Willem Kloos en zijn literaire invloed

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Willem Kloos en zijn literaire invloed

Les gemaakt door Koen, Ties en Thijs

Lesinhoud

1. De tijdsperiode 1880-1914

2. De Tachtigers

3. Willem Kloos' rol in De Nieuwe Gids

4. Biografie van Willem Kloos

5. Twee gedichten van Kloos: inhoud en vorm

6. Definitielijst

7. Vragen

Wat weet je al over de tijdsperiode 1880-1914

De tijdsperiode 1880–1914

1. Fin de siècle (eind van de eeuw)

2. Opkomst van psychologie, natuurwetenschappen

3. Kunst = persoonlijke expressie

4. L’art pour l’art (kunst om de kunst)

5. Individualisme en sensitivisme

Wat betekent l’art pour l’art?

A

Kunst moet commercieel zijn

B

Kunst moet altijd politiek zijn

C

Kunst heeft geen maatschappelijk nut nodig

D

Kunst is alleen voor elite

De Tachtigers

1. Groep jonge schrijvers rond 1880

2. Tijdschrift De Nieuwe Gids (1885)

3. Persoonlijke expressie centraal

4. Bekende namen: Kloos, Perk, Gorter, Verwey

5. Afzetten tegen moralistische literatuur van voorgangers

Wat was het meest significante dat de Tachtigers hebben gedaan?

A

Literatuur in zijn geheel veranderen

B

De Nieuwe Gids maken

C

Persoonlijke expressie aan kunst geven

D

Moralistische literatuur stoppen

Wat wilden de tachtigers met literatuur?

A

Moraal leren

B

Persoonlijke gevoelens uitdrukken

C

Geschiedenis schrijven

D

Hetzelfde als hun voorgangers

Willem Kloos' rol in De Nieuwe Gids

1. Oprichter en schrijver (1885)

2. Tijdschrift voor vernieuwing in de literatuur

3. Doel: afrekenen met ouderwetse moraal en vormdwang

4. Publiceerde eigen sonnetten en literaire kritiek

5. Bekende rubriek: Literaire kroniek

6. Gaf jonge dichters als Gorter en Verwey een podium

7. Conflict en chaos door zijn persoonlijke problemen

Filmpje ter ondersteuning

Filmpje: De kleine Johannes

Oude stof: Wat is een Sonnet?

A

Een toneelstuk waarin de hoofdrolspeler een monoloog houdt.

B

Een lied dat altijd over de liefde gaat en op muziek gezongen wordt

C

Een gedicht van veertien regels met een vast rijmschema met vaak een wending in de inhoud.

D

Een kort verhaal met een moraal aan het einde.

Wanneer was de nieuwe gids gemaakt?

A

1884

B

1885

C

1886

D

1887

Biografie van Willem Kloos

1. Geboren 1859, Amsterdam

2. Oprichter van De Nieuwe Gids

3. Schreef vooral sonnetten

4. Gangmaker van de Tachtigers

5. Bekend citaat: “Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten”

6. Psychische problemen, drank, heftige levensstijl

7. Later rustiger leven door huwelijk

Waarmee maakte Kloos vooral naam?

A

Zijn essays over moderne kunst

B

Zijn rol als leider van de Tachtigers

C

Zijn sonnetten in De Nieuwe Gids

D

Zijn romans over de Tweede Wereldoorlog

Analyse 1: Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten.

Gedicht: Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten

• Inhoud: zelfverheerlijking, innerlijke goddelijkheid.

• Vorm: sonnet (14 regels, ABBA-rijm), formeel, gecombineerd met emotie.

• Kenmerken tachtigers: emotie centraal, persoonlijke expressie, oud nieuw gemaakt.

• Thema: individualisme

1.Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten,
2.En zit in 't binnenst van mijn ziel ten troon
3.Over mij zelf en 't al, naar rijksgeboôn
4.Van eigen strijd en zege, uit eigen krachten.

5.En als een heir van donkerwilde machten
6.Joelt aan mij op en valt terug, gevloôn
7.Voor 't heffen van mijn hand en heldere kroon:
8.Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten.

9.En tóch, zo eindloos smacht ik soms om rond
10.Úw overdierb're leên den arm te slaan,
11.En, luid uitsnikkende, met al mijn gloed

12.En trots en kalme glorie te vergaan
13.Op úwe lippen in een wilden vloed
14.Van kussen, waar 'k niet langer woorden vond.

Analyse 2: Het Boek van Kind en God.

• Inhoud: teleurstelling en verraad door vriend (Verwey), beste vrienden - ruzie - uit elkaar, terug te vinden in tekst

• Vorm: dramatische sonnettenreeks

• Toon: verdriet

• Thema’s: liefde, verlies

• Kenmerken Tachtigers: weer persoonlijke expressie en vernieuwing.

"En gij, mijn kind, waarom mij zo verlaten?"

Definitielijst

Tachtigers
Groep schrijvers rond 1880 die kunst als expressie zagen.

Expressie
Het uitdrukken van persoonlijke gevoelens en emoties.

L’art pour l’art
“Kunst om de kunst”: kunst hoeft geen maatschappelijk nut te hebben.

Fin de siècle
Einde van de eeuw (±1880-1914) met nadruk op gevoel, schoonheid, pessimisme.

De Nieuwe Gids
Tijdschrift (1885) van de Tachtigers waarin hun vernieuwende ideeën werden gepubliceerd.

Wat betekent l'art pour l'art?

A

Kunstenaars maken kunst om te laten zien aan andere kunstenaars

B

Kunst hoeft geen maatschappelijk doel te hebben

C

Kunst moet altijd over kunst gaan

D

Kunst is bedoeld om mensen te onderwijzen

Welk thema komt vaak voor in Kloos’ werk?

A

Wraak

B

Oorlog

C

Vrede

D

Liefde

Schrijf 3 dingen. op die je deze les hebt geleerd

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.

1

minute

30

second

add30s