Diabetes (3)

• newEditor

Diabetes

Inhoud

Inleiding

Korte herhaling AF

Diabetes: oorzaken, soorten, verschijnselen, behandeling, complicaties

90 min.

Herhaling Anatomie en Fysiologie

1

2

3

5

6

7

4

Herhaling Anatomie en Fysiologie

Herhaling Anatomie en Fysiologie

Herhaling Anatomie en Fysiologie

Hormonen in de alvleesklier

- Alfa cellen: glucagon

- Bèta cellen: insuline

Glycogeen:

Suikervoorraad (brandstof) in spieren en lever

Normale alvleesklier

Alvleesklier: 2 soorten afwijkingen

Behandeling

Diabetes

Gezond bloedsuiker gehalte:

Tussen 4 en 8 mmol/l

Als je koolhydraten eten, dan stijgt de bloedsuiker

De alvleesklier maakt dan insuline aan

Insuline bevorderd de opname van glucose in spierweefsel en lever

Bij iemand met diabetes kan de glucose niet in de cel worden opgenomen. Hierdoor zal het bloedsuikergehalte stijgen. We kunnen diabetes indelen in twee typen:

Soorten Diabetes

Diabetes type 1

insuline afhankelijk

alvleesklier produceert geen of vrijwel geen insuline

jonge leeftijd (soms volwassenen en ouderen)

heftige symptomen bij aanvang

Acuut begin

Oorzaak niet bekend ( infectie of auto-immuunziekte, wellicht erfelijkheid)

Diabetes type 2

Insuline onafhankelijk

Alvleesklier produceert wel insuline, maar onvoldoende of onvoldoende opgenomen

Aangepaste voeding en medicijnen

Na 40ste (maar tegenwoordig ook al veel jonger)

Geleidelijk optreden van symptomen

Ziekte wordt erger omdat orale medicatie niet voldoende meer werkt, dan insuline

Diabetes
Oorzaken

Diabetes type 1

infectie

auto-immuunziekte

wellicht erfelijkheid

Diabetes type 2

Overgewicht

Verhoogd cholesterol

Verhoogde bloeddruk

Zwangerschapsdiabetes

Erfelijkheid

Diabetes
Verschijnselen

Diabetes type 1

Vermoeidheid

Veel urineren

Veel dorst

Vermagering ondanks eetlust

Ziek en beroerd voelen

Misselijk zijn, braken

Jeuk

Wazig zien

Diabetes type 2

Vermoeidheid

Vaak urineren

Vaak dorst

Slecht genezende wondjes

Terugkerende Infecties

Jeuk

Wazig zien

Pijn in benen bij lopen

Tintelingen en gevoelloosheid in handen en voeten

Verklaring Verschijnselen

Veel urineren:

Hoog bloedsuikergehalte veroorzaakt een hoog glucosegehalte in de nieren. De nieren laten glucose door. Hiervoor is extra water nodig. Het gevolg is een verhoogde urineproductie.

Dorst:

Veroorzaakt door het verhoogde vochtverlies

Vermagering:

Door de uitscheiding van glucose gaan veel KJ verloren. Ook worden vetten niet goed verbrand.

Infecties:

Door hoge bloedsuikergehalte neemt vatbaarheid voor infecties toe. Bv Steenpuisten, urineweginfecties en schimmelinfectie vagina

Complicaties

Acuut of sluimerend

Zonder behandeling:

- Ernstige uitdroging

- Versnelde ademhaling

- Braken

- Aceton adem (verzuring)

 bij geen behandeling

- bewustzijnsverlaging en bewusteloosheid ( coma diabeticum)

 dood

Diabetes
Behandeling

Voedings- en leefstijladviezen

Orale bloedsuikerverlagende middelen

Toedienen van insuline

Diabetes
Behandeling
Voedings-en leefstijladviezen

Gezonde voeding (vroeger suikervrij)

Koolhydraten tellen bij insuline

Regelmatig eten ( 3 plus 3)

Bij nierproblemen: weinig eiwitten

Diabetes
Behandeling
Orale bloedsuikerverlagende middelen

Oraal

Diabetes type 2

Verschillende soorten:

- productie meer insuline

- verbetering van de opname van glucose

- geleidelijke opname van glucose uit voedsel

Medicatie kan alleen als de alvleesklier nog een redelijke hoeveelheid insuline produceert.

Soms werkt de orale medicatie niet voldoende meer en moet men insuline gaan bij spuiten.

Diabetes
Behandeling
Toedienen van insuline

Subcutaan of insuline pomp

Insuline = eiwit  daarom niet oraal omdat het in de maag wordt afgebroken

Diabetes type 1

Verschillende soorten:

- Ultra kortwerkend ( voor het eten)

- Middel-langwerkend

- Langwerkend

- Mengsels van kort en middellang

Insuline

Diabetes
Behandeling
Complicaties oorzaken

Hypoglycemie

Glucosegehalte in bloed te laag

Bloedsuikergehalte minder dan 4 mmol/l

Oorzaken:

- te veel insuline gespoten of genomen

- verkeerde tijden insuline gespoten

- na het spuiten niet of niet op tijd gegeten

- braken

- lichamelijke inspanning

- alcoholgebruik

Infecties, operaties, stress, veranderingen in voeding, wijziging in leefgewoonten

Hyperglycemie

Tekort aan insuline

Bloedsuikergehalte hoger dan 8 mmol/l

Oorzaken:

- Dosis insuline te laag

- Te veel voeding

- Stress

- Ziekte met koorts

- geleidelijke toename van diabetes

- bepaalde medicatie ( die insuline tegenwerkt)

Diabetes
Behandeling
Complicaties verschijnselen

Hypoglycemie

Lichaam reageert op lage bloedsuikerspiegel door aanmaken van adrenaline.

- Hartkloppingen en transpireren

- Bleekheid

- Hoofdpijn

- moeheid

- beven, trillen, duizeligheid

- een sterk hongergevoel

- wisselend humeur ( opgewonden, irritatie, afwezig)

- verslechterde spraak

- tegenstribbelen bij hulp

( verwardheid bij dronkenschap)

Hyperglycemie

Veel urineren en dorst

Droge tong

Moeheid en slaperigheid

De adem ruikt naar aceton

Diepe ademhaling

Pijn in de bovenbuik

Diabetes
Behandeling
Complicaties behandeling

Hypoglycemie

- Laat zv rustig gaan zitten

- meet de bloedglucose

- Suiker geven ( suikerklontje, dextro, zoete drank of boterham)

Bij niet tijdig behandelen: comateus

- injecteren van glucagon

- glucose per infuus

Hyperglycemie

Kleine hoeveelheid snelwerkende insuline

Bij niet tijdig handelen: comateus

Welke van de twee bilspieren meestal de voorkeur heeft en waarom?

Voor insuline-injecties wordt meestal de m. gluteus maximus geprefereerd boven de m. gluteus medius. Dit komt doordat de m. gluteus maximus een groter en dikker spieroppervlak biedt, wat het makkelijker maakt om een veilige en effectieve injectie te geven zonder risico op beschadiging van onderliggende structuren.

Risico's van verkeerd prikken

• Zenuwbeschadiging: Onjuiste injectie kan de nervus ischiadicus (heupzenuw) raken, wat kan leiden tot ernstige pijn en mogelijk permanente zenuwbeschadiging.

• Bloedvaten: Er is een risico op het raken van bloedvaten, wat kan leiden tot hematoomvorming of bloeding.

• Infectie: Onjuiste injectietechniek of onvoldoende hygiëne kan leiden tot infecties op de injectieplaats.

Hoeveelheid vloeistof die gegeven mag worden

Voor subcutane (onderhuidse) insuline-injecties is de aanbevolen hoeveelheid vloeistof meestal tussen de 0,5 en 1 ml per injectie. Bij intramusculaire injecties, wat bij insuline minder gebruikelijk is, kan de hoeveelheid tot 3 ml zijn, maar dit is zeldzaam voor insuline en meer relevant voor andere medicatie.

Opnamesnelheid

• Subcutane injecties: Dit is de gebruikelijke methode voor insuline en heeft een langzame en stabiele opnamesnelheid. De buik, dijen, billen (gluteus maximus), en bovenarmen zijn gebruikelijke plaatsen voor subcutane injecties.

• Intramusculaire injecties: Deze hebben een snellere opnamesnelheid dan subcutane injecties. Hoewel de gluteus maximus dit toelaat, is deze methode minder gebruikelijk voor insuline vanwege de risico's van variabele opname en mogelijke complicaties.

Hypo versus Hyper

Diabetes
Behandeling
Complicaties lange termijn

Vaker bij diabetes 1 en hoog bloedsuiker gehalte

- Hart en vaat ziekten : hart- of herseninfarct  wanden bloedvaten worden beschadigd bij hoge bloedsuikers  tevens voorkomen hoge bloeddruk

- Nierstoornissen door beschadiging bloedvaten (glomeruli)  diabetische nefropathie  verlies van eiwitten (albumine) in urine  gezond weefsel wordt vervangen door littekenweefsel  verminderde nierfunctie  nierdialyse

 risicofactoren:

1. Hoge HbA1c spiegel, dus bloedsuikerwaarde niet goed onder controle

2. de duur van de diabetes ( hoe langer hoe ernstiger)

3. de mate van overgewicht

4. man

Diabetes
Behandeling
Complicaties lange termijn

- Visusklachten: retinopathie (netvlies)

1. exsudatieve retinopathie : wand kleine bloedvaatjes veranderd en hierdoor lekkage van vocht en vetten  witte vlekjes

2. proliferatieve retinopathie: veranderingen in bloedvaten en hierdoor zuurstoftekort  brose bloedvaatje smet makkelijke bloedingsneiging

Diabetes
Behandeling
Complicaties lange termijn

Diabetes
Behandeling
Complicaties lange termijn

- Zenuwstoornissen (neuropathie) minder goed functioneren van zenuwcellen dove plekken op handen en voeten, benen  tintelingen, prikkelingen, branderig gevoel, stekende pijn of kramp slecht genezende wondjes spierzwakte  coördinatie verlies

Aantasting autonome zenuwstelsel:

1. orthostatische hypertensie

2. gebrek aan zweet, tranen, speeksel

3. blaasretentie

4. impotentie

5. hartritmestoornissen, ademhalingsproblemen of maag-darmproblemen zoals obstipatie of retentie maaginhoud.

- Urineweginfecties

Diabetische voet door zenuwbeschadiging, vaatproblemen, motorische neuropathie

Diabetes
Behandeling
Complicaties lange termijn

Diabetische voet door zenuwbeschadiging, vaatproblemen, motorische neuropathie

 kleine spiertjes van de voet vallen uit  lange spieren trekken voet in andere stand  klauwstand en holle stand  abnormale drukbelasting drukplekken, eelt en blaren (wondjes)

Aandachtspunten

Huidverzorging

Urineweginfecties

Visusklachten

Lichamelijke inspanning

Psychosociaal welbevinden

Type 1 en
Type 2

Type 1

Het lichaam produceert geen insuline

Acuut ziektebeloop

Symptomen moeten worden behandeld (medicatie)

Type 2

Het lichaam produceert onvoldoende Insuline of de insuline is niet in staat zijn werk te doen

Langzaam vorderend ziektebeloop

De symptomen kunnen worden omgekeerd (leefstijl)

Vragen

Opdrachten voor in de les

Diabetes

Mindmap

Ga naar www.mindmapmaker.nl

Ga samen (of alleen) met je buurvrouw ( of man) aan de slag met een mindmap over diabetes. Wees zo compleet mogelijk!

Tijdsduur : 20 minuten

Nabespreken klassikaal

Klinisch redeneren video Expertcollege

Klinisch redeneren Diabetes

Film EC met vragen.

Losse extra vragen kun je tussendoor stellen als docent!

Casus

Mevrouw Hendriks is bij de huisarts geweest. Zij krijgt nu voor het eerst tabletjes tegen suikerziekte. Ze is een stevige mevrouw van 72 jaar, ze rookt een sigaret.

Casus

1. Wat voor type diabetes mellitus heeft deze mevrouw waarschijnlijk?

2. Zij heeft een relatief tekort aan insuline. Leg uit wat dit betekent.

3. Beschrijf welke organen een rol spelen bij de glucosestofwisseling in je lichaam. Maak er een schematische tekening van en zet de volgende termen op de juiste plaats: glucose, insuline, glucagon, glycogeen, spierweefsel en koolhydraten.

4. Wat is de grootste risicofactor op het ontstaan van dit type diabetes?

5. Wat zijn de klachten van mevrouw Hendriks geweest waaraan de huisarts kon afleiden dat mevrouw diabetes heeft?

6. Mevrouw Hendriks vraagt of ze nu ook geen suiker meer mag. De dokter had daar niet zoveel over gezegd, wel moet ze een keer een afspraak maken met een diëtiste. Kan ze tot die tijd beter suikervrije producten kopen?

Filmpje

https://www.youtube.com/watch?v=svo9UbTruas&feature=related

https://www.youtube.com/watch?v=Qxmn6VHpLew