Cursus Dierenzorg
Paard
Kreupelheid bij paarden
Deel 1
Cursus Dierenzorg
Paard
Kreupelheid bij paarden
Deel 1
Na deze les, kan je :
de systematiek van het kreupelheidsonderzoek uitleggen
een anamnese afnemen bij een kreupel paard
aantonen welk lidmaat vermoedelijk kreupel is adhv observaties
tijdens bewegingsonderzoek en inspectie
Lesdoelen
Kreupelheid bij paarden
Definitie
Oorzaken
Kreupelheidsonderzoek
Enkele veel voorkomende aandoeningen
Behandelingsopties kreupelheid
Kreupelheid bij paarden zien we vooral aan de voorbenen.
Wat is de reden?
Omdat de voorbenen beweeglijker zijn dan de achterbenen
Omdat kreupelheid in de achterhand meestal pijnloos is
Omdat paarden hun achterbenen minder gebruiken tijdens het bewegen
Omdat de voorbenen het meeste lichaamsgewicht dragen en dus meest belast worden
Bij kreupelheid aan het voorbeen zien we vaak een knikbeweging van het hoofd. Wat is de reden?
Het paard probeert het zieke been extra te belasten om sterker te worden.
Bij het belasten van het gezonde voorbeen zakt het hoofd naar beneden, om het zieke been te ontlasten.
De knikbeweging ontstaat doordat het paard zijn achterbeen meer gebruikt.
Kreupelheid bij paarden
Definitie
Oorzaken
Kreupelheidsonderzoek
Enkele veel voorkomende aandoeningen
Behandelingsopties kreupelheid
Verminderde Prestaties
Gedragsveranderingen
Weigeren, fouten maken of verzet tijdens het rijden.
Medische oorzaak
Meer dan 50% van prestatieproblemen zijn gerelateerd aan kreupelheid.
Subtiele signalen
Vage klachten zonder duidelijke kreupelheid. Moeilijker te diagnosticeren.
Definitie van Kreupelheid
Wat is kreupelheid?.
Een aandoening van het bewegingsstelsel, waarbij het paard een onregelmatige gang vertoont.
Kreupelheid: oorzaken
Pijn
Mechanische belemmering
Neurogeen
Hypoxie
Andere oorzaken buiten het bewegingsapparaat
≠ gang afwijkingen tgv verkeerde beenstand
n. radialis paralyse
https://www.youtube.com/shorts/s2TNZRIrgds
https://www.youtube.com/watch?v=me_y2yeUgGM
n. femoralis paralyse
https://www.youtube.com/watch?v=es7ULDMG0dc
Kreupelheid versus ataxie
Ataxie
Coördinatiestoornis door neurologische problemen.
Kenmerken:
Ongecoördineerde bewegingen
Zwaaien met ledematen
Struikelen zonder duidelijke reden
Abnormale plaatsing van voeten
Kreupelheid
Pijngeassocieerde verandering in bewegingspatroon.
Kenmerken:
Asymmetrische beweging
Kopknikken of bekkenbeweging
Verkorte pas van aangedaan been
Reactie op diagnostische analgesie
Is deze abnormale gang een kreupelheid of incoördinatie?
Ataxie door Wobbler
Verzamelen van voorgeschiedenis en klachten
Signalement
&
Anamnese
Kreupelheidsonderzoek: protocol
Beoordeling van stand, symmetrie en conformatie
Inspectie
in rust
Bewegings-
onderzoek
Observatie in stap en draf (en galop) op verschillende ondergronden,
evt. buigproeven
Palpatie en
manipulatie
in rust
Diagnostische
analgesie
Systematisch onderzoek
van ledematen
Lokale verdoving om
pijnlijke gebieden te
identificeren.
Signalement & Anamnese
Wat is de klacht?
Oorzaak?
Hoe lang?
Plotseling of geleidelijk ontstaan?
Verergering/verbetering tijdens werk?
Duidelijker bij harde of zachte ondergrond?
Reeds behandeld? Succes?
Andere: wanneer beslaan? niveau prestaties?
Ras
Leeftijd
Gebruiksdoel
Inspectie in rust
‘Vierkant’
Stand
Vorm hoeven
Zwellingen
Deformaties
Atrofie
Welke abnormaliteit(en)
zie je bij dit paard?
Welke abnormaliteit(en) zie je bij dit paard?
geleid a/d rechterhand; best aan lange teugel of touw
eerst op een harde; vlakke bodem
in stap en draf op rechte lijn
dan op zachte bodem aan longe (ev. ook harde bodem: voorzichtig)
ev. ook beoordelen tijdens het verrichten van arbeid zoals onder het zadel of aangespannen
Bewegingsonderzoek
Observaties:
hoe zijn de gangen van het paard ? (symmetrie, paslengte)
aan welk been (of benen) is het paard kreupel ?
mate van kreupelheid ?
aard van de kreupelheid ?
Localisatie van Kreupelheid:
Welk been? Welke regio?
Herkenbare bewegingspatronen
Assymetrie, positie hoofd en bekken, paslengte, harde vs zachte bodem
Diagnostische analgesie
Geleidingsanesthesie om regio te verkleinen en te identificeren.
Beeldvorming
RX, echo, MRI, CT, scintigrafie voor definitieve diagnose.
Kreupelheid Vooraan
1
Observatie in stand
Let op de stand van het been en eventuele ontlasting.
2
Stap analyse
Beoordeel de regelmaat en lengte van de pas.
3
Draf beoordeling
Kijk naar het knikken v/h hoofd en de belasting en paslengte van het been.
4
Wendingen
Observeer verergering bij draaien op harde of zachte ondergrond.
Kreupelheid voorbeen: observatie hoofd knikken
“sound down”
Kreupelheid voorbeen: observatie hoofd knikken
Assymetrie:
steunfase mank been is korter (ReV)
Hoofd:
Omhoog bij steunfase mank been
Omlaag bij steunfase gezond been
Slide titel
Slide tekst
Aan welk voorbeen is dit paard mank?
ReV
ReV stap
Aan welk voorbeen is dit paard mank?
Rechts voor
Links voor
Aan welk voorbeen is dit paard mank?
Rechts voor
Links voor
Kreupelheid achteraan
Bewegingsanalyse:
Assymetrische beweging bekken
Diagnostisch kenmerk:
"Hip hike": bekken a/d kant van het pijnlijke been stijgt hoger wanneer pijnlijke been belast wordt
"Hip dip": bekken a/d kant van het pijnlijke been daalt als gezonde been belast wordt
Observatiepunten:
Kijk naar de beweging van de heup en de lengte van de pas
Text
Slide titel
Slide tekst
Aan welk achterbeen is dit paard mank?
Aan welk achterbeen is dit paard mank?
Rechts achter
Links achter
Score Systeem voor Kreupelheid
Bewegingskreupelheid:
Paslengte naar voor verkort
Vooral zichtbaar op zachte bodem
Op cirkel duidelijker als been buitenbeen
Belastingskreupelheid:
Paslengte naar achter verkort
Vooral zichtbaar op harde bodem
Op cirkel duidelijker als been binnenbeen is
Soorten kreupelheid
Gemengde kreupelheid:
zowel een belastings- als bewegingskreupelheid
Observatie paslengte
Observatie bij wendingen of op volte
Aanwezig of geïnduceerde kreupelheid
Aanwezige kreupelheid
Paard is kreupel in stap/draf/galop zonder dat men effectief
pijn uitlokt.
Geïnduceerde kreupelheid
Paard wordt kreupel nadat de dierenarts via bepaalde testen (buigproef, geleidingsanesthesie) pijn uitlokt.
Buigproeven
Voorbeen buigproef
Test van de ondervoet (1 min)
Achterbeen buigproef
Test voor sprong-, knie- en kootgewricht (1,5 min)
Interpretatie
Beoordeling van verergering van kreupelheid na buiging.
Bewegingsanalyse onder Ruiter
Ruiterperspectief
De ruiter kan subtiele veranderingen voelen die niet zichtbaar zijn.
Belastingspatroon
Het gewicht van de ruiter kan kreupelheid verergeren of verduidelijken.
Verzamelen van voorgeschiedenis en klachten
Signalement
&
anamnese
Kreupelheidsonderzoek: protocol
Beoordeling van stand, symmetrie en conformatie
Inspectie
in rust
Bewegings-
onderzoek
Observatie in stap en draf (en galop) op verschillende ondergronden,
evt. buigproeven
Palpatie en
manipulatie
in rust
Diagnostische
analgesie
Systematisch onderzoek
van ledematen
Lokale verdoving om
pijnlijke gebieden te
identificeren.
Palpatie & manipulatie in rust
Zwelling of oedeem
Temperatuur verschillen (1,5°C)
Pulsatie:
Mobiliteit gewrichten
Uitlokken pijnreactie:
Voorbeen: a. mediana
Achterbeen: a. metatarsea
Manipulatie
Druk
Percussie
Visiteertang (hoef)
Contralateraal been vergelijken !
Palpatie van het voorbeen
Diagnostische analgesie
Lokale verdoving
Injectie van verdovingsmiddel op specifieke locatie
Bewegingsevaluatie
Beoordeling van effect op kreupelheid
Localisatie
Systematisch werken van distaal naar proximaal
Locale anesthesie
Geleidingsanesthesie
Intrasynoviale anesthesie (gewricht, peesschede of bursa)
Infiltratie- anesthesie
Intrasynoviaal: distaal interfalangeale gewricht
Geleidingsanesthesie Techniek
Voorbereiding
Reinig en desinfecteer de injectieplaats zorgvuldig.
Steriele benadering van het gewricht is cruciaal.
Injectie
Verdovingsmiddel nauwkeurig rond de zenuw injecteren.
Wachttijd
5-10 minuten wachten voor volledige werking.
Nagaan of gevoelloos door aanprikken met stompe spijker of balpen
Herbeoordeling
Evalueer het bewegingspatroon na verdoving.
Geleidingsanesthesie: voorbeelden
Palmaire digitale zenuw blok (‘takken’)
Palmaire digitale zenuw blok (‘distale’ blok)
Diagnostische Beeldvorming
Röntgen (RX)
Voor botafwijkingen en gewrichtsveranderingen
MRI
Gedetailleerde beelden van bot- en weke delen
Scintigrafie
Voor actieve botveranderingen en stofwisselingsprocessen
CT-scan
Driedimensionale beelden van complexe structuren. Vooral nuttig voor schedel, wervelkolom en distale ledematen.
Niet invasieve (functionele) diagnostiek
Thermografie
Detecteert temperatuurverschillen die kunnen wijzen op ontstekingen. Niet-invasieve screeningsmethode.
Bewegingsanalyse
Computergestuurde systemen voor objectieve beoordeling van bewegingspatronen. Detecteert subtiele afwijkingen.
Echografie
Voor weke delen zoals pezen en ligamenten
Use of the Lameness Locator in Lameness and Prepurchase Exams
Specifieke blessures & preventie
Test Jezelf
Wat is het primaire doel van de hoeftest tijdens een kreupelheidsonderzoek?
De hoefbalans controleren
Pijngevoeligheid in de hoefzool en verzenen beoordelen
De paslengte meten
De buigpezen testen
Aan welk been mank? ReV of ReA?
Aan welk been is dit paard mank?
Rechts voor
Rechts achter
Aan welk been mank?
Aan welk been is dit paard mank?
Rechts Voor
Rechts achter
Links voor
Links achter
Na deze les, kan je :
de systematiek van het kreupelheidsonderzoek uitleggen
een anamnese afnemen bij een kreupel paard
aantonen welk lidmaat vermoedelijk kreupel is adhv observaties tijdens bewegingsonderzoek en inspectie
Lesdoelen