School door de jaren heen
School door de jaren heen. (blz.18 en 19)
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
School door de jaren heen. (blz.18 en 19)
Open met het idee dat school niet altijd vanzelfsprekend was. Leg uit dat deze les laat zien hoe onderwijs veranderde en hoe je in verhalen over vroeger feiten en meningen kunt herkennen.
Leerdoel
Ik kan uitleggen hoe scholen in de loop van de geschiedenis veranderden en het verschil tussen een feit en een mening benoemen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet jij of denk je te weten over hoe school vroeger was?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen, zoals rijk, arm, werken, streng, klein of leren.
Zou je liever werken of liever naar school gaan?
Deze slide heeft geen instructies
Middeleeuwen: school voor enkelen
In de middeleeuwen gingen vooral rijke kinderen naar school.
Veel arme kinderen werkten thuis of op het land.
Onderwijs was dus niet voor iedereen.
Benadruk het verschil tussen rijk en arm. Het gaat hier om grote lijnen: onderwijs bestond wel, maar was vooral voor een kleine groep kinderen.
Waarom weinig kinderen naar school gingen
Kinderen hielpen vaak mee met werk in huis.
Op het platteland werkten kinderen vaak mee op het land.
Voor veel gezinnen was werken belangrijker dan school.
Daardoor leerden niet alle kinderen lezen en schrijven.
Leg uit dat schoolbezoek samenhing met het dagelijks leven van gezinnen. Kinderen waren vaak nodig om mee te werken.
Wat leerden kinderen?
Lezen
Schrijven
Soms rekenen
Niet ieder kind kreeg dezelfde lessen.
Houd dit eenvoudig. Het doel is niet een volledig lesprogramma van toen, maar laten zien dat onderwijs beperkt en ongelijk was.
Wie gingen in de middeleeuwen vooral naar school?
rijke kinderen
alle kinderen
arme kinderen
oude mensen
De kern van dit blok is dat onderwijs vooral bereikbaar was voor rijke kinderen. 'Arme kinderen' is een logische misvatting als leerlingen het verschil tussen werken en leren nog niet scherp zien.
Vul de juiste woorden in
In de middeleeuwen gingen vooral rijke kinderen naar school. Veel arme kinderen moesten werken thuis of op het land. Daardoor was onderwijs niet voor ieder kind bereikbaar.
Laat leerlingen hardop meelezen als dat helpt. De drie kernwoorden uit dit subtopic zijn rijke kinderen, werken en ieder kind.
17e en 18e eeuw: nog niet voor iedereen
In de 17e en 18e eeuw gingen nog lang niet alle kinderen naar school.
Veel kinderen werkten thuis of in de omgeving van het gezin.
Onderwijs werd iets vaker gezien, maar bleef ongelijk verdeeld.
Deze slide heeft geen instructies
Rijke en arme kinderen
Rijke kinderen kregen vaker onderwijs.
In de 18e eeuw kregen veel rijke kinderen privéles aan huis.
Arme kinderen hadden die kans veel minder.
Leg uit dat onderwijs in deze tijd niet hetzelfde was voor iedereen. Privéles laat goed zien dat geld veel verschil maakte.
Waarom gingen veel kinderen toen niet naar school?
door leerplicht
ze moesten werken
er waren niveaus
ze kregen hulp
De foute opties komen uit latere periodes in de les. Zo check je of leerlingen tijdvakken niet door elkaar halen.
Vul de juiste woorden in
In de 17e en 18e eeuw gingen nog niet alle kinderen naar school. Op het platteland gingen kinderen soms vaker in de winter dan in de zomer. Rijke kinderen kregen soms privéles aan huis.
Deze invuloefening pakt drie dragende begrippen uit dit blok: platteland, winter en privéles.
19e eeuw: meer regels en scholen
In de 19e eeuw kwamen er meer regels voor onderwijs.
Er kwamen steeds meer scholen.
School werd beter georganiseerd dan vroeger.
Zet hier de overgang centraal: van beperkt en ongelijk onderwijs naar een samenleving die onderwijs steeds belangrijker gaat vinden.
Leerplicht verandert veel
Meer scholen + meer regels → onderwijs voor meer kinderen
Uiteindelijk kwam leerplicht. Daardoor moesten kinderen naar school. School werd nu veel meer een vast onderdeel van het leven van kinderen.
Leg leerplicht eenvoudig uit: het is een regel dat kinderen naar school moeten. De precieze jaartallen zijn hier minder belangrijk dan het effect op de samenleving.
Van werken naar leren
Vroeger werkten veel kinderen thuis.
Door leerplicht gingen meer kinderen naar school.
Dat veranderde hun dagelijks leven.
Maak hier het contrast met eerdere eeuwen duidelijk: school werd steeds normaler en werken werd minder de hoofdtaak van kinderen.
De grote verandering
De 19e eeuw is een belangrijk keerpunt. Onderwijs was niet langer alleen voor een kleine groep. Door meer scholen, regels en leerplicht werd school voor steeds meer kinderen bereikbaar.
Deze slide heeft geen instructies
Wat veranderde veel door leerplicht?
meer privéles
meer werken thuis
meer kinderen naar school
minder regels
Hier toets je het gevolg van leerplicht, niet alleen de betekenis van het woord.
Vul de juiste woorden in
In de 19e eeuw kwamen er meer regels voor onderwijs. Er kwamen ook meer scholen. Uiteindelijk kwam leerplicht, waardoor meer kinderen naar school moesten.
De drie kernbegrippen horen bij de grote verandering van deze eeuw: regels, scholen, leerplicht.
Kansengelijkheid
Kansengelijkheid betekent: ieder kind moet de kans krijgen om te leren. Dat is nu belangrijk in het onderwijs. Toch bestaan er nog steeds verschillen tussen kinderen.
Leg uit dat kansengelijkheid gaat over kansen, niet over dat iedereen precies hetzelfde is of hetzelfde resultaat haalt.
Feit en mening
Een feit is iets waarvan je zeker weet dat het klopt.
Een mening is wat iemand vindt of denkt.
In geschiedenis kom je feiten en meningen tegen in bronnen.
Sluit aan bij de bijlage: bij een mening gaat het om een oordeel, bijvoorbeeld goed, slecht, mooi of belangrijk.
Feiten uit deze les
In de middeleeuwen gingen vooral rijke kinderen naar school.
In de 17e en 18e eeuw gingen nog niet alle kinderen naar school.
In de 19e eeuw kwamen meer regels, meer scholen en uiteindelijk leerplicht.
In de 20e eeuw werd onderwijs toegankelijker.
Benadruk dat deze zinnen gaan over wat volgens bronnen en onderzoek over het verleden bekend is.
Meningen uit deze les
"School vroeger was slecht."
"Leerplicht is een goed idee."
"Privéles is eerlijker dan gewone school."
"Het is fijn dat scholen nu meer hulp geven."
Dit zijn meningen, omdat iemand een oordeel geeft.
Laat zien dat woorden als goed, slecht, fijn en eerlijk vaak op een mening wijzen.
Feit of mening in een bron
Een bron kan beide bevatten. Bijvoorbeeld:
"Kinderen gingen vaker in de winter naar school." → feit
"Het is onmogelijk om de kinderen goed les te geven." → mening
Bij de tweede zin hoor je een oordeel.
Gebruik het voorbeeld uit de bron van de leraar uit 1764. Leg uit dat een bron waardevol blijft, ook als er een mening in staat.
Wat heb jij het best onthouden?
Laat leerlingen één duidelijk punt noemen, bijvoorbeeld dat vroeger vooral rijke kinderen naar school gingen en nu veel meer kinderen.
Wat hielp jou om dit te begrijpen?
Mogelijke antwoorden: de voorbeelden, de tijdlijn, feit of mening, of de vergelijking tussen vroeger en nu.
Begrippen
middeleeuwen - een periode in de geschiedenis van lang geleden
onderwijs - les krijgen op school
platteland - gebied met dorpen en veel open ruimte
privéles - les die een kind apart krijgt, vaak thuis
leerplicht - regel dat kinderen naar school moeten
toegankelijker - makkelijker bereikbaar voor meer mensen
kansengelijkheid - ieder kind moet een eerlijke kans krijgen om te leren
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
feit - iets waarvan je zeker weet dat het klopt
mening - wat iemand vindt of denkt
bron - tekst, voorwerp of afbeelding waaruit je informatie over vroeger haalt
regel - afspraak of wet die zegt hoe iets moet
niveau - de moeilijkheid of soort van onderwijs
extra hulp - ondersteuning voor leerlingen die iets nodig hebben
Deze slide heeft geen instructies
