Tekenen/Handvaardigheid Mavo 4
ST1, gericht op procesmatig werken en creatief denken
ST2, dag werken
ST3, thema-opdracht
ST4, thema-opdracht (Oud CPE)
Excursie KM, Excursie stad
CSE theorie
CPE praktijk
Tekenen/Handvaardigheid Mavo 4
ST1, gericht op procesmatig werken en creatief denken
ST2, dag werken
ST3, thema-opdracht
ST4, thema-opdracht (Oud CPE)
Excursie KM, Excursie stad
CSE theorie
CPE praktijk
Deze slide heeft geen instructies
Van kunstwerk naar onderzoek
Open met het idee dat deze lessenserie niet draait om één perfect eindwerk, maar om onderzoeken, proberen, vergelijken en keuzes onderbouwen.
Als je denkt aan bekende kunst, welk bekend kunstwerk komt meteen in je op?
Gebruik de reacties om leerlingen te laten denken aan geschikte startpunten: echte, bekende kunstwerken waar informatie over te vinden is en waarmee je kunt experimenteren.
De opdracht in het kort
Je kiest één bekend bestaand kunstwerk als startpunt. Vanuit dat werk ga je onderzoeken, schetsen, veranderen, testen en uitproberen. Je maakt dus geen groot eindwerk. Je eindproduct is een procesverslag/portfolio met onderzoek, moodboard, varianten, beeldende experimenten en mini-remakes.
Benadruk dat elke stap zichtbaar moet worden bewaard: losse schetsen, foto’s van tussenstappen, korte reflecties en materiaalproeven horen allemaal in het portfolio.
Waarom deze manier van werken?
Je leert kijken als een kunstenaar
Je onderzoekt inhoud én vormgeving
Je ontdekt wat materiaal met een beeld doet
Je laat een proces zien, niet alleen een eindresultaat
Deze slide heeft geen instructies
Eindproduct: jouw portfolio
In je portfolio verzamel je alles wat je maakt tijdens het project:
theoretisch onderzoek
een moodboard
schetsen en aantekeningen
varianten van de voorstelling (4)
experimenten met beeldaspecten (4)
eventueel experimenten met materiaal, al mag dit ook onderdeel zijn van de eerdere experimenten
korte reflecties op je keuzes en ontdekkingen
We hebben hiervoor 5 a 6 weken.
Eindproduct: jouw portfolio
Noem dat een portfolio zowel digitaal als op papier kan zijn, als het maar overzichtelijk en volledig is.
Deze slide heeft geen instructies
Fase 1: De Start & Theoretisch Onderzoek
Je kiest een kunstwerk dat je interessant vindt en onderzoekt waar het over gaat, wie het heeft gemaakt en in welke tijd of situatie het is ontstaan.
Deze slide heeft geen instructies
Kies één kunstwerk
Je start met één bekend kunstwerk.
Kies een werk:
dat echt bestaat
waar genoeg informatie over te vinden is
dat jou nieuwsgierig maakt
waarmee je later goed kunt experimenteren
Voorbeelden kunnen uit verschillende disciplines komen, maar houd de uitvoering van de opdracht bij tekenen en handvaardigheid.
Wat onderzoek je?
Zoek basisinformatie over het kunstwerk:
titel van het werk
naam van de kunstenaar
jaartal
kunststroming of stijl
onderwerp en betekenis
tijd, plaats en context
Deze informatie zoek je op, schrijf je over op papier en verwerk je straks in je moodboard! Schrijf onder je tekst klein wat je bron is.
Leg eenvoudig uit dat context betekent: wat speelde er in die tijd, bij die kunstenaar of in de samenleving waardoor dit werk beter te begrijpen is.
Maak een moodboard
Je maakt een visueel moodboard dat de sfeer, kleuren, vormen en thematiek van het kunstwerk vangt. Gebruik beelden, woorden, kleurstalen, details en materiaalindrukken.
Voeg de tekst van je onderzoek toe.
A3-Formaat.
Het moodboard hoeft geen samenvatting te zijn; het moet vooral de sfeer en richting van het verdere onderzoek zichtbaar maken.
de Voorstelling
In deze fase onderzoek je de inhoud van het werk. Je kijkt naar wat er is afgebeeld en wat er gebeurt als je de voorstelling verandert.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de inhoud
Kijk precies naar de voorstelling:
wie of wat zie je?
wat valt het meest op?
welk verhaal, gevoel of idee zit erin?
welke onderdelen zijn onmisbaar?
welke onderdelen kun je veranderen?
Stimuleer leerlingen om eerst te benoemen wat de kern is van het beeld, voordat ze gaan aanpassen.
Maak varianten of remakes
Maak verschillende varianten waarin de betekenis of voorstelling verandert.
Volg de stappen in je werkboek.
Maak 2 collages, 1 met je onderwerp en 1 met de achtergrond.
Moderniseer een element uit je kunstwerk
Voeg iets toe of laat iets weg
De stapjes vind je in het werkboek
De varianten mogen schetsmatig zijn, als de verandering maar duidelijk en bewust is.
Veranderen = nieuwe betekenis
Een kleine verandering kan veel doen.
Een andere plek, tijd of hoofdpersoon zorgt vaak voor een ander verhaal, een andere sfeer of een nieuwe boodschap.
Geef eventueel een klassikaal voorbeeld: hetzelfde beeld in een schoolplein, stad of toekomstwereld roept meteen iets anders op.
Wat moet fase 2 opleveren?
Aan het eind van fase 2 heb je:
een analyse van de voorstelling
minimaal 3 uitgewerkte varianten of remakes
korte uitleg per variant over wat je hebt veranderd
een reflectie op welk effect die verandering had
Deze slide heeft geen instructies
De Vormgeving
Nu laat je de inhoud even los en onderzoek je vooral hoe het beeld is gemaakt: kleur, licht, vorm, ruimte en compositie.
Deze slide heeft geen instructies
Stap 1: Kleur
Maak kleurvariaties bij je gekozen werk of een detail daaruit.
Onderzoek bijvoorbeeld:
complementair contrast
monochroom kleurgebruik
expressief kleurgebruik
Let op hoe kleur de sfeer en betekenis verandert.
Laat leerlingen niet alleen andere kleuren kiezen, maar ook benoemen wat het effect daarvan is.
Deeltaak 2: Licht en schaduw
Experimenteer met lichtwerking.
Onderzoek bijvoorbeeld:
clair-obscur
een felle lichtbron
sterke slagschaduw
donker tegenover licht
Kijk hoe licht de aandacht stuurt.
Clair-obscur mag eenvoudig worden uitgelegd als groot contrast tussen licht en donker.
Stap 2: Compositie
Test verschillende composities.
Maak een variant van je kunstwerk waarin je de compositie aanpast, volg de stappen in je werkboek.
Laat leerlingen bewust variëren in plaatsing, richting en beeldbalans.
Materiaal- en techniekexperimenten
Je hebt misschien al meerdere materialen en technieken gebruikt.
Daag jezelf uit en maak variaties van je kunstwerk waarbij je werkt met verschillende materialen.
Deze slide heeft geen instructies
Materiaal - remakes
Maak een variatie met een materiaal wat je nog niet
hebt gebruikt.
Denk bijv. aan:
kleistudie
collage van tijdschriften
draadsculptuur
mixed-media schets
Als materialen beperkt zijn, kan de docent een keuzelijst geven. Het gaat om verschillen in materiaal en werkwijze, niet om grote afmetingen.
Materiaal verandert het beeld
Een beeld van klei werkt anders dan een collage of draadsculptuur.
Materiaal kan invloed hebben op:
sfeer
textuur
detail
ruimtelijkheid
uitstraling
Benadruk dat leerlingen moeten vergelijken: wat kan dit materiaal wel laten zien, en wat juist niet?
Zo bouw je je portfolio op
Zorg voor een duidelijke volgorde:
gekozen kunstwerk
moodboard
experimenten van de voorstelling
experimenten met beeldaspecten
experimenten met materiaal/techniek
reflecties en conclusies (korte tekst achterop of bij je kunstwerk wat je vind van je aanpassing.
Een overzichtelijke indeling helpt bij de beoordeling van het proces.
Beoordeling: waar letten we op?
De beoordeling gaat niet vooral over technische perfectie. Er wordt vooral gekeken naar:
onderzoek en verdieping
experimenteerdrift
zichtbare ontwikkeling
bewuste keuzes
zorg voor het portfolio
Kader hier duidelijk dat een leerling met lef en goed onderzoek hoog kan scoren, ook als niet alles 'mooi' of 'af' is.
Begrippenlijst
kunstwerk - een gemaakt beeldend werk van een kunstenaar
moodboard - een verzameling beelden, kleuren en woorden die sfeer en richting laat zien
voorstelling - wat er in een beeld te zien is
beeldaspecten - kenmerken van een beeld, zoals kleur, licht, vorm, ruimte en compositie
compositie - de plaatsing en ordening van onderdelen in een beeld
context - de tijd, plaats en omstandigheden waarin een werk is gemaakt
portfolio - een verzameling van werk en proces uit een project
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
variant - een veranderde versie van een beeld
remake - een nieuwe uitvoering van een bestaand werk
complementair contrast - kleurcontrast tussen kleuren die tegenover elkaar liggen in de kleurencirkel
monochroom - opgebouwd uit één kleur met lichtere en donkere variaties
clair-obscur - sterk contrast tussen licht en donker
abstractie - vereenvoudigen of loslaten van de herkenbare werkelijkheid
mixed media - het combineren van verschillende materialen of technieken in één werk
Deze slide heeft geen instructies