Thema 7 Planten - basis jaar 4

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Startklaar!

- Zit op je plek

- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui

3

minute

00

second

add30s

Thema 7 Planten.     

Leerdoelen basisstof 1

- Je kunt de bouw van bladeren beschrijven

- Je kunt de functie van bladeren beschrijven

Bouw van een blad

Bouw van een blad

Een blad bestaat uit:

- Bladmoes: bestaat uit bladgroenkorrels

- Nerven: vervoeren van stoffen.

- Opperhuid: dunne laag, beschermt het blad tegen uitdroging en ziekteverwekkers.

- Huidmondjes: kleine openingen --> laten gassen in en uit.

Waar haalt een plant energie vandaan?

Fotosynthese

In bladgroenkorrels vindt fotosynthese plaats.

- Koolstofdioxide wordt opgenomen via de huidmondjes.

- Water wordt opgenomen via de wortels.

- Glucose is brandstof.

- Zuurstof gaat via de huidmondjes naar buiten.

 

Ontstaat door fotosynthese

- Glucose

- Zuurstof

Nodig voor fotosynthese

- Koolstofdioxide

- Water

- Lichtenergie

Aan de slag

Maken opdracht 1, 2, 3 en 4

Bladzijde 12 t/m 13

10

minute

00

second

add30s

Startklaar!

- Zit op je plek

- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui

3

minute

00

second

add30s

Terug blik vorige les

Beantwoord de volgende vragen in je schrift.

1. Wat is bladmoes?

2. Wat is de functie van de nerven?

3. Wat is de functie van de opperhuid?

1

minute

30

second

add30s

Basisstof 2

Stengels en wortels

Leerdoelen basisstof 2

- Je kunt drie functies van wortel beschrijven

- Je kunt twee functies van stengels beschrijven

- Je kunt de werking van houtvaten en bastvaten beschrijven

Wat is de functie van wortels bij planten?

Functie van wortels

Wortels hebben drie functies:

- De plant stevig vastzetten in de bodem.

- Water en mineralen opnemen uit de bodem.

- Reservestof opslaan

Bouw van wortels

Wortel van een plant bestaat uit:

• Hoofdwortel

• Zijwortel

• Wortelharen

Wortels nemen via de celwand

• water + mineralen op

• Deze worden vervoerd naar andere delen van de plant.

Stengels

Functie van stengels:

• vervoeren van water + voeding

• Zorgen voor stevigheid

In de stelgels zitten van voor transport van water en stoffen.

Om de vaten heen zitten vezels - voor stevigheid.

Houtvaten en bastvaten

Houtvaten: vervoeren water + mineralen vanuit de wortels naar de rest van de plant.

Bastvaten: vervoeren water + glucose (opgeloste suiker) vanuit de bladeren naar de rest van de plant.

Aan de slag 

Volgende les af!

Thema 7 Basisstof 1 bladeren

Maken opdracht 2, 3 en 4

Bladzijde 14 en 15

10

minute

00

second

add30s

Startklaar!

- Zit op je plek

- Telefoon in het Zakkie 

- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui

3

minute

00

second

add30s

Uit welke drie delen is een blad opgebouwd?

A

Bladmoes, hoofdnerf, zijnerf.

B

Wortel, nerven, opperhuid.

C

Bladmoes, houtvaten, bastvaten.

D

Bladmoes, stengel, huidmondjes.

Wat is de functie van de nerven in een blad?

A

Bescherming tegen uitdroging.

B

Transport van water en stoffen.

C

Maken van glucose.

D

Opslaan van reservestoffen.

Noem de drie dingen die een plant nodig heeft voor fotosynthese.

Welke drie functies hebben wortels?

A

Stevigheid, fotosynthese, opslaan van zuurstof.

B

Stevigheid, opnemen van water en reservestoffen opslaan.

C

Transport, stevigheid, bladeren maken

D

Fotosynthese, opslaan suikers, opnemen licht.

Welke vaten vervoeren water en mineralen, en welke vervoeren suikers?

A

Houtvaten -> water + mineralen Bastvaten --> suikers

B

Bastvaten -> water + mineralen Houtvaten -> Suikers

C

D

Basisstof 3 

Glucose als grondstof

Leerdoelen deze les

Aan het einde van deze les:

- kan ik beschrijven dat er bij fotosynthese energie nodig is en dat bij verbranding energie vrij komt

- Je kunt aangeven welke stoffen een plant kan maken van de grondstof glucose.

-kan ik aangeven wat de functies zijn van suikers, eiwitten  en vetten.

- Dat je koolstofdioxide kunt aantonen met kalkwater en zetmeel met joodoplossing

Verbranding in een plant

In alle cellen gebeurt verbranding:

• komt energie vrij

• nodig om te bewegen en te groeien.

Nodig voor verbranding

• Glucose

• Zuurstof

Ontstaat bij verbranding

• Koolstofdioxide

• Water

• Energie

Glucose omzetten

Planten kunnen glucose omzetten in:

1. Koolhydraten

2.Eiwitten

3. Vetten

Waar in zitten koolhydraten?

Koolhydraten

• Suiker

  • Brandstof

• Zetmeel

  • Reservestof

• Cellulose

  • Bouwstof voor de celwand van een plant
    

Eiwitten

- Bouwstof voor cellen.

- Worden opgeslagen in zaden zoals granen en peulvruchten.

Vetten

- Vooral een reservestof.

- In zaden zoals zonnebloempitten, pinda's en noten.

Assimiliatie

Assimilatie:

• Omzetten van glucose in andere energierijke stoffen

  • als brandstof

  • als bouwstof

  • als reservestof

Assimilatie

Stoffen maken waarmee een plant kan groeien, bewegen en opslaan. 

Aan de slag

Basisstof 3

Maken opdracht 6 en 7

Bladzijde 32 en 33

10

minute

00

second

add30s

Basisstof 4

Voortplanting

Lesdoelen van deze les

Aan het einde van de les:

- Je kunt voorbeelden geven van geslachtelijke voortplanting en ongeslachtelijke voortplanting

- Je kunt delen van een bloem benoemen.

- Je kunt de functies van de delen van een bloem beschrijven.

Ongeslachtelijke voortplanting

Kenmerken van ongeslachtelijke voortplanting:

- Er is maar 1 ouderplant nodig.

- Er zijn geen geslachtscellen nodig

- De nakomelingen hebben dezelfde erfelijke eigenschappen

Ongeslachtelijke voortplanting

Verschillende manieren van ongeslachtelijke voortplanting:

- Deling

- Stekken

- Knollen

- Bollen

- Uitlopers

- Wortelstokken

Deling

Eencellige planten, zoals boomalgen planten zich voort door deling.

Stekken

Bij stekken snijd je een deel van een plant af.

- Dit deel laat je uitgroeien tot een nieuwe plant.

Knollen

Een aardappel is een knol

- Knollen zijn verdikte stengels.

- Uit een aardappel ontstaat een aardappelplant die weer knollen vormt.

Bollen

Bij bollen vindt ongeslachtelijke voortplanting plaats.

- Een bol bestaat uit een bolschijf met rokken.

- Rokken zijn verdikte bladeren met veel reservestoffen.

Uitlopers 

Uitlopers zijn stengels waaruit jonge planten ontstaan. 

- De uitlopers groeien bovengronds.

- Als de uitlopers worden doorgestoken, groeit de plant zelf verder.

Wortelstokken

- Stengels die ondergronds groeien.

- Deze kunnen breken.

- De jonge plant groeit zelf verder.

Geslachtelijke voortplanting bij planten

Wat is bevruchting?

Wanneer de zaadcel van een man en de eicel van een vrouw smelten samen. 

- Hieruit ontstaat nieuw nageslacht.

Geslachtelijke voortplanting bij planten

Bloemen zijn de voortplantingsorganen

- Stuifmeelkorrels zijn de mannelijke geslachtsorganen.

- Eicellen zijn de vrouwelijke geslachtsorganen.

Stuifmeel + eicel = bevruchting (zaadje)

Uit ene zaadje groeit een nieuwe plant.

Erfelijke eigenschappen bij planten

Erfelijke eigenschappen:

- In de celkern zit informatie, bijvoorbeeld de bloemkleur

Bevruchting

- Bij bevruchting smelten de kernen van de geslachtscellen samen.

- De erfelijke eigenschappen van twee planten komen samen.

Nakomelingen kunnen anders zijn dan de ouderplant

Voorbeeld: rode bloem + witte bloem = roze bloem

Er kan dus een verschil zijn tussen de erfelijke eigenschappen tussen ouderplanten en hun nakomelingen

Nieuwe planten kweken

Kwekers willen nieuwe of betere planten maken.

- Dit doen ze door geslachtelijke voortplanting

- Zo kunnen er mooie kleuren bloemen of grote vruchten ontstaan.

Bouw + functie van bloemen

Kroonbladeren

- De bloemkroon bestaat uit kroonbladeren

- Soms zijn ze groot en opvallend: het lokken van insecten

- Insecten helpen bij de bestuiving

Kelkbladeren

- De bloem bestaat uit kelkbladeren.

- Deze zijn meestal groen.

-  Beschermt de bloem tegen uitdroging en kou. 

Meeldraden

Meeldraden zijn de mannelijke voortplantingsorganen.

- Ze zitten in de bloem

Stuifmeelkorrels

- in het bovenste deel van de meeldraad groeien de stuifmeelkorrels.

Stamper

Stamper is de vrouwelijke voortplantingsorgaan. Een bloem kan een of meer stampers hebben.

Vruchtbeginsel:

- Het onderste deel van de stamper is het vruchtbeginsel.

- Dit kan uitgroeien tot een vrucht.

Eicellen:

- In het vruchtbeginsel zitten eicellen.

- Een eicel: het vrouwelijke geslachtsorgaan

- Na de bevruchting kan het uitgroeien tot een zaad.

Aan de slag

Maken opdracht 1 op blz 46

opdracht 2 en 3 op blz 49

opdracht 6 + 7 + 8 blz 55

Startklaar!

- Zit op je plek

- Telefoon weg!

- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui

3

minute

00

second

add30s

Opdracht ongeslachtelijke voortplanting

Stap 1: Vorm groepjes van 3 leerlingen.

Stap 2: Ieder lid van het groepje krijgt twee manieren van ongeslachtelijke voortplanting.

Stap 3: Maak op een A3 blad een overzicht met:

               - Een korte samenvatting

               - Een duidelijke tekening of schema

Gebruik je boek: basisstof 4 vanaf blz 42

Werk netjes en creatief. 

Gebruik je boek basisstof 4 vanaf blz 36

20

minute

00

second

add30s

Feedback ronde

Stap 1: Loop met je groepje langs de andere posters. 

Stap 2: Lees goed wat er staat.

Stap 3: Schrijf op een post it:

- Compliment: wat is duidelijk of goed gedaan?

- Tip: Wat kan beter of wat ontbreekt er nog?

Stap 4: Plak je feedback op de poster.

10

minute

00

second

add30s

Opdracht: onderdelen van de bloem

Wat ga je doen?

1. Werk in tweetallen.

2. Je krijgt een stencils over de onderdelen 

     van de bloem

3. Vul de onderdelen op de juiste plek

4. Je hebt 5 minuten, daarna bespreken we het klassikaal.

Gebruik niet je boek! Doe het uit je hoofd!

5

minute

00

second

add30s

Opdracht: begrippen onderdelen van de bloem en functie

Wat ga ik doen?

1. Werk in tweetallen.

2. Je krijg een stencil met begrippen van de onderdelen van de bloem.

3. Schrijf van ieder begrip de uitleg/functie op.

4. Gebruik hiervoor je boek: Basisstof 4 blz 50, 51 en 52

5. Je hebt 10 minuten, daarna bespreken we het klassikaal.

Startklaar!

- Zit op je plek

- Telefoon in het Zakkie 

- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui

3

minute

00

second

add30s

Basisstof 5

bestuiving

Leerdoelen deze les

Aan het einde van de les:

- weet ik wat bestuiving is

- Kan ik de kenmerken van insectenbloemen en windbloemen noemen.

- Kan ik beschrijven hoe bevruchting bij zaadplanten verloopt.

Bestuiving

Bestuiving bij bloemen

- Meeldraden maken stuifmeelkorrels.

- Stuifmeel moet op de stamper van dezelfde soort bloem komen.

- Dat heet bestuiving

Roos --> roos: bestuiving

Roos --> tulp: geen bestuiving

Insectenbloemen

Stuifmeel kan op de stamper komen door insecten.

- Bloemen die insecten gebruiken heten insectenbloemen.

Kenmerken insectenbloemen:

- Grote opvallende bloemen

- Felle kleuren

- Geur

- Nectar (zoet sap, bijen maken er honing van.

Insectenbloemen

Een insect:

1. Landt op een bloem: stuifmeel plakt aan zijn rug.

2. vliegt naar een andere bloem: stuifmeel komt op de stamper.

- Zo kan een insect veel bloemen bestuiven!

Windbloemen

Sommige bloemen gebruiken wind: windbloemen

Windbloemen zijn

- Klein en onopvallend 

- Vaak groen

Ze maken heel veel stuifmeelkorrels:

- Licht en glad

Bevruchting bij planten

1. Stuifmeelkorrel komt op de stamper van een bloem.

2. Uit de stuifmeelkorrel groeit een stuifmeelbuis.

3. De stuifmeelbuis groeit naar de eicel in het vruchtbeginsel.

- In de stuifmeelbuis zit de kern van de stuifmeelkorrel.

- Als de kern bij de eicel komt, versmelten de twee kernen.

- Dat heet bevruchting: de eicel is nu bevrucht!

Verandering na bevruchting

Na de bevruchting veranderen de bloem.

1. De kroonbladeren vallen af.

2. De kelkbladeren en meeldraden verschrompelen.

3. Het bevruchte eicel wordt een zaad.

4. Het vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht.

Verandering na bevruchting

- In de vrucht zitten de zaden.

- In elk zaad zit een kiem. Hieruit groeit een kiemplantje.

- Soms groeien er meerdere zaden in een vrucht.

Aan de slag!

Basisstof 5

Maken opdracht 7 en 8

Bladzijde 67

10

minute

00

second

add30s

Basisstof 7

Ontkieming, groei en ontwikkeling