P5 W1 Puberteit
P5 W1
DEEL 1 - (A)seksuele voortplanting
bij planten
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
P5 W1
DEEL 1 - (A)seksuele voortplanting
bij planten
P5 W1
DEEL 2 - Puberteit
P5 W1
DEEL 2 - Puberteit
vagina
penis
schaamhaar
erectie
orgasme
masturberen
schaamlippen
teelballen
voorhuid
clitoris
balzak
condoom
Deze ga je nog
vaak horen
deze lessen
P5 W1
DEEL 2 - Puberteit
Welke afspra(a)k(en) vind jij belangrijk
in lessen rond seksuele voorlichting?
P5 W1
DEEL 2 - Puberteit
PRILS
P staat voor 'Privacy'
What happens in the classroom, stays in the classroom!
Vertel alleen verhalen over jezelf, niet over anderen.
Kies zelf wat je zegt en deelt.
R staat voor 'Respect'
We tonen respect voor elkaar en voor onze verschillen.
Dat doen we door naar elkaar te luisteren, elkaar te laten uitspreken en elkaar te proberen begrijpen.
We respecteren onze eigen grenzen én die van de anderen.
I staat voor 'Iedereen is anders'
We hebben elk een andere achtergrond en andere, eigen, normen en waarden. Dat is oké. We weten dat, we houden dat in ons achterhoofd en we respecteren elkaars verschillen.
Sommigen weten al veel over dit thema, of hebben veel ervaring, anderen niet. Ook dat is helemaal oké!
L staat voor 'Lachen mag!'
Lachen is helemaal oké tijdens deze lessen! Soms vinden we iets grappig, of misschien lach je uit ongemak. Dat is heel normaal. Het kan zelfs helpen om spanning los te laten.
Wel is het belangrijk dat je met je lachen anderen niet stoort of ongemakkelijk maakt.
Uitlachen is niet oké. Iedereen moet zich veilig voelen om zichzelf te zijn en vragen te stellen.
S staat voor 'Schaamte mag'
Het is oké als je je schaamt of ongemakkelijk voelt. Het is misschien geen leuk gevoel, maar het mag er zijn.
Probeer kalm te blijven, je mag zelf kiezen in welke mate je actief meepraat, maar probeer wel te luisteren naar de anderen.
Puberteit
Wat? Hoe?
SUCCESCRITERIA
Ik ontwikkel vaardigheden in functie van mentaal welzijn.
Ik benoem en verwoord mijn gedachten, gevoelens, gedrag en gevolgen van de puberteit.
Ik leg de voortplanting bij de mens uit.
Ik benoem primaire en secundaire geslachtskenmerken
Ik koppel fysieke veranderingen aan hun functie in de voortplanting.
Puberteit
Wat? Hoe?
SUCCESCRITERIA
Ik ontwikkel vaardigheden in functie van mentaal welzijn.
Ik benoem en verwoord mijn gedachten, gevoelens, gedrag en gevolgen van de puberteit.
Ik leg de voortplanting bij de mens uit.
Ik benoem primaire en secundaire geslachtskenmerken
Ik koppel fysieke veranderingen aan hun functie in de voortplanting.
P5 W1
DEEL 2 - Puberteit
Herkenbaar?
P5 W1
DEEL 2 - Puberteit
Enquête puberteit
In de puberteit ga je je ontwikkelen op 3 verschillende domeinen:
In de puberteit ga je je ontwikkelen op 3 verschillende domeinen:
lichamelijk
sociaal
emotioneel
In de puberteit ga je je ontwikkelen op 3 verschillende domeinen:
lichamelijk:
secundaire geslachts-kenmerken
sociaal:
vrienden worden belangrijker dan ouders
emotioneel: verschil in snelheid van ontwikkeling emotionele en rationele brein
Emotionele ontwikkeling
Sociale ontwikkeling
Sociale ontwikkeling
Van welke ontwikkeling is dit een voorbeeld?
Sophie staat voor de spiegel en trekt gefrustreerd aan haar shirt. Gisteren zat het nog prima, maar vandaag lijkt alles anders. Ze ziet de eerste tekenen van vrouwelijke vormen en ontdekt tegelijkertijd een vuurrode pukkeltje op haar kin. Ze zucht; het voelt alsof haar lichaam een eigen plan trekt waar zij geen toestemming voor heeft gegeven.
lichamelijke
sociale
emotionele
Van welke ontwikkeling is dit een voorbeeld?
"Wat eten we?" vraagt Jasper op een neutrale toon. Wanneer zijn moeder antwoordt dat het bloemkool is, voelt Jasper een onredelijke woede opborrelen. "Altijd die troep! Je luistert nooit naar wat ik lekker vind!" briest hij, waarna hij de trap op stampt. Vijf minuten later zit hij op zijn bed en vraagt hij zich oprecht af waarom hij nou eigenlijk zo hard gilde om een stronk bloemkool.
lichamelijke
sociale
emotionele
Van welke ontwikkeling is dit een voorbeeld?
Anton loopt de woonkamer in en wil even snel een glas water pakken. Terwijl hij zich omdraait, stoot hij met zijn elleboog een vaas om die hij voorheen altijd ontweek. Hij is in drie maanden tijd zo snel gegroeid dat zijn 'interne GPS' nog denkt dat hij 1,60 m is, terwijl de meetlat inmiddels 1,75 m aangeeft. "Ik deed het niet expres!", roept hij, terwijl hij met zijn nieuwe, maat 45 schoenen over het tapijt struikelt.
lichamelijke
sociale
emotionele
Van welke ontwikkeling is dit een voorbeeld?
Imke zit aan de keukentafel terwijl haar vader enthousiast vertelt over een project op werk. Imke staart naar haar bord en schuift een erwt heen en weer.
"En, hoe ging je wiskundetoets?" vraagt haar vader hoopvol.
"Wel oké," mompelt Imke, zonder op te kijken van haar GSM die trilt in haar schoot.
"Alleen oké? Je had er toch hard voor geleerd?"
"Ja, boeiend," zegt Imke, terwijl ze onder de tafel razendsnel een appje typt naar haar beste vriendin over hoe irritant die toets écht was en dat de leraar een idioot is.
lichamelijke
sociale
emotionele
Puberteit
Wat? Hoe?
SUCCESCRITERIA
Ik ontwikkel vaardigheden in functie van mentaal welzijn.
Ik benoem en verwoord mijn gedachten, gevoelens, gedrag en gevolgen van de puberteit.
Ik leg de voortplanting bij de mens uit.
Ik benoem primaire en secundaire geslachtskenmerken
Ik koppel fysieke veranderingen aan hun functie in de voortplanting.
lichamelijk:
secundaire geslachtskenmerken
PRIMAIRE GESLACHTSKENMERKEN
?
PRIMAIRE GESLACHTSKENMERKEN
PRIMAIRE GESLACHTSKENMERKEN
Vanaf geboorte zichtbaar
Jongens: penis met voorhuid en balzak
Meisjes: vagina en schaamlippen
tot leeftijd 10 weinig verschil tussen jongen en meisje.
SECUNDAIRE GESLACHTSKENMERKEN
bundel
SECUNDAIRE GESLACHTS-KENMERKEN
EXTRA:
Wat is in 's hemelsnaam het nut van al die puistjes en dat zweet???
EXTRA:
Wat is in 's hemelsnaam het nut van al die puistjes en dat zweet???
PUISTJES
Talg is antibacterieel: het bevat specifieke vetzuren die de groei van bepaalde schadelijke bacteriën en schimmels remmen. Het is als het ware een natuurlijk schild voor je huid.
De "overproductie" die we vaak zien (resulterend in acne) is vaak een tijdelijke hormonale mismatch: je klieren reageren soms wat té enthousiast op de nieuwe hormoonspiegels voordat er een nieuw evenwicht wordt gevonden.
EXTRA:
Wat is in 's hemelsnaam het nut van al die puistjes en dat zweet???
ZWEET
Omdat je lichaam in de puberteit een enorme groeispurt doormaakt en je stofwisseling versnelt, produceert je lichaam meer warmte. Het lichaam koelt zich af door te zweten.
Het zweet zelf stinkt niet, maar zodra bacteriën op de huid de vetten en eiwitten gaan afbreken, ontstaat de typische lichaamsgeur.
In de natuur dient deze geur als een "chemisch visitekaartje". Het signaleert geslachtsrijpheid aan de omgeving. Het helpt bij het herkennen van een geschikte partner en speelt een rol in de onbewuste seksuele aantrekkingskracht (feromonen).
ENKEL Z-ROUTE
Waar of niet waar?
Testosteron is het mannelijk geslachtshormoon.
waar
niet waar
Waar of niet waar?
Oestrogeen zorgt voor de aanmaak van eicellen.
waar
niet waar
NIET WAAR
Meisjes worden met hun levenslange voorraad eicellen geboren.
Deze zijn nog onrijp.
Oestrogeen zorgt ervoor dat ze rijpen en klaar zijn om een baby te maken.
DUS: Als baby draagt een meisje al de helft
van haar toekomstige zoon/dochter in haar lijf!
Waar of niet waar?
De hypofyse in een klier in de hersenen die het mannelijk of vrouwelijk hormoon aanmaakt.
waar
niet waar
NIET WAAR
De hypofyse is een klier in de hersenen die hormonen maakt die de eileider/teelballen stimuleert om vrouwelijk/mannelijk hormoon te produceren.
De hypofyse maakt die hormonen dus niet zelf!
Waar of niet waar?
De hormonen worden doorheen het lichaam gestuurd
via het bloed.
waar
niet waar
Waar of niet waar?
Het is niet normaal
als je op 14 jaar nog geen schaamhaar hebt.
Spreek hier best over met een arts.
waar
niet waar
NIET WAAR
De ontwikkeling verloopt bij iedereen anders. De ene is wat sneller in zijn lichamelijke ontwikkeling dan de andere.
We konden toch ook niet allemaal al lopen als we 12 maand oud waren?!
Ieder op zijn eigen tempo!
ENKEL Z-ROUTE
Z-route: Hormonen bij jongens
FSH zorgt voor de productie zaadcellen
LH zorgt voor de productie van testosteron in de teelballen.
Testosteron gaat ervoor zorgen dat de zaadcellen rijpen.
Z-route: Hormooncyclus bij meisjes
FSH zorgt voor de productie van
oestrogeen in de eierstokken
Deze maakt dat het slijmvlies in de baarmoederwand dikker wordt waar een bevruchte eicel zich kan innestelen.
Z-route: Hormooncyclus bij meisjes
LH zorgt voor de productie van
progesteron in het 'geel lichaam' (achtergebleven weefsel na de eisprong)
Hierdoor blijft het baarmoederslijlvlies dik en gezond zodat een baby een goed nestje heeft om iun te groeien.
PRIMAIRE - SECUNDAIRE GESLACHTSKENMERKEN
Van je 1...2...3!
Waarin zitten nog verschillen tussen jongens en meisjes?
TERTIAIRE GESLACHTSKENMERKEN
Gedrag en sociale rol: Stoer gedrag, specifieke interesses (bijv. voetbal/auto's) of communicatiestijlen.
Uiterlijk en kleding: Dragen van bepaalde kledingstukken (zoals een rok of broek), kapsels of make-up.
Psychische beleving: De manier waarop iemand zich man of vrouw voelt en gedraagt, wat niet altijd overeenkomt met het biologische geslacht.
OVERZICHT
GESLACHTSKENMERKEN
Primaire geslachtskenmerken: Aanwezig bij de geboorte (geslachtsorganen).
Secundaire geslachtskenmerken: Lichamelijke veranderingen tijdens de puberteit (zoals borstvorming of stembreuk).
Tertiaire geslachtskenmerken: Aangeleerd gedrag en uiterlijke presentatie. Deze zijn tijds- en cultuurgebonden.
Werk nu je lesbundel af.
