEN

Herhaal de woorden kort. Laat leerlingen er een zin mee maken of er een aanwijzen die ze nu beter snappen.