Helder en correct formuleren: alle 4H-theorie

• newEditor
• Nederlands
• Secondary Education

SE toets formuleren

4ha

Herhaling onderbouw - NN Cursus 5, paragraaf 1

• zinnen begrenzen

• verwijswoorden

• trappen van vergelijking

• dubbelop en foute herhaling

• samentrekking

• congruentie

• inversie

• dat/als-constructie

• symmetrie

Zinnen juist begrenzen

• Zinnen beginnen met een hoofdletter,

• Zinnen eindigen met een punt.

• Gebruik komma’s bij samengestelde zinnen.

Welke zin is juist begrensd?

A

Veel studenten zijn niet blij met de online-lessen, ze zeggen dat ze de interactie met de docent missen. 

B

Veel studenten zijn niet blij met de online-lessen. Ze zeggen dat ze de interactie met de docent missen.  

Welke zin is juist begrensd?

A

Ik heb een onvoldoende gehaald voor wiskunde, waardoor ik nu 5H niet haal.  

B

Ik heb een onvoldoende gehaald voor wiskunde. Waardoor ik nu 5H niet haal.

Verwijswoorden

Waarom verwijzen:

• Voorkomt herhalingen

• Maakt een tekst prettiger om te lezen

Wat je moet weten om goed te verwijzen:

• het geslacht van woorden: mannelijk, vrouwelijk, onzijdig

• de- of het-woord

• enkelvoud of meervoud

Verwijswoorden

de-woorden

• mannelijk of vrouwelijk in enkelvoud

• personen, bomen, rivieren

• alle meervouden

• woorden met deze uitgangen zijn vrouwelijk:

  ·-heid (overheid) -te (ziekte) -theek (bibliotheek)

  -nis (gevangenis) -de (liefde) -teit (universiteit)

  -ing (vereniging) -ie (politie) -uur (natuur)

  -st (kunst) -ij (maatschappij) -schap (wetenschap)

-iek (muziek)

het-woorden

• onzijdig in enkelvoud

• verkleinwoorden

Verwijswoorden

het-woorden

• onzijdig in enkelvoud

• alle verkleinwoorden

Verwijzen naar mannelijke zelfstandige naamwoorden:

• hij, hem, zijn, deze en die

Verwijzen naar vrouwelijke zelfstandige naamwoorden:

• zij , ze, haar, deze en die

Verwijswoorden

Verwijzen naar onzijdige zelfstandige naamwoorden:

• het, zijn, dit en dat

Verwijzen naar een zelfstandig naamwoord in het meervoud:

• zij, ze, hen, hun, deze en die.

De man juicht van vreugde.

A

Zij gooit haar handen in de lucht.

B

Hij gooit zijn handen in de lucht.

C

Zij gooien hun handen in de lucht.

Maak af: Het geld ...

A

dat hij gewonnen heeft.

B

wat hij gewonnen heeft.

C

die hij gewonnen heeft.

Maak af: De discotheek heeft ...

A

al zijn bezoekers een kortingspas gegeven.

B

al haar bezoekers een kortingspas gegeven.

De winnaars zijn tevreden.

A

Zij zijn blij met hun prijs.

B

Hij is blij met zijn prijs.

C

Zij is blij met haar prijs.

Maak af: Dit schildersbedrijf ...

A

heeft hun winst flink zien afnemen.

B

heeft zijn winst flink zien afnemen.

C

heeft haar winst flink zien afnemen.

Verwijswoorden

Lastige verwijswoorden:

• dat/wat;

  • wat

    • alles, niets, iets, datgene, het enige

    • overtreffende trap

    • terugverwijzen naar de hele zin

Maak af: Dat is het beste ...

A

wat ik ooit gehoord heb.

B

dat ik ooit gehoord heb.

Maak af: Het enige ...

A

dat ik wil, is slapen.

B

wat ik wil, is slapen.

De leerlingen scoorden allemaal een voldoende, ...

A

dat heel bijzonder was.

B

wat heel bijzonder was.

Verwijswoorden

Lastige verwijswoorden:

• hen/hun

  • hen

    • lijdend voorwerp

    • meewerkend voorwerp na een voorzetsel

  • hun

    • meewerkend voorwerp zonder voorzetsel

Kies de juist zin: Mijn vrienden waren in de stad.

A

Ik heb hen gezien.

B

Ik heb hun gezien.

Kies de juist zin: Toen ik hen zag, ...

A

heb ik hen een drankje aangeboden.

B

heb ik hun een drankje aangeboden.

Kies de juist zin: Ik moet heel vaak ...

A

aan hen denken.

B

aan hun denken.

Verwijswoorden

Lastige verwijswoorden:

• waar+voorzetsel / voorzetsel+wie

  • dieren en dingen -> daar/waar+voorzetsel (daarvan, waarover, waarmee)

  • mensen -> voorzetsel+wie (van wie, over wie, met wie).

De scout met wie ik op survival ga, heeft een tent waarin we zullen overnachten.

Trappen van vergelijking

stellende trap

• bijvoeglijk naamwoord

  • De toren is mooi.

  • Leipzig is ver.

• als bij vergelijking:

  • De toren is net zo hoog als de flat.

  • Leipzig is even ver als Parijs.

Trappen van vergelijking

vergrotende trap

• -er of -der achter het woord:

  • mooier

  • verder

    
    

• dan bij vergelijking:

  • De toren is mooier dan de kerk.

  • Berlijn is verder dan Parijs.

• let op:

  • Hij is groter dan ik (ben).

Trappen van vergelijking

overtreffende trap

• -st of -ste achter het woord:

  • (het) mooist(e)

  • (het) verst(e)

• Een woord dat op st of sch eindigt, krijgt geen st, maar meest ervoor:

  • (het) meest gepast

  • (het) meest logisch

Dubbelop en foute herhaling

Onjuiste herhaling

• Aan die discussies over voetbal heb ik een hekel aan.

Dubbelop

• Tautologie

  • Hetzelfde zeggen met verschillende woorden van dezelfde woordsoort:

    • Blij en verheugd kwamen de leerlingen de klas binnen.

    • Haastig ging hij snel naar het station.

Dubbelop en foute herhaling

Dubbelop

• Pleonasme

  • Een eigenschap wordt nog eens benoemd door een ander woord.

    • Een houten boomstam, witte sneeuw, groen gras etc.

    • 'Kan ik dat even mondeling met u bespreken?’

• Contaminatie

  • Twee woorden of uitdrukkingen worden ten onrechte vermengd.

    • ‘Meneer, mag ik mijn werkstuk even uitprinten?’

    • k ga eerst even mijn opdrachten nachecken.

Dubbelop en foute herhaling

Dubbele ontkenning

• Sommige (werk)woorden hebben al een ontkennend karakter. Als er dan een tweede ontkenning toegevoegd wordt, is dat onjuist.

  • ‘Ik probeer tot mijn 18e nooit geen alcohol te drinken.’

  • De directie van Canisius wil voorkomen dat er geen ongewenste gasten naar het feest komen.

Samentrekking

• Samentrekking

  • Samentrekking betekent weglating.

    • bij woorddelen: voor- en nadelen

    • bij woorden: korte en lange broeken

    • bij zinsdelen: Jesse koopt een cd en Joris een ipod.

      • Let op: alleen als

        - de betekenis hetzelfde is;

        - de vorm (het getal: enkelvoud of meervoud) hetzelfde is;

        - de grammaticale functie hetzelfde is;

        - de woorden dezelfde plaats hebben t.o.v. de pv.

        
        

• 
  

Samentrekking

• Foutieve samentrekking

  • verschil in betekenis:

    • De herder hield een kudde en van ieder schaap.

  • verschil in vorm:

    • Het vervallen huis werd afgebroken en de oude schuren gesloopt

  • verschil in grammaticale functie:

    • De computer is stuk en dus naar de monteur gebracht.

  • 
    

Congruentie

Het onderwerp en de persoonsvorm moeten in getal overeenkomen.

• 33 procent van de leerlingen was aanwezig

• De media pakten Femke Halsema terecht keihard aan.

let op:

• Aanwezigen wordt verzocht zelf een kaartje te kopen.

  • Aanwezigen is hier een meewerkend voorwerp, geen onderwerp.

Inversie

Standaardzin:

• De meeste jongeren (ow) / gaan (pv) / op zaterdagmiddag / naar een sportwedstrijd.

• Inversie: het onderwerp staat achter de persoonsvorm

  • Op zaterdagmiddag / gaan (pv) / de meeste jongeren (ow) / naar een sportwedstrijd.

Onjuiste inversie:

• Mijn tandartsafspraak is morgenochtend om 10 uur en ( ) mis (pv) ik (ow) daardoor helaas de toets wiskunde.

Dat/als-constructie verbeteren

• voorwaardelijke bijzinnen die met 'als' beginnen altijd achteraan

• Vermijd dat/als middenin de zin

fout

• Kenners beweren dat als je geen 1,5 meter afstand houdt, je besmet kunt raken met het coronavirus

goed

• Kenners beweren dat je besmet kunt raken met het coronavirus als je geen 1,5 meter afstand houdt.

Symmetrie in zinnen

• Als je opsommingen gebruikt, moet je ervoor zorgen dat de delen dezelfde opbouw en vorm hebben.

  • fouten in getal: In Italië dineren mensen ’s avonds laat uitgebreid, maar een Italiaan ontbijt dan ook nauwelijks.

  • voornaamwoordelijke aanduiding: Wij raden u aan om uw kaarten op tijd te bestellen, want als je te lang wacht, vis je waarschijnlijk achter het net.

  • grammaticale constructie: Tobias werkt bij dit restaurant omdat hij er goed betaald krijgt (bijzin) en om ervaring op te doen in de horeca (beknopte bijzin).