H. 3 P. 1 Werk, beloning en verandering

Werk, beloning en verandering

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Werk, beloning en verandering

De centrale lijn van de les is: waarom veranderen werk en kansen op werk, en wat betekent dat voor eerlijke beloning en voor werkgevers en werknemers?

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe verschillend belonen op het werk werkt en hoe technologie en vergrijzing gevolgen hebben voor de arbeidsmarkt, voor werk en voor werkgevers en werknemers.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden horen volgens jou bij eerlijke beloning op het werk?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als loon, gelijk, cao, ervaring, eerlijk en verschil.

Verschillend belonen op het werk

Niet iedereen verdient hetzelfde.


Dat kan te maken hebben met:

  • opleiding

  • ervaring

  • functie en taken

  • sector of cao

  • aantal uren of ploegendienst

Leg uit dat verschillend belonen niet automatisch oneerlijk is. Het hangt af van de reden achter het verschil.

Wanneer is beloning eerlijk?

Eerlijke beloning betekent dat loon past bij het werk dat iemand doet.


Belangrijk zijn:

  • gelijke beloning bij gelijk werk

  • duidelijke regels over loon

  • afspraken in contract of cao

  • geen onderscheid op basis van geslacht, leeftijd of afkomst

Koppel dit aan burgerschap: rechten, gelijke behandeling en meedoen in de samenleving.

Waarom ontstaan loonverschillen?

Loonverschillen ontstaan vaak door keuzes en omstandigheden:

  • schaarste aan personeel

  • zwaar of risicovol werk

  • werken in avond, nacht of weekend

  • tijdelijke of vaste contracten

Noem als voorbeeld dat een werkgever soms meer betaalt voor beroepen waar moeilijk personeel voor te vinden is.

Gevolgen van loonverschillen

Loonverschillen hebben invloed op mensen en op werk:

  • motivatie kan stijgen of dalen

  • mensen kiezen sneller voor beter betaald werk

  • onvrede kan ontstaan tussen collega's

  • sommige sectoren krijgen personeelstekorten

Maak de brug naar de arbeidsmarkt: beloning beïnvloedt waar mensen willen werken.

Wanneer is beloning volgens de les eerlijk?

A

Bij gelijk werk gelijk loon

B

Als iedereen hetzelfde krijgt

C

Als ouderen meer krijgen

D

Als vrienden meer krijgen

Toetst het verschil tussen eerlijke beloning en overal precies hetzelfde loon.

Maak de tekst compleet

Niet iedereen verdient hetzelfde. Dat kan komen door opleiding, ervaring of de functie. Beloning is eerlijk als er duidelijke regels zijn en als bij gelijk werk gelijk loon geldt. Loonverschillen kunnen invloed hebben op motivatie en op de arbeidsmarkt.

opleiding
functie
loon
arbeidsmarkt
afkomst
pensioen
robot
leeftijd

Alle ingevulde woorden komen direct uit het eerste lesblok over beloning en loonverschillen.

Technologie verandert werk

Technologie verandert hoe mensen werken.


Denk aan:

  • computers en apps

  • robots en machines

  • online bestellen en plannen

  • kunstmatige intelligentie

Houd het breed en praktisch. Het doel is niet techniek uitleggen, maar gevolgen voor werk en samenleving.

Wat doet technologie met banen?

Technologie kan taken overnemen, maar ook nieuw werk maken.


  • eenvoudige, herhaalbare taken verdwijnen soms

  • banen veranderen door nieuwe hulpmiddelen

  • er komen nieuwe beroepen en vaardigheden bij

  • werknemers moeten vaker bijleren

Benadruk dat technologie niet alleen banen 'wegneemt'; vaak verandert de inhoud van het werk.

Voorbeelden uit de praktijk

Voorbeelden van verandering door technologie:

  • in winkels: meer zelfscankassa's

  • in magazijnen: meer automatische systemen

  • in zorg: digitale dossiers

  • op kantoor: meer online vergaderen en plannen

Laat zien dat technologie in bijna elke sector invloed heeft, niet alleen in fabrieken.

Kansen en risico's van technologie

Voor werknemers:

  • werk kan sneller en lichter worden

  • digitale vaardigheden worden belangrijker

  • onzekerheid kan groeien als taken verdwijnen


Voor werkgevers:

  • hogere productiviteit

  • kosten voor systemen en scholing

  • afhankelijkheid van goede techniek

Gebruik hier eventueel het verschil tussen korte en lange termijn: investering nu, voordeel later.

Wat gebeurt er vaak door technologie op het werk?

A

Taken veranderen

B

Pensioen verdwijnt

C

Cao stopt direct

D

Iedereen werkt minder

De kern is dat technologie vaak taken verandert of overneemt, niet automatisch al het werk laat verdwijnen.

Vul de juiste woorden in

Technologie verandert hoe mensen werken. robots en machines kunnen taken overnemen. In winkels zie je meer zelfscankassa's. Voor werknemers worden digitale vaardigheden belangrijker. Werkgevers krijgen vaak meer productiviteit, maar ook kosten voor scholing.

robots
zelfscankassa's
vaardigheden
scholing
vergrijzing
pensioen
cao
afkomst

Controleer of leerlingen de voorbeelden én de gevolgen voor werknemers en werkgevers herkennen.

Wat is vergrijzing?

Vergrijzing betekent dat het aandeel oudere mensen in de bevolking groter wordt.


Daardoor:

  • gaan meer werknemers met pensioen

  • komen minder jonge mensen op de arbeidsmarkt

  • groeit de druk in sommige sectoren

Verduidelijk dat vergrijzing over de bevolking gaat én over de samenstelling van werkenden.

Gevolgen voor de arbeidsmarkt

Vergrijzing heeft grote gevolgen voor de arbeidsmarkt:

  • personeelstekorten nemen toe

  • kennis en ervaring verdwijnen bij pensionering

  • werkgevers zoeken langer naar nieuwe mensen

  • sectoren zoals zorg en techniek voelen dit sterk

Koppel terug aan schaarste en loonverschillen: tekorten kunnen lonen en arbeidsvoorwaarden beïnvloeden.

Gevolgen voor het werk zelf

Door vergrijzing verandert ook het werk:

  • meer vraag naar zorg en ondersteuning

  • oudere werknemers blijven soms langer werken

  • teams krijgen verschillende leeftijden en ervaringen

  • werk moet soms beter passen bij belastbaarheid

Leg uit dat vergrijzing niet alleen minder mensen betekent, maar ook ander soort werk en andere organisatie van werk.

Waarom kan dit een probleem zijn?

Technologie en vergrijzing kunnen samen problemen geven.


Voor werkgevers:

  • moeilijk personeel vinden

  • extra kosten voor scholing en aanpassing

  • werk goed blijven organiseren


Voor werknemers:

  • mee moeten veranderen

  • nieuwe vaardigheden leren

  • zorgen over werkzekerheid

Dit is de kernlanding van de les: veranderingen op de arbeidsmarkt brengen kansen én druk mee voor beide kanten.

Samenhang tussen de onderwerpen

Loon, technologie en vergrijzing hangen met elkaar samen:


vergrijzing → minder personeel

technologie → ander werk

minder personeel + ander werk → meer vraag naar vaardigheden

meer vraag naar vaardigheden → verschillen in beloning en kansen

Lees de pijlen hardop als oorzaak-gevolgketen. Dit helpt leerlingen de samenhang zien tussen de drie delen van de les.

Wat is een gevolg van vergrijzing voor de arbeidsmarkt?

A

Meer personeelstekort

B

Minder ervaring

C

Lagere techniek

D

Minder contracten

Vergrijzing zorgt voor meer pensionering en minder jonge instroom. Daardoor nemen personeelstekorten toe.

Noem één probleem door technologie of vergrijzing op het werk.

Bespreek dat technologie en vergrijzing samen kunnen zorgen voor personeelstekort, meer scholing, andere taken, zorgen over werkzekerheid en hogere druk voor werkgevers en werknemers.

Maak de samenvatting compleet

Door vergrijzing gaan meer mensen met pensioen en komen minder jonge mensen op de arbeidsmarkt. Door technologie verandert het werk en worden nieuwe hulpmiddelen gebruikt. Samen zorgen deze veranderingen voor meer vraag naar vaardigheden en soms voor verschillen in beloning en kansen.

vergrijzing
technologie
vaardigheden
beloning
cao
afkomst
weekend
contract

Deze oefening sluit aan op de samenvattende oorzaak-gevolgketen van de laatste inhoudsslides.

Wat is één ding dat jij vandaag hebt geleerd?

Laat leerlingen benoemen wat ze echt onthouden, bijvoorbeeld eerlijke beloning, technologie die werk verandert of vergrijzing en personeelstekort.

Welk deel van deze les hielp jou het meest?

Gebruik de antwoorden om te zien welke werkvorm of uitleg het meest hielp: voorbeelden, schema met pijlen, begrippen of klassengesprek.

Begrippen

arbeidsmarkt - de plek waar vraag naar werk en aanbod van werknemers samenkomen

beloning - wat iemand voor werk krijgt, zoals loon of toeslagen

cao - afspraken over werk en loon voor een groep werknemers

technologie - hulpmiddelen en systemen die werk veranderen of ondersteunen

vergrijzing - groei van het aantal oudere mensen in de bevolking

personeelstekort - situatie waarin er te weinig werknemers zijn

vaardigheden - dingen die je kunt en nodig hebt om werk goed te doen

Deze slide heeft geen instructies