Hygiëne les 1 Nut van hygiëne en manieren van ziekteoverdracht

• Dierverzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Les 1: Nut van hygiëne

Even voorstellen...

Danielle van Dommele

Docent gezondheidsleer en mentor 1DAM en 2DC

Houdt van reizen, paardrijden en haar zoontje ;)

Wie zijn jullie?

Afspraken

Manier van werken

Eindtoets met cijfer

Tijdens de les maken we opdrachten.

Heb je dit in de les af, dan heb je geen huiswerk.

Deze module is onderdeel van het vak gezondheidsleer.

Andere modules dit jaar zijn: zoönosen, skelet en organen

Leerdoelen van vandaag

• Je kan uitleggen wat het verschil is tussen reinigen en ontsmetten
• Je kan uitleggen waarom reinigen en ontsmetten belangrijk zijn
• Je kan de twee besmettingsroutes opnoemen en van elke besmettingsroute drie voorbeelden geven
• Je kan de betekenis van de dikgedrukte woorden uitleggen 

Wat weet je al over hygiëne?

Wat is hygiëne?

Doel: voorkomen dat mensen en dieren ziek worden door ziekteverwekkers.

Bestaat uit:

• Reinigen = zichtbaar vuil en ziekteverwekkers verwijderen
• Desinfecteren = ziekteverwekkers doden

Vuil (haren, strooisel, ontlasting, voer, zand…) → broedplaats voor ziekteverwekkers → infectie → ziekte.

Conclusie: houd de omgeving van het dier altijd schoon!

Bij reinigen wordt zichtbaar vuil, waarin veel ziekteverwekkers zitten, verwijderd

1. Goed
2. Fout

Waarom wil je geen zieke dieren?

Zieke dieren:

• Voelen zich niet lekker
• Groeien en produceren minder
• Kosten voor zorg en medicijnen
• Kans op sterfte
• Risico voor volksgezondheid (zoönosen)

👉 Goede hygiëne voorkomt ziekte!

Het belang van hygiëne

Waarom ziekteverwekkers weren?

1. Voorkomen dierziekten
2. Beschermen volksgezondheid
3. Gezonde producten produceren

• Consumenten mogen niet ziek worden van 

       dierlijke producten

• Hele keten verantwoordelijk (boer → winkel)
• Hygiëne wettelijk verplicht (KKM, IKB, SKV)

De hele keten (van boer tot supermarkt) is verantwoordelijk voor het produceren van gezonde producten

1. Goed
2. Fout

Het belang van hygiëne

Goede hygiëne verlaagt besmettings- en infectiedruk

Besmettingsdruk = aantal ziekteverwekkers in de omgeving

Infectiedruk = aanwezigheid van zieke dieren

Minder ziekteverwekkers → lagere besmettingsdruk → 

kleinere kans op besmetting

Insleep

Voorkom insleep van ziekteverwekkers

Insleep = ziekteverwekkers komen binnen via medewerkers, materialen of voer

Maatregelen:

• Hygiënesluis (omkleden/douchen)
• Materialen ontsmetten
• Nieuwe dieren in quarantaine
• …

Versleep

Versleep = verspreiding binnen het bedrijf (bv. via zieke dieren)

Maatregelen:

• Jonge en oude dieren scheiden
• Zieke dieren apart zetten
• Omkleden, handen wassen, aparte materialen gebruiken

Wat is het verschil tussen insleep en versleep?

Besmetting en infectie

Besmetting = ziekteverwekker komt op/in het lichaam

Infectie = ziekteverwekker dringt binnen en vermeerdert

Niet elke besmetting → infectie

Infectieziekte = infectie veroorzaakt schade/ziekte

Bescherming = huid; zwakke plekken = wondjes & slijmvliezen

Bij een besmetting is een dier ziek

1. Goed
2. Fout

Afweer bij infectie

Afweer tegen ziekteverwekkers

Infectie → lichaam reageert met afweersysteem

Afweersysteem = witte bloedcellen + antistoffen

Dit heet ook wel afweer / weerstand / immuniteit

Te veel ziekteverwekkers → afweer niet sterk genoeg → dier wordt ziek

Ernst van infectieziekten

Niet alle infecties geven ernstige symptomen; sommige zijn mild of symptomeloos

Afhankelijk van:

• Type ziekteverwekker
• Plaats van infectie
• Afweer / gezondheid van het dier

Belangrijke organen (longen, hersenen, nieren) → vaak ernstiger

Gezonde dieren → mild verloop; verzwakt afweersysteem → ernstig verloop

Behandeling van infecties

Afhankelijk van ziekteverwekker:

Bacteriën → antibiotica

Virussen → geen directe medicijn; alleen symptoombestrijding (ontstekingsremmers, koortsverlagers, pijnstillers)

Waartegen werkt een antibioticum?

1. Bacteriën
2. Virussen

Besmettingsroutes

Direct contact = van ziek dier → gezond dier (likken, wassen, snuffelen, paren…)

Indirect contact = via omgeving of materialen (ontlasting, urine, braaksel, speeksel, bloed, besmette voorwerpen, parasieten)

Aan de slag

Werkblad 1 t/m vraag 8