DNA en mutaties: veranderingen in erfelijke informatie
DNA en mutaties: veranderingen in erfelijke informatie
Wat weet je al over veranderingen in DNA?
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun je uitleggen wat mutaties zijn, hoe ze ontstaan en welke gevolgen ze kunnen hebben voor organismen.
Wat is DNA?
DNA bevat de erfelijke informatie van een organisme en bevindt zich in de celkern.
Wat is een mutatie?
Een mutatie is een verandering of beschadiging van het DNA. Dit kan vanzelf of door invloeden van buitenaf ontstaan.
Mutatie tijdens celdeling
Bij celdeling kan een fout optreden waardoor een cel te veel of te weinig chromosomen krijgt.
Mutaties door omgevingsfactoren
UV-straling, röntgenstraling, chemische stoffen en virussen kunnen mutaties veroorzaken.
Gevolgen van mutaties in lichaamscellen
Vaak ruimt het lichaam cellen met mutaties op. Blijven ze leven, dan kan dit leiden tot tumoren of kanker.
Mutaties in geslachtscellen
Een mutatie in een geslachtscel kan worden doorgegeven aan nakomelingen. Elke cel bevat dan deze mutatie.
Positieve en negatieve mutaties
Bij albinisme zorgt een mutatie voor geen pigment. Dieren vallen op en worden sneller gepakt.
Een vis met een grote staartvin zwemt sneller en overleeft beter. Deze eigenschap kan worden doorgegeven.
Negatief voorbeeld
Positief voorbeeld
Natuurlijke selectie en variatie
Door mutaties ontstaan erfelijke verschillen. Zo heeft een populatie meer kans om te overleven bij veranderingen.
Kunstmatige selectie
Mensen selecteren dieren of planten met gewenste eigenschappen en laten ze voortplanten.
Bizarre genen
Sommige mutaties leiden tot bijzondere eigenschappen, zoals puntoren bij zebravissen door het ‘spock1gen’.
Opdrachten maken
Maak de opdrachten 1 t/m 10
Klaar?
Maak de plusopdrachten en herhalingsopdrachten
Klaar?
Begrippenlijst (af)maken
Samenvatting (af)maken
Leerdoelen checken
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.