H8 Samenleven

• Mens & Maatschappij
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 2

8.1 Frankrijk

Uitleg blok : 1 Frankrijk

Je kan: 

- Uitleggen wat absolutisme is.

Jeugdjournaal  28 mrt 2023

Gele hesjes uit het instapverhaal Waar dit blok over gaat.

RTL nieuws 11 sep 2025

Drie weken geleden ook protesten. Mensen worden boos als ze het gevoel hebben dat ze het hoofd niet boven water kunnen houden.

Waar gaat dit blok over?

Burgers voeren actie tegen de regering in gele hesjes

In de 18e eeuw (1700-1800) opstand 

Koning had alle macht --> gewone volk had niets te zeggen. 

Belangrijke geleerden vonden dat het volk moest kunnen meebeslissen. 

Het hoofd van de koning belandde in een rieten mand. 

Het was de tijd van pruiken en revoluties.

Alle macht aan de koning

• Lodewijk XIV (de veertiende) 

     1661 de Koning van Frankrijk

• Manier van regeren: absolutisme
  
• Staten-Generaal mocht alleen advies geven en vergaderde bijna nooit. 

Alle macht aan de koning

• Iedereen geloofde dat de koning zijn 

macht van God gekregen had.

•  Hij leefde in grote luxe, want dat 

hoorde bij zijn goddelijke status. 

• Zijn bijnaam was de Zonnekoning. 
• Toen hij in 1715 stierf, was Frankrijk een arm land.

We maken samen opdracht 6

https://schooltv.nl/video-item/paleis-versailles-lodewijk-xiv

Aan de slag: 

Maken opdracht 1,2,4,5 en 7

Klaar? 

PO burgerschap

Leren Economie

8.1 Frankrijk

Nakijken 1,2,4,5 en 7

Uitleg blok : 1 Frankrijk

Je kan: 

- Vertellen wat de rechten en plichten van de drie standen waren.

- Vertellen hoe het denken over vrijheid veranderde in de achttiende eeuw.

wat is absolutisme

1. Iedereen heeft macht
2. Alleen de regenten hebben macht
3. De koning heeft alle macht

Nieuwe ideeën

In de Middeleeuwen was er een standenmaatschappij. 

In de samenleving waren drie groepen of standen:

1. de geestelijken (eerste stand);
   
2. de edelen (tweede stand);
   
3. de burgers en boeren (derde stand).

De eerste en tweede stand hadden veel rechten en weinig plichten. De derde stand had nauwelijks rechten en alleen maar plichten.

Standenmaatschappij

Nieuwe ideeën

In de achttiende eeuw vonden Franse geleerden 

Voltaire en Rousseau dat mensen gelijk waren.

De koning moest regeren in het belang van het 

hele volk.

Ook moesten mensen vrij zijn en hun mening 

kunnen geven. Deze ideeën noemen we De Verlichting!

Revolutie!

Koning Lodewijk XVI verloor zijn macht én zijn hoofd!

Misoogst

Belastingverhoging

Bestorming Bastille

Grote veranderingen!

Afschaffing standenmaatschappij

Grondwet

Democratie

Aan de slag

 8.1 Frankrijk

Opdracht 8,10,12,13 en 14

Blz 13 t/m 17

Klaar? 

8.1 Frankrijk

Nakijken 8,10,12,13 en 14

Uitleg blok : 1 Frankrijk

Je kan: 

Uitleggen wat mensenrechten zijn en er een voorbeeld van noemen

Voorbeelden noemen van landen waar nu gedemonstreerd wordt

Drie vernieuwingen noemen die Napoleon invoerde

Wat is een standenmaatschappij?

1. Iedereen in de samenleving is gelijk
2. De maatschappij is ingedeeld in groepen
3. Er waren verschillende groepen op gebied van werk
4. Er waren verschillende groepen met elk zijn eigen plaats en taak

Wat was GEEN oorzaak
van de Franse revolutie?

1. Economische crisis
2. Extra belastingen
3. Burgeroorlog
4. Ongelijke machtsverdeling

boeren & burgers

adel

geestelijken

Wat was géén gevolg van de Franse Revolutie?

1. Niemand hoefde meer belasting te betalen.
2. Mensen kregen gelijke rechten.
3. Standenmaatschappij werd verboden.
4. Vrijheid van meningsuiting.

Bron: Mensenrechten.nl

Uit onderzoek blijkt dat het grootste deel van onze bevolking vindt dat mensen in het openbaar moeten kunnen zeggen of schrijven wat zij willen. Het ligt wel aan de vorm en inhoud van de uiting. Ook vindt 60 procent van de bevolking dat social media berichten moeten verwijderen die beledigend zijn voor bepaalde bevolkingsgroepen.

Stemrecht en vrijheid van meningsuiting vinden wij heel 

normaal. Maar hoe is dat eigenlijk gekomen?

Waarom hebben we regels?

• Regels zijn er al zo lang als dieren in groepen leven. Zonder regels onstaat er chaos.
  
• We hebben zowel rechten als plichten. :
• Dingen die mógen (rechten)
• Dingen die móeten (plichten). 
  
  
• Napoleon bedacht ontzettend veel wetten. Die wetten bestaan nog steeds, ook in Nederland. Wetten zijn ook regels. Alleen dan ingewikkelder. En ze zijn opgeschreven in het wetboek

Napoleon Bonaparte

• Napoleon bedacht veel dingen:
  
• Nieuw wetboek > Iedereen moest gelijk door een rechter behandeld worden.
  
• Invoeren burgerlijke stand > Achternamen
  
• Overal dezelfde  meeteenheden
  
• Liet veel wegen bouwen

Aan de slag

8.1 Frankrijk

Opdracht 16, 17,18,19 en 22

Blz 18 t/m 22

Klaar?

8.2 De verenigde staten

7.1 nakijken

Uitleg de verenigde staten

Je kan: 

- vertellen wat de aanleiding was voor de Vrijheidsoorlog.

- vertellen wanneer de Amerikanen zich onafhankelijk verklaarden.

- vertellen hoe het land na de onafhankelijkheid werd bestuurd.

Noem twee dingen die wij dankzij Napoleon hebben/gebruiken

Strijd om vrijheid 

Vanaf 17e eeuw veel mensen in Europa arm en kwamen niet vooruit -> Afstotingsfactor 

Veel Europeanen trokken naar Amerika.

Ook vanwege het geloof.

Strijd om vrijheid 

• 1760: veel Engelse koloniën aan de oostkust Amerika.
• Mensen werken daar en er worden veel producten naar Engeland gebracht. 
• Bevolking moest veel belasting betalen aan de Engelse koning en had weinig inspraak. 
• De kolonisten waren hier ontevreden over -> Protesten -> Boston Tea party. 

Boston tea party

Na de onafhankelijkheid 

• Dertien zelfstandige staten -> iedere staat bedacht eigen wetten en regels over oa; onderwijs, rechtsspraak en politie.
• Verschil per staat -> Nu nog: Niet overal de doodstraf.
• Samen waren de staten de Verenigde staten.
• VS had eigen munt, leger en president (George Washington). 

Na de onafhankelijkheid 

• Onafhankelijkheidsverklaring 1776: 
• 'Alle mensen hebben recht op leven, vrijheid en geluk. Wanneer een regering deze rechten niet beschermt, heeft het volk het recht de regering af te zetten.’
• 1787 -> Eerste grondwet.
• Voorbeelden: Vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst, Recht op wapenbezit. 

Aan de slag 

8.2 De verenigde staten

Opdracht 4,6,8d/e, 9, 10

Blz 28 t/m 32

Klaar? 

8.2 De verenigde staten

8.2 4 t/m 10 nakijken

Uitleg de verenigde staten

Je kan: 

-uitleggen wat er veranderde aan waar de immigranten in de VS vandaan kwamen.

-uitleggen hoe ongelijkheid en grote verschillen in welvaart voorkomen in de VS.

Wat is een afstotingsfactor?

1. Reden waarom mensen vertrekken naar een gebied.
2. Reden waarom mensen vertrekken uit een gebied.
3. Manier waardoor je je niet thuis voelt.
4. Manier waardoor je je thuis voelt.

Wanneer werd de VS onafhankelijk?

1. 1750
2. 1776
3. 1786
4. 1794

Een grondwet is..

1. een boek waar alle wetten in staan
2. De belangrijkste wetten van een land
3. Wetten over het grondgebied van een land
4. Een wet over de grenzen van een land

Aantrekkingsfactor 

VS groeide na onafhankelijkheid snel.

1862 -> Homestead act = Wet dat mensen goedkoop grond konden kopen, tegen voorwaarden.

Overheid maakte de VS zo aantrekkelijk om te gaan wonen -> Aantrekkingsfactor. 

De frontier en pioneer 

De nieuwe inwoners gingen in nieuwe gebieden wonen, waar de grond nog niet bewerkt was -> VS breidde uit.

Pioneers trokken verder naar het westen.

Ze hoopten ook goud te vinden.

De pioniers kwamen in het gebied van de indianen.

Het gebied tussen de kolonisten en de indianen heet de frontier. 

Verschuiving van de frontier

The trail of tears 

Immigratieland 

In de Verenigde Staten wonen veel verschillende bevolkingsgroepen:

• Indianen 
• Europeanen 
• Afrikanen 
• Zuid-Amerikanen  

The American dream 

Kleine groep wordt echt rijk.

Grote verschillen in arm en rijk.

Kinderen in arme wijken/gezinnen minder kansen. 

The American Dream’ is in werkelijkheid niet voor iedereen even gemakkelijk te bereiken.

8.3 Nederland

Herhalen

8.2 11 t/m 22 nakijken

Uitleg Nederland

Je kan: 

-vertellen waarom het slecht met de republiek ging en waarom er verandering moest komen

- Vertellen waarom Frankrijk binnenviel 

Wat is een aantrekkingsfactor

1. Twee mensen die naar elkaar toe verhuizen
2. Een reden om rond te trekken
3. Een reden om een land te verlaten
4. Een reden om naar een land te verhuizen

Wat zijn pioniers?

1. Mensen die als eersten een avontuur aandurven.
2. Mensen die een rondtrekkend bestaan leiden.
3. Mensen die in oorlogen vooraan in de linie vechten.
4. Mensen die over de Frontier heen gingen.

Wat betekend 'frontier'?

1. Zo wordt het hulpje van de koning genoemd.
2. Oorlogsgebied.
3. Beeldscherm.
4. Een landgrens in de VS die kan verschuiven.

Onrust in de republiek

Van 1780 tot 1784 oorlog met Engeland doordat de VS afhankelijk werd. De republiek verkocht wapens aan de VS. Engeland verklaarde de oorlog en namen schepen en handelsposten van de VOC en WIC in beslag. 

Economie werd slechter. De verschillen tussen arm en rijk waren groot. 

Patriotten

• Boze burgers die de macht grijpen: ze willen zelf hun stad besturen, Willen V en de regenten moesten weg.
• Streven naar vrijheid, gelijkheid en democratie

WIllen V was getrouwd met Wilhemina. Haar broer was de koning van Pruisen. Hij stuurde soldaten die de patriotten naar Frankrijk verdreven. 

Bataafse Revolutie

• 1785: patriotten proberen de macht te grijpen.

1. Dit mislukt --> patriotten vluchtten naar Frankrijk.
2. 1789 revolutie in Frankrijk
3. Napoleon is bang dat andere landen de franse revolutie tegen willen houden
4. 1795: Frankrijk bezet Nederland --> eenheidsstaat
5. De Bataafse Revolutie is gelukt!

De Bataafse Republiek (1795-1806)

Wat was nieuw?

• Centrale overheid (regering)
• Landelijke belasting
• openbare scholen
• postdienst

De Bataafse Republiek was echter niet van lange duur....

Een koning!

Napoleon Bonaparte maakte zijn broer koning: Lodewijk Napoleon. Zo hoopte hij op dikke belasting want een koning kan de belasting verhogen. 

Koning Lodewijk wilde een goede koning zijn. Hij deed niet mee aan de plannen van Napoleon en die pikte Nederland in en voegde het toe aan zijn keizerrijk. 

Aan de slag 

8.3 Nederland

Opdracht 1,2,3,,4,6,9 en 10

Blz 44 t/m 51

Klaar? 

8.3 Nederland

Herhalen

8.2 11 t/m 22 nakijken

Uitleg Nederland

Je kan: 

-vertellen waarom het slecht met de republiek ging en waarom er verandering moest komen

- Vertellen waarom Frankrijk binnenviel 

Bestuur in Nederland

Het binnenhof was in de middeleeuwen al een belangrijke plek. De besturen van de povincies konden daar veilig vergaderen. Daarom zit ons landsbestuur nog steeds in den haag en niet in de hoofdstad Amsterdam. 

Napoleon ging regeren vanuit het paleis op de dam omdat hij vond dat bestuur in de hoofdstad moest.