Slim naar een toets kijken
Slim naar een toets kijken
Open met het idee dat een toets niet alleen controle is, maar ook laat zien wat een leerling al begrijpt en nog moet oefenen.
Leerdoel
Ik kan de belangrijkste onderdelen van een toets voorbereiden en begrijpen wat er in een toets gevraagd kan worden.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past voor jou bij het woord toets?
Gebruik de woorden als startpunt: zijn de reacties vooral spannend, leren, cijfers, voorbereiding? Koppel daarna terug aan het idee dat een toets gaat over wat je weet, begrijpt en kunt toepassen.
Wat is een toets?
Een toets is een manier om te laten zien wat je weet en kunt.
je beantwoordt vragen over leerstof
de docent kijkt wat je beheerst
de toets gaat over kennis, begrip of toepassing
Benadruk dat een toets niet altijd alleen gaat om feiten onthouden. Ook begrijpen en toepassen tellen mee.
Waarom krijg je een toets?
Een toets heeft meer dan één doel.
meten wat je al kent
controleren of je de uitleg begrijpt
zien of je kennis kunt gebruiken
bepalen waar nog extra oefening nodig is
Koppel dit aan voorbereiding: als leerlingen het doel kennen, snappen ze beter hoe ze moeten leren.
Wat kan er gevraagd worden?
In een toets komen vaak verschillende soorten vragen voor.
kennisvragen: vragen naar feiten en begrippen
begripsvragen: vragen of je iets in eigen woorden kunt uitleggen
toepassingsvragen: vragen waarbij je kennis gebruikt in een situatie of voorbeeld
Gebruik eenvoudige voorbeelden uit een bekend vak als dat helpt, maar houd de nadruk op het herkennen van de vraagsoort.
Voorbereiden op onderdelen
Een goede voorbereiding past bij het soort vraag.
leer feiten precies voor kennisvragen
oefen uitleggen bij begripsvragen
maak voorbeelden bij toepassingsvragen
Maak expliciet dat één manier van leren niet genoeg is voor elke toetsvraag.
Kennisvragen herkennen
Kennisvragen gaan over informatie die je direct uit je leerwerk moet kennen.
vaak kort en duidelijk
vragen naar een begrip, naam, regel of feit
signaalwoorden: noem, wat is, wanneer, wie
Geef aan dat leerlingen hier meestal precies moeten antwoorden en niet te veel hoeven uit te leggen.
Begripsvragen herkennen
Begripsvragen controleren of je de leerstof echt snapt.
je legt iets uit in eigen woorden
je laat verbanden zien
signaalwoorden: leg uit, verklaar, waarom
Veel leerlingen geven hier te korte antwoorden. Benadruk dat een uitleg meer is dan één los woord.
Toepassingsvragen herkennen
Toepassingsvragen vragen of je kennis kunt gebruiken.
je past een regel of begrip toe
vaak met een voorbeeld of situatie
signaalwoorden: pas toe, gebruik, bereken, laat zien
Wijs erop dat leerlingen eerst moeten bepalen welke kennis uit de les past bij de situatie in de vraag.
Vraagsoort snel herkennen
Let op twee dingen in een vraag:
het werkwoord: wat moet je doen?
de inhoud: gaat het om weten, uitleggen of toepassen?
Zo zie je sneller wat voor antwoord nodig is.
Dit is de brug tussen vraagsoorten en antwoordstrategie. Laat zien dat leerlingen niet meteen moeten schrijven, maar eerst moeten herkennen.
Welke vraagsoort vraagt om kennis gebruiken in een situatie?
begripsvraag
feitelijke vraag
toepassingsvraag
kennisvraag
Controleert het onderscheid tussen kennis-, begrips- en toepassingsvragen uit slides 4 t/m 8. Een veelgemaakte fout is begripsvraag kiezen, terwijl daar uitleg centraal staat.
Maak de samenvatting compleet
Bij een kennisvraag noem je vaak een feit of begrip. Bij een begripsvraag leg je iets in eigen woorden uit. Bij een toepassingsvraag gebruik je kennis in een voorbeeld of situatie.
De drie goede antwoorden komen uit de uitleg over vraagsoorten. De afleiders horen bij vorm of inhoud, maar passen niet in deze samenvatting.
Hoe herken je snel wat voor soort vraag het is?
Bespreek dat leerlingen kunnen letten op het werkwoord in de vraag, de inhoud van de vraag en signaalwoorden zoals noem, leg uit of gebruik. Een goed antwoord noemt minstens één herkenningsstrategie.
Feitelijke vragen
Feitelijke vragen vragen om een juist en precies antwoord.
vaak één goed antwoord
gebaseerd op leerstof of tekst
antwoord is meestal kort en direct
Verwar feitelijke vragen niet met meerkeuzevragen: feitelijk gaat over de inhoud, niet over de vorm van de vraag.
Open vragen
Bij open vragen schrijf je zelf het antwoord op.
je kiest je eigen woorden
soms is een kort antwoord genoeg
soms moet je uitleg of voorbeelden geven
Bespreek dat open vragen vaak punten verdelen over onderdelen van het antwoord. Daarom is volledigheid belangrijk.
Meerkeuzevragen
Bij meerkeuzevragen kies je uit gegeven antwoorden.
lees eerst de vraag goed
let op kleine verschillen tussen antwoorden
kies het antwoord dat het best past bij de vraag
Benadruk dat gokken pas als laatste stap komt; eerst moeten foute opties actief worden weggestreept.
Inhoud en vorm
feitelijke vraag: vraagt naar juiste informatie
begripsvraag: vraagt om uitleg
toepassingsvraag: vraagt om gebruik van kennis
Waar gaat de vraag over?
open vraag: zelf formuleren
meerkeuzevraag: kiezen uit opties
één toets kan beide combineren
Hoe moet je antwoorden?
Deze slide maakt het belangrijke onderscheid duidelijk tussen vraaginhoud en antwoordvorm.
Wat is het verschil tussen feitelijk en meerkeuze?
feitelijk is inhoud
feitelijk is langer
meerkeuze is uitleg
meerkeuze is inhoud
Gebaseerd op slides 10 t/m 13. Feitelijk gaat over wat voor antwoord nodig is; meerkeuze gaat over de vorm van antwoorden geven.
Vul de juiste woorden in
Een feitelijke vraag vraagt om juiste informatie. Bij een open vraag schrijf je zelf het antwoord. Bij een meerkeuzevraag kies je uit gegeven antwoorden.
Laat leerlingen hier het onderscheid tussen inhoud en vorm opnieuw verwoorden met de juiste termen.
De kern van een vraag vinden
Zo bepaal je wat echt gevraagd wordt:
lees de hele vraag rustig
onderstreep het werkwoord
zoek belangrijke woorden en begrippen
let op hoeveel antwoorden je moet geven
Noem voorbeelden als 'noem twee redenen' of 'leg in één zin uit' om te laten zien dat details in de vraag belangrijk zijn.
Let op signaalwoorden
Signaalwoorden sturen je antwoord.
noem vraagt om korte punten
leg uit vraagt om uitleg
vergelijk vraagt om overeenkomsten en verschillen
Je kunt mondeling extra signaalwoorden noemen als die in andere vakken vaak voorkomen.
Beknopt én volledig antwoorden
Een goed antwoord is niet te lang, maar mist ook niets.
geef alleen informatie die past bij de vraag
noem alle gevraagde onderdelen
schrijf duidelijk en eenvoudig
Veel leerlingen schrijven of te veel of te weinig. Leg uit dat 'volledig' niet hetzelfde is als 'lang'.
Antwoord opbouwen
Een handig stappenplan bij open vragen:
begin met het directe antwoord
voeg daarna een korte uitleg toe
controleer of elk deel van de vraag is beantwoord
Dit werkt vooral goed bij begripsvragen en toepassingsvragen.
Veelgemaakte fouten
Let op deze fouten bij toetsen:
alleen een deel van de vraag beantwoorden
het signaalwoord negeren
te vaag of juist te uitgebreid antwoorden
niet controleren wat er precies staat
Gebruik deze slide als samenvattend waarschuwingsmoment voordat de begrippenlijst begint.
Welk signaalwoord vraagt om overeenkomsten én verschillen?
noem
leg uit
vergelijk
bereken
Sluit aan op slides 14 en 15 over kern en signaalwoorden.
Maak het stappenplan af
Lees de vraag rustig en onderstreep het werkwoord. Zoek daarna de belangrijke begrippen. Let ook op hoeveel antwoorden je moet geven. Zo vind je de kern van de vraag sneller.
De woorden komen rechtstreeks uit de strategie op slide 14.
Hoe geef je een antwoord dat beknopt én volledig is?
Bespreek dat een goed antwoord noemt: direct antwoord geven, alleen passende informatie opschrijven, alle gevraagde onderdelen noemen, duidelijk en eenvoudig formuleren, en eventueel kort uitleg toevoegen.
Wat uit deze les ga jij gebruiken bij je volgende toets?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld over vraagsoorten, signaalwoorden of antwoorden formuleren.
Welk deel van toetsvragen herkennen vind jij nog lastig?
Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om te zien waar nog extra oefening nodig is.
Begrippenlijst
toets - een opdracht waarmee wordt gekeken wat je weet en kunt
kennisvraag - een vraag over feiten, begrippen of regels
begripsvraag - een vraag waarbij je laat zien dat je iets begrijpt
toepassingsvraag - een vraag waarbij je kennis gebruikt in een situatie
feitelijke vraag - een vraag met een juist en precies antwoord
open vraag - een vraag waarbij je zelf het antwoord opschrijft
meerkeuzevraag - een vraag waarbij je kiest uit gegeven antwoorden
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
signaalwoord - een woord dat laat zien wat je moet doen in je antwoord
kern van de vraag - het belangrijkste deel van wat precies gevraagd wordt
beknopt antwoord - een kort antwoord zonder onnodige informatie
volledig antwoord - een antwoord waarin alle gevraagde delen staan
Deze slide heeft geen instructies